Mikołaj Szwan
kapitan
Data i miejsce urodzenia

29 października 1909
Serednica

Data śmierci

28 stycznia 1999

Przebieg służby
Lata służby

1931–1935, 1939, 1943–1945

Siły zbrojne

Wojsko Polskie
ludowe Wojsko Polskie

Jednostki

2 Pułk Strzelców Podhalańskich,
2 pułk piechoty
1 pułk piechoty

Stanowiska

dowódca plutonu

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa:

Odznaczenia

Mikołaj Szwan (ur. 29 października 1909 w Serednicy, zm. 28 stycznia 1999) – żołnierz Wojska Polskiego II RP i ludowego Wojska Polskiego, działacz społeczny.

Życiorys

Urodził się 29 października 1909 w Serednicy w rodzinie człopskiej jako syn Józefa i Katarzyny z domu Jarczak. Ukończył siedem klas szkoły podstawowej i kurs. W okresie czterech lat kształcił się w zawodzie drukarza w Krakowie. Od 16 sierpnia 1928 do 14 kwietnia 1931 pracował w tamtejszych Zakładach Graficznych Tadeusza Bohdanowicza. Odbył zasadniczą służbę wojskową w 2 pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku od 15 kwietnia 1931 do 13 września 1932, a następnie służbę nadterminową od 14 września 1932 do 13 września 1935, pełniąc wówczas funkcję instruktora szkolenia. Od 8 października 1935 był zatrudniony w Polskiej Spółce dla Przemysłu Gumowego w Sanoku jako wulkanizator.

Po wybuchu II wojny światowej 6 września 1939 został zmobilizowany do Wojska Polskiego. Brał udział w kampanii wrześniowej na stanowisku dowódcy działu artylerii przeciwlotniczej. Skierowany do DOK X w Przemyślu uczestniczył w walkach w rejonie tego miasta, a po 12 września Lwowa i Złoczowa, służąc artylerii przeciwlotniczej do 18 września 1939. Po agresji ZSRR na Polskę został zesłany w głąb Związku Radzieckiego w okolice Archangielska. Pracował przy wyrębie lasów jako cieśla-stolarz w okolicach Komi i w kołchozie koło Omska do 30 kwietnia 1943. Tam z gazety dowiedział się o formowaniu polskiej armii w ZSRR. Wyruszył w drogę i w 1943 został przyjęty do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR w Sielcach i wcielony do szeregów 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, gdzie służył od 15 maja do 30 sierpnia 1943. Początkowo był przydzielony do 2 pułku piechoty. Później został skierowany do szkoły oficerskiej, 27 sierpnia 1943 mianowany chorążym i przydzielony do 1 pułku piechoty. Został dowódcą 2 plutonu w 8 kompanii III batalionu i 1 września 1943 z 1 p.p. wyruszył na front. Brał udział w bitwie pod Lenino (12–13 października 1943), podczas której koło wsi Trygubowa został ciężko ranny w obie nogi. Z pola walki został wzięty do niewoli przez Niemców i trafił do szpitala w Orszy. W lutym 1944 został stamtąd wywieziony i osadzony w Stalagu XI A koło Magdeburga, gdzie także przebywał na oddziale szpitalnym. Łącznie po upływie 10 miesięcy skierowany do pracy w kamieniołomie w Halberstadt i przebywał tam do stycznia 1945. W wyniku odmawiania pracy i prowadzonej agitacji został osadzony w Stalagu XI A w Altengrabow. Tam był przetrzymywany wraz z oficerami radzieckimi, a u kresu wojny odzyskał wolność po wkroczeniu Armii Czerwonej 6 maja 1945. W czerwcu 1945 zgłosił się do służby w ludowym Wojsku Polskim, gdzie otrzymał orzeczenie potwierdzające inwalidztwo wojenne. Dosłużył stopnia starszego chorążego.

Wraz z żoną zamieszkał w Studniskach Dolnych i zajął się rolnictwem. Od 16 lipca 1945 do 11 lutego 1950 był osadnikiem wojskowym w Lubaniu. Po upływie pięciu lat powrócił do Sanoka i od 15 lipca 1950 do 30 czerwca 1968 pracował w Spółdzielni Inwalidów „Spójnia” na stanowisku referenta do spraw kadr. Był działaczem Związku Inwalidów Wojennych (był prezesem oddziału w Sanoku od 1 listopada 1956 do 28 kwietnia 1965, sekretarzem technicznym od 29 kwietnia 1965, członkiem zarządu Okręgu w Rzeszowie od 1 listopada 1961 do 22 listopada 1969, zastępcą członka zarządu Okręgu od 23 listopada 1969, sekretarzem komisji socjalnej w Okręgu od 16 sierpnia 1970, prezesem honorowym oddziału ZiW), Ligi Obrony Kraju (członek prezydium zarządu powiatowego o 15 kwietnia 1958), Samorządu Mieszkańców. Współtworzył sanocki oddział Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów w 1960. Był też organizatorem i od stycznia 1959 do 17 listopada 1967 pierwszym prezesem Rady Powiatu Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej w Sanoku, w latach 90. członek zarządu rejonowego. Był przewodniczącym Komitetu Blokowego nr 5 w Sanoku od 30 maja 1958. Był działaczem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację; w oddziale powiatowym w Sanoku ZBoWiD 7 grudnia 1958 został wybrany zastępcą członka komisji rewizyjnej, 12 marca 1961 członkiem komisji rewizyjnej, od 1 stycznia 1961 do 30 października 1966 członkiem zarządu oddziału powiatowego, od 31 października 166 był sekretarzem koła miejskiego, 6 lutego 1966 został członkiem zarządu (w toku zmian w nomenklaturze z 1964 oddział powiatowy został zastąpiony oddziałem), ponownie 23 maja 1971. W 1962 utworzył w Sanoku terenowe koło Polskiego Związku Niewidomych. Od 1 stycznia 1961 do 16 listopada 1964 był członkiem egzekutywy POP Terenowa w Sanoku. Od 1964 był sekretarzem koła PZN w Sanoku. Pełnił też funkcję ławnika sądowego. W 1979 otrzymał zaświadczenie kombatanta. Był członkiem powstałej w 1982 organizacji kombatanckiej Środowisko Polaków–Byłych Żołnierzy Armii Radzieckiej na obszar województwa krośnieńskiego z siedzibą w Sanoku. Należał do PZPR. Przed 1963 awansowany na stopień kapitana.

Zmarł 28 stycznia 1999. Jego żoną była Helena (1912–2002). Oboje zostali pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku. Mieli dwóch synów i dwie córki (wszyscy ukończyli szkoły wyższe).

Odznaczenia i wyróżnienia

Przypisy

  1. ↑ Deklaracje ↓, s. 142, 144, 151.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 Koszela 1986 ↓, s. 4.
  3. 1 2 3 4 Deklaracje ↓, s. 146.
  4. 1 2 Deklaracje ↓, s. 143, 151.
  5. ↑ Deklaracje ↓, s. 142, 143, 151.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Deklaracje ↓, s. 143.
  7. 1 2 3 4 Brygidyn (II) 1982 ↓, s. 4.
  8. ↑ Deklaracje ↓, s. 142, 151.
  9. 1 2 3 Bygidyn 1989 ↓, s. 5.
  10. 1 2 3 Deklaracje ↓, s. 142.
  11. ↑ Deklaracje ↓, s. 142, 149.
  12. ↑ Brygidyn (III) 1982 ↓, s. 6.
  13. 1 2 3 4 Deklaracje ↓, s. 149.
  14. 1 2 3 4 5 6 7 Deklaracje ↓, s. 144.
  15. ↑ Deklaracje ↓, s. 142, 143.
  16. 1 2 3 Józef Ząbkiewicz. 25 lat sanockiego oddziału PZERiI. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 23, s. 2, 10-20 sierpnia 1985.
  17. 1 2 3 4 5 6 Mogilany 1998 ↓, s. 8.
  18. ↑ Z potrzeby serca. „Tygodnik Sanocki”. Nr 48, s. 5, 28 listopada 2008.
  19. ↑ Władysław Pruchniak: Ciąg dalszy moich wspomnień. W: Andrzej Brygidyn, Magdalena Brygidyn-Paszkiewicz: Wspomnienia i relacje żołnierzy Sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: 2012, s. 71. ISBN 978-83-903080-5-0.
  20. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 50.
  21. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 58.
  22. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 79, 90.
  23. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 150.
  24. ↑ Calendarium. podkarpacki.pzn.org.pl. [dostęp 2015-09-11].
  25. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 325-326.
  26. ↑ Jolanta Ziobro. Kondolencje. „Tygodnik Sanocki”. Nr 6, s. 10, 5 lutego 1999.
  27. ↑ Odeszli na zawsze. „Tygodnik Sanocki”. Nr 10, s. 7, 5 marca 1999.
  28. ↑ Helena Szwan. cmentarzsanok.zetohosting.pl. [dostęp 2022-07-13].
  29. ↑ Mikołaj Szwan. cmentarzsanok.zetohosting.pl. [dostęp 2022-07-13].
  30. ↑ Uroczyste obchody lipcowego święta w Sanoku. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr, s. 1, Nr 22 (385) z 1-10 sierpnia 1986.
  31. 1 2 3 4 5 6 7 Deklaracje ↓, s. 143, 144.
  32. ↑ Władysław Stachowicz. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 288, 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
  33. ↑ Władysław Stachowicz. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 182, 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.