| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Język | |
| Dziedzina sztuki | |
Maria Juszkiewiczowa (ur. 31 grudnia 1894 w Woroneżu, zm. ?) – polska pisarka książek dla dzieci i młodzieży.
Życiorys
Córka Wacława i Marii z Psurułakisów. W latach 1900–1919 mieszkała w Mandżurii, Japonii i Chinach. Według wspomnień pisarki jej ojciec był inżynierem na Kolei Wschodniochińskiej i sprowadził do miejscowości, w której przebywał, swoją żonę i córkę. Wedle tych samych wspomnień dziadkowie Juszkiewiczowej ze strony ojca pochodzili z Wilna, brali udział w powstaniu styczniowym, za co zostali zesłani na Syberię. Uczyła się m.in. w prywatnej polskiej pensji w Harbinie. Przez jakiś czas mieszkała w Kantonie.
Juszkiewiczowa ukończyła gimnazjum we Władywostoku i studium języka angielskiego przy Instytucie Wschodnim tamże. Swoje doświadczenie wykorzystała później przy pisaniu książek, których akcja toczy się w Azji Wschodniej. Poza książkami dla dzieci, tworzyła także jednoaktowe przedstawienia, które odegrano w Polskim Radiu w Warszawie (1927). Pisała również artykuły o kulturze Japonii dla prasy międzywojennej. Współpracowała z czasopismami: „Moje Pisemko”, „Płomyk”, „Płomyczek”, „Czyn Młodzieży”, „Przegląd Wieczorny”, „Rzeczpospolita”, „Gazeta Warszawska”, „Tygodnik Ilustrowany”, „Kobieta Współczesna”. Udzielała się jako prelegentka. W 1929 zorganizowała wieczór poświęcony literaturze i muzyce Japonii, w programie którego znalazł się jej odczyt poświęcony kobietom japońskim, a także recytacja jej noweli. W latach 1931–1932 wygłaszała w Warszawie odczyty o kobiecie japońskiej oraz wychowaniu dzieci i młodzieży. Pracowała w zarządzie Towarzystwa Polsko-Japońskiego, była członkiem zarządu Towarzystwa Polsko-Chińskiego (w 1930 zasiadała w Komisji Rewizyjnej) oraz członkiem Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy Polskich (w 1935 wchodziła w skład zarządu) i ZAiKS-u.
W czasach dwudziestolecia międzywojennego Juszkiewiczowa doceniana była jako autorka baśni oraz oryginalnych książek dla dzieci i młodzieży, a także znawczyni kultury dalekowschodniej. Jej utwory dla dzieci były wystawiane jako sztuki teatralne – m.in. w 1933 Teatr Jaskółka wystawił jej baśń japońską Światło księżyca z opracowaniem muzycznym Anatola Zarubina i scenografią Jana Golusa.
Jej pierwszy mąż, rotmistrz rosyjskiego pułku Lion-Lew, zmarł w 1915 w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie, gdy Juszkiewiczowa miała zobowiązania we Władywostoku. Jej drugim mężem był literat, porucznik Władysław Juszkiewicz; małżeństwo miało wspólnie córkę, Irenę.
Twórczość
Utwory literackie
- Bajki japońskie, 1924
- Duch wierzby. Legendy i baśnie japońskie, 1924
- Jak Bolek został harcerzem: obrazek sceniczny w jednej odsłonie, 1928
- Kazia Leniuszek: obrazek sceniczny w jednej odsłonie, 1928 (wraz z Antonim Bogusławskim)
- W jednej rodzinie: obrazek sceniczny w jednej odsłonie, 1931
- Święto księżyca. Bajki japońskie, 1932
- O dużym Tomku, 1934
- Szewczyk Jun-Lu: opowieść chińska, 1934
- Małpka i krabik. Bajki japońskie, 1935
- Chłopiec z „Czodża-goja”, 1936
- Listek klonu. Przygody małej Polki w Japonii, 1937
- Fombo, małpka i ja, 1934
- Czarodziejski imbryczek: baśnie i legendy japońskie, 1958
Wybrane publikacje prasowe
- Koronacja w Japonii, „Tygodnik Illustrowany”, nr 48, 1928
- Dziewięć rodzin ryżu O-ki. Legenda japońska, „Rzeczpospolita”, nr 317, 1928
- Życie rodzinne i towarzyskie w Japonii, „Nasze Życie. Polski Tygodnik Ilustrowany”, nr 27, 1937
- Poetka Kaga-No-Chiyo „Tygodnik Illustrowany”, nr 31, 1939
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa: Wyd. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe: na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 308–309.
- 1 2 3 4 Zalewska 2018 ↓, s. 264.
- 1 2 Juszkiewiczowa 1939 ↓, s. 43.
- ↑ Juszkiewiczowa 1935 ↓, s. 5.
- ↑ Juszkiewiczowa 1935 ↓, s. 20–21.
- ↑ Juszkiewiczowa 1935 ↓, s. 39.
- ↑ Juszkiewiczowa 1935 ↓, s. 42.
- ↑ Juszkiewiczowa 1947 ↓, s. 4.
- 1 2 Kazia Leniuszek [online], katalogi.bn.org.pl [dostęp 2020-01-21].
- ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2020-01-21].
- 1 2 J. S. W. Wieczór muzyki i poezji japońskiej. „Rzeczpospolita”. 41A, s. 3, 1929-02-11.
- ↑ Towarzystwo Polsko-Chińskie w Warszawie. „Tygodnik Polski. Jedyne czasopismo polskie w Azji”, s. 1, 1930-02-23.
- ↑ Z Tow. literatów i dziennikarzy polskich. „Kurier Warszawski”. 87, s. 6, 1935-03-29.
- 1 2 Z. Z. Teatr dla dzieci. „Kurier Warszawski”. 24, s. 4, 1933-01-24.
- ↑ Maria Juszkiewiczowa (Uznanie dla polskiej pisarki). „Kurier Warszawski”. 42, s. 13, 1938-02-12.
- ↑ Juszkiewiczowa 1939 ↓, s. 47.
- ↑ Juszkiewiczowa 1934 ↓, s. 5.
- ↑ Władysław Ryszard Juszkiewicz [online], Księgi Cmentarne [dostęp 2020-01-22].
- ↑ Agnieszka Maruszewska, Pokrewne dusze: Zagadkowa Maria Rafałowicz-Radwanowa + uzupełnienie [online], Pokrewne dusze, 9 marca 2017 [dostęp 2020-01-22].
- 1 2 Zalewska 2018 ↓, s. 262.
- 1 2 3 Maria Juszkiewiczowa [online], polona.pl [dostęp 2020-01-21] (pol.).
- 1 2 Zalewska 2018 ↓, s. 263.
- ↑ Juszkiewiczowa 1934 ↓.
- ↑ Fombo, małpka i ja [online], katalogi.bn.org.pl [dostęp 2020-01-21].
- ↑ Czarodziejski imbryczek [online], katalogi.bn.org.pl [dostęp 2020-01-21].
- ↑ Maria Juszkiewiczowa. Koronacja w Japonii. „Tygodnik Illustrowany”. 48, s. 891, 1928-12-01.
- ↑ Maria Juszkiewiczowa. Dziewięć rodzin ryżu O-ki. Legenda japońska. „Rzeczpospolita”. 317, s. 5-6, 1928-11-04.
- ↑ Maria Juszkiewiczowa. Życie rodzinne i towarzyskie w Japonii. „Nasze Życie. Polski Tygodnik Ilustrowany”. 27 (133), s. 8–9, 1937-07-04.
- ↑ Maria Juszkiewiczowa. Poetka Kaga-No-Chiyo. „Tygodnik Illustrowany”. 31, s. 595-597, 1939-07-30.
Bibliografia
- Maria Juszkiewiczowa: O dużym Tomku. Warszawa: Polska Zjednoczona, 1934. (pol.).
- Maria Juszkiewiczowa: Jak Bolek został harcerzem: obrazek sceniczny w jednej odsłonie. Wyd. III, uzupełnione. Łódź: „Czuj-czyn” Spółdzielnia Harcerska, 1947. (pol.).
- Maria Juszkiewiczowa. Z Charbina przez Sybir. „Sybirak”. 6 (3), 1939. Warszawa: Zarząd Główny Związku Sybiraków. (pol.).
- Anna Zalewska. Forgotten Jewels: Japan in Poetry and Prose Written by Polish Authors until 1939. „Rocznik Orientalistyczny”. LXXI (2), 2018. Warszawa: Komitet Nauk Orientalistycznych PAN. ISSN 0080-3545. (ang.).
- Maria Juszkiewiczowa, Fombo, małpka i ja: [wspomnienia z Mandżurji], wyd. 2., Warszawa: Nasza Księgarnia, 1935.
Linki zewnętrzne
- Książki Juszkiewiczowej w cyfrowym archiwum Biblioteki Narodowej
- Dziecko w Japonii i u nas – relacja z odczytu M. Juszkiewiczowej, „Kurier Warszawski” (1931) w bibliotece Polona