Strona z Mszału Erazma Ciołka | |
| Oznaczenie |
Rps 3306 III |
|---|---|
| Fundator | |
| Data powstania |
1515–1518 |
| Miejsce powstania | |
| Zawartość |
mszał |
| Język | |
| Rozmiary |
35x26,5 cm |
| Liczba kart |
231 |
| Miejsce przechowywania | |
Mszał Erazma Ciołka – księga liturgiczna kościoła katolickiego w języku łacińskim, wykonana na zlecenie biskupa Erazma Ciołka w początkach XVI wieku.
Historia
Mszał powstał w Krakowie w latach 1515–1518 prawdopodobnie w pracowni Stanisława Samostrzelnika. Zleceniodawcą mszału był biskup płocki Erazm Ciołek. Na mocy jego testamentu mszał został przekazany katedrze płockiej.
Od połowy XVIII w. mszał przechowywany był w Bibliotece Załuskich. Po III rozbiorze Polski w 1795 został wywieziony przez Rosjan do Petersburga wraz z wieloma innymi zabytkami. Do Polski powrócił w 1934 na mocy traktat ryskiego i trafił do zbiorów Biblioteki Narodowej. W 1939 został ewakuowany do Rumunii, następnie Francji i ostatecznie do Kanady. Do Biblioteki Narodowej wrócił w lutym 1959.
Opis
Wymiary mszału to 35 × 26,5 cm. Zabytek składa się z 231 (232) pergaminowych kart. Karty I–VIII są niezapisane. Teksty zostały zapisane minuskułą gotycką w dwóch kolumnach.
Mszał jest jednym z najwybitniejszych przykładów polskiego Iluminatorstwa z okresu wczesnego renesansu. Na bogatą szatę graficzną składają się samodzielne miniatury (w tym całostronicowa miniatura przedstawiająca ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa na karcie 121v), miniatury w przestrzeni inicjałów (19 miniatur wpisanych w tekst), ozdobne inicjały wielobarwne i jednobarwne, a także ornamenty otaczające kolumny tekstu (5 kart obwiedzionych pełną bordiurą). Dwa inicjały są wycięte (karty 194, 198). W bordiury dekorujące niektóre strony wpleciono herb Ciołka (Sulima) oraz krzyż i mitrę biskupią. Stan zachowania iluminacji jest różnorodny – niektóre zachowały się w dobrym stanie, inne jednak wykruszyły się w różnym stopniu.
- Strona z miniaturą, bordiurą i herbem Sulima (1r)
- Inicjał (60v)
- Karta z zapisem nutowym (105r)
- Ukrzyżowanie – miniatura całostronnicowa (121v)
- Miniatura wpisana w tekst (206r)
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Sobucki, Jarmińska i Rams 1998 ↓, s. 134.
- 1 2 3 Mszał Erazma Ciołka. W: Nad złoto droższe. Skarby Biblioteki Narodowej (wersja elektroniczna). Warszawa: Biblioteka Narodowa, 2003. ISBN 83-7009-433-3. [dostęp 2020-11-07].
- ↑ Sobucki, Jarmińska i Rams 1998 ↓, s. 134–135.
- 1 2 Sobucki, Jarmińska i Rams 1998 ↓, s. 135.
- 1 2 3 4 5 Polona ↓.
- 1 2 Sobucki, Jarmińska i Rams 1998 ↓, s. 140.
Bibliografia
- Władysław Sobucki, Danuta Jarmińska, Donata Rams. Rękopiśmienne skarby Biblioteki Narodowej – badania technologiczne. „Ochrona Zabytków”. 51/2 (201), s. 133–146, 1998.
- Missale. Polona. [dostęp 2018-04-23].
Linki zewnętrzne
- Mszał Erazma Ciołka w bibliotece cyfrowej Polona
- Mszał Erazma Ciołka. wsp.krakow.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2003-07-08)].