Maszyna molekularna – cząsteczka lub układ cząsteczek zdolne do wykonywania quasi-mechanicznego ruchu albo znacznej zmiany geometrii (wyjście) w odpowiedzi na specyficzny bodziec zewnętrzny (wejście). Określenie to stosowane jest najczęściej do cząsteczek, które naśladują funkcje maszyn działających na poziomie makroskopowym.

Rozróżnia się dwie kategorie maszyn molekularnych: występujące naturalnie biologiczne maszyny molekularne (np. białka motoryczne takie jak dyneiny, kinezyny, kompleksy aktyny z miozyną, a także bardziej skomplikowane układy – wici lub rzęski) oraz wytworzone przez człowieka syntetyczne maszyny molekularne (najprostsze przykłady to silniki molekularne, których elementy wykonują rotację pod wpływem bodźca zewnętrznego). Czynnikami powodującymi działanie maszyny molekularnej mogą być bodźce chemiczne, termiczne i inne (np. światło).

Badania nad takimi układami mieszczą się w obszarze chemii supramolekularnej oraz nanotechnologii.

W 2016 roku Jean-Pierre Sauvage, Fraser Stoddart i Bernard L. Feringa za badania nad maszynami molekularnymi otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.

Przypisy

  1. ↑ Roberto Ballardini, Vincenzo Balzani, Alberto Credi, Maria Teresa Gandolfi, Margherita Venturi. Artificial Molecular-Level Machines: Which Energy To Make Them Work?. „Accounts of Chemical Research”. 34 (6), s. 445–455, 2001. DOI: 10.1021/ar000170g.
  2. ↑ Jordan R. Quinn: Synthetic molecular motors. [dostęp 2016-10-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (10 października 2016)].
  3. ↑ Nagatoshi Koumura, Robert W. J. Zijlstra, Richard A. van Delden, Nobuyuki Harada i inni. Light-driven monodirectional molecular rotor. „Nature”. 401 (6749), s. 152–155, 1999. DOI: 10.1038/43646.
  4. ↑ V. Balzani, M. Gomez-Lopez, J. F. Stoddart. Molecular machines. „Accounts of Chemical Research”. 7 (31), s. 405–414, 1998. DOI: 10.1021/ar970340y.
  5. ↑ The Nobel Prize in Chemistry 2016. Nobelprize.org, 5 października 2016. [dostęp 2016-10-06].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.