Marian Rentgen

Marian Rentgen (1925)
Imię i nazwisko

Marian Antoni Güntner

Data i miejsce urodzenia

23 czerwca 1888
Bochnia

Data i miejsce śmierci

kwiecień 1940
Charków

Zawód

piosenkarz, aktor, farmaceuta

Lata aktywności

1912–1939

Marian Rentgen-Güntner
porucznik rezerwy służby zdrowia
Data i miejsce urodzenia

23 czerwca 1888
Bochnia

Data i miejsce śmierci

kwiecień 1940
Charków

Przebieg służby
Lata służby

1914–1940

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa (kampania wrześniowa)

Odznaczenia

Marian Rentgen-Güntner, właśc. Marian Antoni Güntner także Guntner lub błędnie Gunter, ps. Rentgen, Marian Rentgen (ur. 23 czerwca 1888 w Bochni, zm. w kwietniu 1940 w Charkowie) – polski piosenkarz, pieśniarz lwowski i warszawski, aktor kabaretowy i filmowy, farmaceuta, porucznik rezerwy służby zdrowia Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Jerzego i Józefy z Shoerów. W 1908 ukończył gimnazjum w Bochni, następnie w 1913 studia na Wydziale Farmacji Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie. Należał do Polskich Drużyn Strzeleckich. Uczył się aktorstwa u Romana Żelazowskiego, śpiewu u Zofii Kozłowskiej. Debiutował w 1912 w kabarecie „Ul”.

W czasie I wojny światowej służył w armii Austro-Węgier. W 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Został awansowany do stopnia porucznika w korpusie oficerów służby zdrowia ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i przydzielony do kadry zapasowej 1 Szpitala Okręgowego. Podczas wojny polsko-bolszewickiej służył w 201 pułku piechoty i 205 pułku piechoty im Jana Kilińskiego. Po I wojnie światowej prowadził w Warszawie aptekę przy ulicy Mazowieckiej 10.

Po demobilizacji dzięki pomocy Ludwika Lawińskiego znalazł się w kręgu gwiazd warszawskich teatrzyków rewiowych. Występował w warszawskich kabaretach: „Miraż” (1919), „Perskie Oko”, „Qui Pro Quo” (1925–1926), „Cyrulik Warszawski”, „Momus”, „Wielka Rewia”, „Stańczyk” (1922–1924), „Wesoły Wieczór” (1929–1931) i „Hollywood”; występował z Hanką Ordonówną. Jubileusz 25-lecia pracy artystycznej miał miejsce w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1936.

W 1939 artysta został zaangażowany do teatrzyku „Figaro” przy ul. Marszałkowskiej 8, ale wybuch II wojny światowej uniemożliwił występy. Zamieszkiwał w Warszawie przy ul. Poznańskiej 3.

Był odtwórcą piosenek charakterystycznych oraz ballad. Często akompaniował sobie grając na gitarze. Dokonał wielu nagrań dla wytwórni „Płyty Polskiej”, Syreny Rekord oraz Parlophonu.

We wrześniu 1939 został powołany do wojska. W kampanii wrześniowej 1939 brał udział jako porucznik rezerwy i magister farmacji w 1 Szpitalu Okręgowym w Warszawie. Szpital został ewakuowany do południowo-wschodniej Polski. Po agresji ZSRR na Polskę wzięty do niewoli sowieckiej i przewieziony do obozu w Starobielsku. Był ofiarą zbrodni katyńskiej, zamordowany przez NKWD w Charkowie. Nie został zidentyfikowany, prawdopodobnie spoczywa w zbiorowej mogile na cmentarzu polskich oficerów w Piatichatkach.

Osobiste archiwum artysty znajduje się w dziale rękopisów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

W 2007 pośmiertnie został awansowany do stopnia kapitana.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, Marian Rentgen-Güntner został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci w rodzinnej Bochni

Wykonawca przebojów

  • Aczkolwiek (muz. R. Fall, sł. Andrzej Włast),
  • Dulcinea (muz. Zygmunt Wiehler, sł. Andrzej Włast),
  • Don Carlos i fokstrot Dziewczęta z Woli (obie muz. Salwin Strakacz, sł. Stanisław Biernacki).
  • Piosenka Nieaktualna, (J. Krzemiński, W. Budzyński).

Wybrana filmografia

Przedstawienia teatralne (wybór)

  • 1924 – Miałeś chamie złoty róg, teatr „Stańczyk”
  • 1925 – 7 krów tłustych, „Qui Pro Quo”
  • 1925 – Hallo ciotka, „Qui Pro Quo”
  • 1926 – Pod sukienką, „Perskie Oko”
  • 1927 – Warszawa znów się bawi, „Perskie Oko”
  • 1930 – Confetti, „Morskie Oko”
  • 1930 – A może do nas, „Wesołe Oko”
  • 1930 – Rumba, rumba, „Wesołe Oko”
  • 1930 – Rok 1932, „Wesołe Oko”
  • 1930 – Bez paszportów i wiz, „Wesołe Oko”
  • 1934 – Lawiński à la carte, Restauracja „Polonia”
  • 1935 – Gwiazdy areny, Cyrk braci Staniewskich
  • 1936 – Ogród rozkoszy, „Cyrulik Warszawski”
  • 1938 – Cabaretissimo, „Cyrulik Warszawski”
  • 1937 – Jaś u raju bram, „Cyrulik Warszawski”
  • 1937 – Bawmy się razem, „Cyrulik Warszawski”

Dyskografia

  • 1924 – Marian Rentgen artysta teatru „Perskie Oko” śpiew z własnym akompaniamentem gitary Syrena Rekord (SR 474a–477a)
  • 1930 – Marian Rentgen artysta Teatrów Warszawskich śpiew z udziałem Orkiestry Tanecznej Zygmunta Karasińskiego Syrena Rekord (SR 3503)
  • 1930 – Orkiestra Taneczna Zygmunta Karasińskiego refren śpiewa Marian Rentgen artysta Teatrów Warszawskich Syrena Rekord (SR 6528)
  • 1930 – Marian Rentgen artysta Teatrów Warszawskich Olimpia (Olimpia 544)
  • 2006: The Polish Encyklopedia Of Jazz Vol.1–3 [Box], Polonia Records, POLONIA CD209-211 (składanka):
    • CD 1
    • 14. Dulcinea - Marian Rentgen

Uwagi

  1. ↑ w niektórych biografiach podano miejsce urodzenia: "Bochnia pod Lwowem" np. Marian Rentgen. Film Polski. [dostęp 2011-02-11]. (pol.). Bochnia i Kraków znajdowały się wówczas na terenie Królestwa Galicji i Lodomerii, które miało swoją stolicę we Lwowie, będące częścią Monarchii Austro-Węgier. Zobacz też hasło: Bochnia, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 268. (brak innej miejscowości o tej nazwie w okolicy Lwowa).
  2. ↑ obecnie mieści się tam Teatr Rozmaitości.
  3. ↑ oryginalna pisownia Andrzeja Własta, również znana jako Dulcynea.

Przypisy

  1. ↑ lista zamordowanych żołnierzy i policjantów w zbrodni katyńskiej, pochodzących z Bochni za: Jacek Kucharski: ...bocheńskie obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej. Moja Bochnia, 2010-04-09. [dostęp 2011-02-15]. (pol.).
  2. 1 2 Ośrodek KARTA: dane osobowe: Marian Antoni Rentgen-Güntner s. Jerzego Józefa (błędnie jako: Rentgen-Gunter (!)). sygnatura akt: STAR -/673 nr id. 7116 [dostęp 2011-02-16].
  3. ↑ Marian Rentgen. Film Polski. [dostęp 2011-02-11]. (pol.).
  4. ↑ służba w rez. 201 p.p. zorganizowanym na bazie 1 p.p. za: Leszek Kania, dr (Koszalin): Wspomnienie o adw. Eugeniuszu Śmiarowskim (1878–1932). Palestra - pismo adwokatury polskiej, 11-12 2005. [dostęp 2009-01-15]. (pol.).
  5. ↑ ppor. Marian Güntner dowodził 3 kompanią 205 p.p. za: Mariusz Formanowicz: Spis biografia ppor. Mariana Formanowicza w 205 p.p. im Jana Kilińskiego w 1920 r. 2008. [dostęp 2009-01-31]. (pol.).
  6. ↑ według książki telefonicznej Warszawy 1938/39 przy ul. Mazowieckiej 10 znajdowała się jedyna apteka: Apteka Mazowiecka dr A. Sklepińskiego za: Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna: Spis abonentów warszawskiej sieci telefonów Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej 1938 - 1939, str 10. 1938. [dostęp 2009-01-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-12)]. (pol.).
  7. ↑ za reportażem z jubileuszu 25-lecia: Tygodnik Dźwiękowy Polskiej Agencji Telegraficzne PAT 36-09 (z 1936)
  8. ↑ Rentgen Güntner Marian, m., Poznańska 3, tel. 8 67 68 za: Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna: Spis abonentów warszawskiej sieci telefonów Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej 1938 - 1939, str. 284. 1938. [dostęp 2009-01-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-09)]. (pol.).
  9. ↑ niektóre biografie podają jako miejsce śmierci Katyń, poz. 3685 na liście katyńskiej por. Marian Rentgen-Güntner, syn Jerzego ur. 1888 zamordowany w Charkowie za: MON: lista katyńska (Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie wojskowe - odczytywana w trakcie uroczystych obchodów w dniach 9 - 10 listopada 2007 r.). [dostęp 2009-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (10 listopada 2011)]. (pol.).
  10. ↑ Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: 1939, s. 255. [dostęp 2021-09-21].
  11. ↑ pośmiertnie w 2007 zob. lista katyńska poz. 3685
  12. ↑ LISTA OSÓB ZAMORDOWANYCH W KATYNIU, CHARKOWIE, TWERZE I MIEDNOJE MIANOWANYCH POŚMIERTNIE NA KOLEJNE STOPNIE. policja.pl. [dostęp 2014-04-09].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.