Minuskuł 44 (wedle numeracji Gregory – Aland) – rękopis Nowego Testamentu pisany minuskułą na pergaminie w języku greckim z XII wieku. Zawiera dodatkowy materiał pozabiblijny, przystosowany został do czytań liturgicznych. Był wykorzystywany w dawnych wydaniach Nowego Testamentu, nie jest jednak wykorzystywany we współczesnych krytycznych wydaniach Novum Testamentum Graece. Przechowywany jest w Londynie.

Opis rękopisu

Kodeks zawiera tekst czterech Ewangelii na 259 pergaminowych kartach (30,7 na 24 cm). Każda strona rękopisu zawiera jedną kolumnę tekstu złożoną z 21-22 linijek . Pismo ma charakter ciągły bez przerw między wyrazami, stosuje przydechy i akcenty. Atrament ma barwę brunatną. Inicjały pisane są kolorem czerwonym, niebieskim i złotym, nagłówki Ewangelii są zdobione. Cytaty ze Starego Testamentu czasem są znakowane. Na końcu każdej Ewangelii znajdują się kolofony. Przed każdą Ewangelią umieszczony został portret Ewangelisty w pozycji siedzącej.

Tekst Ewangelii dzielony jest według κεφαλαια (rozdziałów), których numery umieszczono na marginesie. W górnym marginesie umieszczono τιτλοι (tytuły) rozdziałów. Niezależnie od tego rękopis stosuje podział według Sekcji Ammoniusza (w Mk 234) z odniesieniami do Kanonów Euzebiusza. Zawiera noty liturgiczne na marginesach, co umożliwia wykorzystanie rękopisu w czytaniach liturgicznych.

Kodeks zawiera także księgi liturgiczne z żywotami świętych: Synaksarion i Menologium.

Tekst

Grecki tekst Ewangelii reprezentuje bizantyjską tradycję tekstualną. Aland zaklasyfikował go do kategorii V. Hermann von Soden zaliczył rękopis do tekstualnej rodziny K¹ (pierwotna forma tekstu bizantyńskiego). Jacob Greelings potwierdził przynależność do rodziny E w Ewangelii Marka . Według metody wielokrotnych wariantów Claremont Profile Method reprezentuje rodzinę tekstualną K^x (standardowy tekst bizantyński) w trzech rozdziałach Ewangelii Łukasza (1, 10 i 20).

Nie zawiera tekstu Mt 16,2-3 (znaki czasu), który został pominięty przez skrybę, ale został dodany na marginesie przez późniejszego korektora. Nie zawiera tekstu J 7,53-8,11, a J 5,4 (anioł poruszający wodę) został oznakowany obeliskiem jako wątpliwy. J 7,8 został starty i nadpisany ponownie przez późniejszą rękę. Zawiera tekst Łk 22,43-44 (krwawy pot Jezusa).

Niektóre warianty tekstowe

Po lewej stronie klamry warianty Textus receptus po prawej Minuskułu 44

Mt 2,1 – Ἰεροσόλυμα (Jerozolima) ] Ἰερουσαλήμ (Jeruzalem)

Mt 2,11 – εὗρον (znaleźli) ] εἶδον (zobaczyli)

Mt 2,23 – Ναζαρέτ (Nazaret) ] Ναζαρὰ (Nazara)

J 1,28 – Βηθαραβᾷ (Betabara) ] Βηθανίᾳ (Betania)

J 1,29 – Ἰωάννης (Jan) ] brak

Historia

Griesbach i Scholz datowali rękopis na XI, a Gregory na XII wiek. Paleograficznie rękopis datowany jest przez INTF na wiek XII . Rękopis sprowadził z Góry Atos do Anglii César de Missy, późniejszy kapelan angielskiego króla Jerzego III, który poszukiwał rękopisów na potrzeby przygotowywanego wydania greckiego Nowego Testamentu. Według noty dokonanej odręcznie przez de Missy’ego na szczycie pierwszej oraz ostatniej karty rękopisu został on nabyty przezeń w roku 1745 (Ex libris Caesaris De Missy, Berolinensis, Londini: Anno Domini 1745). Rękopis został nabyty dla British Museum w dniach 18–26 marca 1776 roku .

Johann Jakob Wettstein wciągnął go na listę rękopisów Nowego Testamentu pod siglum 44^e. Gregory w 1908 roku upraszczając system zapisu siglów nadał mu numer 44 i pod takim numerem jest oznaczany po dziś dzień. Hermann von Soden nadał mu siglum ε 239.

Wettstein wykorzystał rękopis w swoim wydaniu Nowego Testamentu z 1751 roku. César de Missy skolacjonował rękopis w 1746 roku w oparciu o wydanie Johna Milla na potrzeby tego wydania. Scrivener w oparciu o wydanie krytyczne Bloomfielda zarzucił Wettsteinowi, że niezbyt dokładnie cytuje rękopis. Wykorzystał go również Griesbach w swoim wydaniu. Nie jest natomiast wykorzystywany w wydaniach tekstu Nowego Testamentu Nestle-Alanda.

William Hatch opublikował faksymile kodeksu w 1951 roku. W formie zdigitalizowanej jest dostępny na stronie Biblioteki Brytyjskiej  oraz na stronie INTF .

Obecnie przechowywany jest w Bibliotece Brytyjskiej (Additional Manuscripts 4949), w Londynie .

Zobacz też

• Lista kodeksów minuskułowych Nowego Testamentu
• Textus receptus

Przypisy

Bibliografia

Listy rękopisów NT

• K. Aland: Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments. Berlin: Walter de Gruyter, 1963. (niem.).
• K. Aland, M. Welte, B. Köster, K. Junack: Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neues Testaments. Berlin, New York: Walter de Gruyter, 1994, s. 49.
• Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J.C. Hinrichs’sche Buchhandlung, 1908, s. 49. (niem.).
• M. Richard: Inventaire des manuscrits grecs du British Museum I, Fonds Sloane, Additional, Egerton, Cottonian et Stowe. Paris: 1952, s. 2. (fr.).
• Liste Handschriften. Kodeks 44 (GA). [w:] INTF [on-line]. Münster Institute. [dostęp 2021-07-31].

Introdukcje do krytyki tekstu NT

• K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Grand Rapids: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 138. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.).
• C.R. Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J.C. Hinrichs, 1900, s. 138–139. (niem.).
• J.J. Griesbach: Novum Testamentum Graece. T. 1. Londini: Impenais J. Mackinlay, 1809, s. 104. (łac.).
• F.H.A. Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 197.
• Hermann von Soden: Die Schriften des Neuen Testaments, in ihrer ältesten erreichbaren Textgestalt hergestellt auf Grund ihrer Textgeschichte. T. 1. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht Verlage, 1911, s. 155–156.

Krytyczne wydania tekstu NT

• J.J. Wettstein: Novum Testamentum Graecum. T. 1. Amstelodami: Ex Officina Dommeriana, 1751. (łac.).
• Eberhard Nestle, Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C.M. Martini, B.M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001. ISBN 978-3-438-05100-4. [NA27]

Inne

• Add MS 4949. Desription. British Library.
• Add MS 4949. British Library.
• Jacob Greelings. Family E and Its Allies in Mark. „Studies and Documents”. XXXI, 1968. Salt Lake City, UT. (ang.). 
• William Henry Paine Hatch: Facsimiles and Descriptions of Minuscule Manuscripts of the New Testament. Cambridge, Massachussetts: Harvard University, 1951.
• Frederik Wisse: The Profile Method for the Classification and Evaluation of Manuscript Evidence, as Applied to the Continuous Greek Text of the Gospel of Luke. Grand Rapids: William B. Eerdmans Publishing Company, 1982. ISBN 0-8028-1918-4. (ang.).