Miedziak sosnowiec
Chalcophora mariana
(Linnaeus, 1758)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

owady

Rząd

chrząszcze

Podrząd

chrząszcze wielożerne

Rodzina

bogatkowate

Podrodzina

Chrysochroinae

Plemię

Chalcophorini

Rodzaj

Chalcophora

Gatunek

miedziak sosnowiec

Synonimy
  • Buprestis mariana Linnaeus, 1758
  • Buprestis hiulca Pallas, 1782
  • Anaglyptes merianus Gistel, 1848
  • Buprestis deaurata Voet, 1806
  • Chalcophora juno Obenberger, 1934

Miedziak sosnowiec (Chalcophora mariana) – gatunek chrząszcza z rodziny bogatkowatych i podrodziny Chrysochroinae.

Opis

Czarny z wyraźnym miedzianym połyskiem. Na głowie, przedpleczu i pokrywach ciągną się szerokie, częściowo łączące się bruzdy, pokryte szarymi łuseczkami. W Polsce największy przedstawiciel bogatkowatych.

Biologia i ekologia

Gatunek ciepłolubny, zamieszkujący zręby i prześwietlone drzewostany, głównie ciepłe bory sosnowe, rosnące na piaszczystych glebach.

Larwy podobnie jak larwy wszystkich bogatkowatych, mają bardzo silnie wydłużone ciało, z przodu mocno rozdęte i spłaszczone, z tyłu dużo cieńsze i zaostrzone. Swój rozwój przechodzą w martwym drewnie sosen, pod korą, zwłaszcza pniaków. Drążą one szerokie, płaskie chodniki w twardym drewnie, niejednokrotnie wgryzając się głęboko w grubsze korzenie poniżej poziomu ziemi. Rozwój larw trwa kilka lat. Przepoczwarczenie następuje w leżącej tuż pod ziemią komorze poczwarkowej. Tradycyjnie uważane są za drewnojady, jednak do ich rozwoju i osiągnięcia dojrzałości konieczna jest suplementacja diety związkami dostarczanymi przez grzyby.

Owady dorosłe pojawiają się w maju i przeżywają do lipca. W czasie ciepłych i słonecznych dni są bardzo ruchliwe i płochliwe, przebywają na leżących pniach sosen, ale w razie najmniejszego zagrożenia natychmiast odlatują. Natomiast przy chłodnej i pochmurnej pogodzie łatwo jest chwytać je ręką.

Rozprzestrzenienie

Na terenie Europy wykazany został z Albanii, Austrii, Balearów, Białorusi, Bośni i Hercegowiny, Bułgarii, Chorwacji, Czech, Danii, Estonii, Francji, Grecji, Hiszpanii, byłej Jugosławii, Litwy, Łotwy, Macedonii Północnej, Mołdawii, Niemiec, Norwegii, Polski, Portugalii, Rosji, w tym obwodu królewieckiego, Rosji, Sardynii, Słowacji, Słowenii, Sycylii, Szwecji, Szwajcarii, Ukrainy, Węgier i Włoch. Ponadto występuje w Syberii Zachodniej i Afryce Północnej w Maroku i Algierii.

W Polsce rzadki, sporadycznie występujący na całym obszarze nizin.

Podgatunki

Wyróżnia się dwa podgatunki tego chrząszcza:

  • Chalcophora mariana mariana (Linnaeus, 1758) – większość Europy i zachód Syberii
  • Chalcophora mariana massiliensis (Villers, 1789) – Europa południowa i Afryka Północna

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Heiko Bellmann: Owady. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2007. ISBN 978-83-7073-418-3.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Chalcophora mariana. [w:] Coleoptera Poloniae [on-line]. [dostęp 2014-10-11].
  3. ↑ J. Dominik, J.R. Starzyk: Owady uszkadzające drewno. PWRiL, 2004, s. 550. ISBN 83-09-01785-5.
  4. ↑ Michał Filipiak, Łukasz Sobczyk, January Weiner, Fungal Transformation of Tree Stumps into a Suitable Resource for Xylophagous Beetles via Changes in Elemental Ratios, „Insects”, 2, 2016, s. 13, DOI: 10.3390/insects7020013 [dostęp 2016-04-20] (ang.).
  5. ↑ Michał Filipiak, January Weiner, How to Make a Beetle Out of Wood: Multi-Elemental Stoichiometry of Wood Decay, Xylophagy and Fungivory, „PLOS One”, 12, 2014, e115104, DOI: 10.1371/journal.pone.0115104, ISSN 1932-6203, PMID: 25536334, PMCID: PMC4275229 [dostęp 2016-04-20].
  6. 1 2 3 Chalcophora mariana. [w:] Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2014-10-11].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.