Marian Wowkonowicz
podpułkownik lekarz
Data i miejsce urodzenia

31 lipca 1889
Tarnów

Data i miejsce śmierci

9 lipca 1959
Londyn

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne

Formacja

Legiony Polskie
Polska Siła Zbrojna
RAF

Jednostki

3 Pułk Piechoty,
1 Batalion Sanitarny,
1 Szpital Okręgowy

Stanowiska

lekarz batalionowy,
lekarz pułkowy,
kierownik naukowy

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa (bitwa pod Rarańczą, bitwa pod Polską Górą, bitwa pod Kostiuchnówką)
II wojna światowa

Odznaczenia

Marian Ignacy Wowkonowicz (ur. 31 lipca 1889 w Tarnowie, zm. 9 lipca 1959 w Londynie) – polski lekarz dermatolog, doktor wszech nauk lekarskich, oficer Legionów Polskich, podpułkownik lekarz Wojska Polskiego i Royal Air Force.

Życiorys

Marian Ignacy Wowkonowicz urodził się 31 lipca 1889 w Tarnowie. Był synem Franciszka Romualda Wowkonowicza (pracownik sądu we Lwowie, starszy oficjał sądowy, zm. 1904 mając 54 lata) i Julii z domu Frey (zm. 1931). Miał czworo rodzeństwa – Augusta (brat przyrodni z pierwszego małżeństwa Franciszka) oraz Jana, Paulinę i Romualda (inżynier).

Uczył się w C. K. V Gimnazjum we Lwowie, gdzie w 1907 ukończył z odznaczeniem VIII klasę i zdał z odznaczeniem egzamin dojrzałości. Działał we lwowskiej organizacji „Promień”. Studiował medycynę na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Lwowskiego, gdzie w styczniu 1914 uzyskał dyplom lekarza i stopień doktora wszech nauk lekarskich. Następnie podjął pracę w Szpitalu Powszechnym we Lwowie.

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich w 1914. 11 października 1914 przydzielony jako lekarz batalionowy do I batalionu 3 pułku piechoty w składzie II Brygady. Jednocześnie mianowany podporucznikiem lekarzem, zaś 11 grudnia 1915 awansowany na porucznika lekarza. Służbę lekarską pełnił podczas bitwy pod Rarańczą 17 czerwca 1915, gdzie wyniósł z pola boju około 20 rannych i udzielał też pomocy rannym Rosjanom. W trakcie i po bitwie pod Polską Górą 5 listopada 1915 wykazał się poprzez ewakuację z pola walk około 100 rannych legionistów i opatrując ich. Potem pracował w szpitalu legionowym w Königsfeld jako zastępca ordynatora, dr A. Stefanowicza. Następnie służył w zorganizowanym przez siebie szpitalu w Holtzschlaghaus. 25 lutego 1916 został mianowany lekarzem pułkowym 3 p.p.. W bitwie pod Kostiuchnówką 6 lipca 1916 odniósł rany. Potem przebywał w obozie szkolnym (rekruckim) w Ostrowi Mazowieckiej (maj 1917), skąd w tym czasie został skierowany do PUZ (Powiatowy Urząd Zaciągu do WP) Kalisz. W połowie maja 1917 prowadził też badania ochotników w PUZ Częstochowa. Po kryzysie przysięgowym z lipca 1917 przeszedł do Polskiej Siły Zbrojnej. W grudniu 1917 został awansowany na kapitana lekarza. Pod koniec tego roku był lekarzem w Twierdzy Modlin, a następnie na Kursu Wyszkolenia nr 2 i 3 w Ostrowi Mazowieckiej. Dnia 12 października 1918 Rada Regencyjna zatwierdziła go w stopniu kapitana lekarza ze starszeństwem z 1 stycznia 1917. U kresu wojny, 13 listopada 1918 uczestniczył w akcji rozbrajaniu garnizonu armii niemieckiej oraz w przejmowaniu twierdzy Modlin.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego. Był oficerem 1 batalionu sanitarnego. 11 grudnia 1918 przydzielono tymczasowo do Zakładu Ozdrowieńców „Pustelnik”, a 18 marca 1919 przeniesiono ze Szkoły Podchorążych w Warszawie do Szpitala w Modlinie. Został zweryfikowany w stopniu majora lekarza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1921 służył w Kompanii Zapasowej Sanitarnej (KZS) nr 1 w Warszawie. Potem został przeniesiony do rezerwy. W latach 1923, 1924 pozostawał majorem rezerwy z przydziałem do 1 batalionu sanitarnego. W cywilu praktykował jako lekarz. W styczniu 1930 ogłoszono jego przeniesienie w rezerwie korpusu oficerów sanitarnych grupie lekarzy został powołany do służby czynnej i przeniesiony z 1 batalionu sanitarnego do 1 Szpitala Okręgowego nr 1 na stanowisko ordynatora i od tego czasu tam pracował. Został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W czerwcu 1935 został awansowany na stopień podpułkownika lekarza z dniem 1 stycznia 1935. Według stanu z marca 1939 nadał był oficerem 1 Szpitala Okręgowego na stanowisku kierownika naukowego.

Był specjalistą chorób skórnych i wenerycznych. Miał wykłady i prelekcje na tematy medyczne (np. o chorobach zwyradniających, o gruźlicy skóry). Był działaczem Izby Lekarskiej warszawsko-białostockiej, w której był pisarzem i przewodniczącym kasy pogrzebowej, a w styczniu 1932 został wybrany członkiem zarządu tej Izby. Działał też w Związku Lekarzy Państwa Polskiego.

Jego żoną została pochodząca z Sanoka Aldona Helena Mozołowska (ur. 1890, siostra lekarzy oraz oficerów WP Stefana i Włodzimierza, też działająca we lwowskiej organizacji „Promień”, wpierw zamężna z Jakubowskim, synem właściciela Bóbrki, zmarłym tragicznie pracownikiem naukowym Politechniki Lwowskiej, także służąca w Legionach Polskich i również lekarz medycyny – o specjalności chorób wewnętrznych, 9 lipca 1920 była matką chrzestną – wraz z Józefem Piłsudskim – dla swojego bratanka Jana Mozołowskiego, odznaczona Medalem Niepodległości). W latach 20. zamieszkiwali przy ul. Miedzianej 6 w Warszawie, a do 1939 przy ul. Czerwonego Krzyża 21.

Po wybuchu II wojny światowej w 1939 ewakuował się na wschód (potwierdził to w swojej korespondencji pisanej z Tarnopola jego szwagier płk dr Stefan Mozołowski określający go imieniem „Marek”). W połowie września podróżując ze swoją córką Krystyną kierował się do granicy z Rumunią, gdzie miał założyć szpital. Wcześniej, po wyjeździe z Siedlec, miał zagubić się ze swoją córką Krystyną. W 1944 zginęła ona w powstaniu warszawskim w 1944.

Po przedostaniu się do Wielkiej Brytanii służył w Royal Air Force jako oficer medyczny w stopniu podpułkownika (ang. W/Cdr – wing commander; nr służbowy P-0254). Po wojnie praktykował jako lekarz w Londynie zamieszkując tamże, a 23 maja 1952 został naturalizowany w Wielkiej Brytanii. Zmarł 9 lipca 1959. Został pochowany w Londynie.

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Urzędowy spis lekarzy uprawnionych do wykonywania praktyki lekarskiej oraz aptek w Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: R. Olesiński, W. Merkel i S-ka, 1925, s. 350.
  2. 1 2 3 4 Urzędowy spis: lekarzy, lekarzy-dentystów, farmaceutów, felczerów, pielęgniarek, położnych, uprawnionych i samodzielnych techników dentystycznych : oraz wykazy: aptek, szpitali, ubezpieczalni społ., ośrodków zdrowia, przychodni samodzielnych, oraz centrali i filii Państwowej Szkoły Higieny. Warszawa: Ministerstwo Opieki Społecznej, 1939, s. 254.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Marian Wowkonowicz. zolnierze-niepodleglosci.pl. [dostęp 2022-06-08].
  4. 1 2 3 4 5 6 Marian Wowkonowicz. listakrzystka.pl. [dostęp 2022-06-08].
  5. ↑ Nekrologia. „Dzień”. Nr 72, s. 6, 29 marca 1904.
  6. ↑ Julia Wowkonowicz. tarnow.grobonet.com. [dostęp 2022-06-08].
  7. 1 2 Michał Piekarski: Marian Wowkonowicz. kuriergalicyjski.com. [dostęp 2022-06-08].
  8. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. V Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1907. Lwów: 1907, s. 103, 104.
  9. ↑ Edmund Semil. „Promieniści” we Lwowie. „Niepodległość”. Tom 15, s. 364, 1937.
  10. ↑ Osobiste. Z uniwersytetu. „Kurjer Lwowski”. Nr 27, s. 5, 29 stycznia 1914.
  11. ↑ Kolekcja VM ↓, s. 1.
  12. 1 2 Polacy bohaterami „Czerwonego Krzyża”. „Kurjer Lwowski”. Nr 24, s. 3, 15 stycznia 1916.
  13. ↑ Kolekcja VM ↓, s. 2.
  14. ↑ Z pola walki. „Kurier Warszawski”. Nr 207, s. 2, 28 lipca 1916.
  15. ↑ Pierwsi ochotniczy w Częstochowie. „Goniec Wieczorny”. Nr 247, s. 3, 21 maja 1917.
  16. ↑ Mianowania w Legionach. „Kurjer Lwowski”. Nr 607, s. 3, 29 grudnia 1917.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1128, 1216.
  18. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1021, 1098.
  19. ↑ Zarządzenia Ministra Spraw Wojskowych. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 3, s. 35, 29 stycznia 1930.
  20. ↑ Nowe przeniesienia w wojsku. „Goniec Wieczorny”. Nr 24, s. 2, 30 stycznia 1930.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 869, 1031.
  22. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 1031.
  23. ↑ Awanse w wojsku. „Kurjer Poranny”. Nr 178, s. 4, 29 czerwca 1935.
  24. ↑ Awanse w armji i flocie. „Warszawski Dziennik Narodowy”. Nr 35B, s. 4, 1 lipca 1935.
  25. 1 2 3 4 5 Rocznik Oficerski 1939 ↓, s. 368.
  26. ↑ Rocznik Oficerski 1939 ↓, s. 368, 890.
  27. ↑ Wiadomości bieżące. „Kurier Warszawski”. Nr 139, s. 3, 23 maja 1922.
  28. ↑ Pogadanki w grudniu 1934 r.. „Kurjer Poranny”. Nr 337, s. 11, 5 grudnia 1934.
  29. ↑ Usprawienie izb lekarskich. „Myśl Niepodległa”. Nr 1074, s. 297, 299, 16 maja 1931.
  30. ↑ Nowy zarząd Izby Lekarskiej warszawsko-białostockiej. „Kurjer Czerwony”. Nr 19, s. 5, 25 stycznia 1932.
  31. ↑ Sprawa przyjmowania lekarzy-Żydów na walnem zebraniu Zw. Lekarzy Państwa Polskiego. „Kurjer Polski”. Nr 169, s. 4, 22 czerwca 1937.
  32. ↑ CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1905/1906 (zespół 7, sygn. 39). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 507.
  33. ↑ Edmund Semil. „Promieniści” we Lwowie. „Niepodległość”. Tom 15, s. 357, 1937.
  34. ↑ Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 227. ISBN 83-909787-0-9.
  35. ↑ Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Aldona Wowkonowicz. zolnierze-niepodleglosci.pl. [dostęp 2022-06-08].
  36. ↑ Jadwiga Suchmiel: Działalność naukowa kobiet w Uniwersytecie we Lwowie do roku 1939. Częstochowa: Wydawnictwo WSP, 2000, s. 91.
  37. ↑ Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 24. ISBN 83-909787-0-9.
  38. ↑ M.P. z 1937 r. nr 64, poz. 94.
  39. 1 2 3 Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 19-20. ISBN 83-909787-0-9.
  40. ↑ Krystyna Wowkonowicz. 1944.pl. [dostęp 2022-06-07].
  41. ↑ Naturalisation. „The London Gazette”. Nr 39597, s. 3820, 15 lipca 1952. (ang.).
  42. ↑ M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 352.
  43. ↑ Krzyże Walecznych. „Żołnierz Polski”. Nr 15 i 16, s. 27, 16 kwietnia 1922.
  44. ↑ Odznaczenia w Legionach. „Kurjer Lwowski”. Nr 628, s. 4, 15 grudnia 1916.
  45. ↑ Odznaczenia. „Wiedeński Kuryer Polski”. Nr 346, s. 3, 24 listopada 1915.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.