Maria Łaszkiewicz
Data i miejsce urodzenia

8 grudnia 1891
Grīva

Data i miejsce śmierci

17 marca 1981
Warszawa

Dziedzina sztuki

tkanina artystyczna
rzeźbiarstwo

Odznaczenia

Maria Łaszkiewicz (Maria Łaszkiewiczowa, ur. 8 grudnia 1891 w Grīvie, zm. 17 marca 1981 w Warszawie) – polska artystka, twórczyni tkaniny artystycznej, rzeźbiarka.

Życiorys i twórczość

Urodzona w Inflantach, znajomość sztuki tkackiej wyniosła z domu rodzinnego. Początkowo kształciła się w szkole rysunku w Rydze, następnie studiowała na Akademii Sztuk Pięknych w Monachium, w pracowni rzeźby prof. Schwegerlégo (w okresie 1909–1911), później na Académie de la Grande Chaumière w Paryżu, w pracowni rzeźby Émile’a Antoine’a Bourdelle’a (lata 1911–1914).

Uprawiała tkaninę artystyczną w licznych odmianach, tworząc kilimy, sumaki, dywany, gobeliny, tkaniny nicielnicowe, żakardowe, a także kompozycje przestrzenne. Pierwsze nagrody zdobywała w okresie międzywojennym – w 1934 otrzymała srebrny medal na wystawie Len polski w Warszawie, w 1930 i 1936 wyróżnienie na Salonie Jesiennym w Zachęcie. Jej pierwsza wystawa indywidualna odbyła się w 1961 w Kordegardzie. Artystka ujawniła skłonności eksperymentatorskie, prezentując, obok bardziej typowych kilimów, żakardów i tkanin dwuosnowowych, nowatorskie dywany z nieprzędzionego runa i sznurka.

W 1945 przystąpiła do Związku Polskich Artystów i Plastyków. Należała do założycielek Pracowni Doświadczalnej Tkactwa Artystycznego Związku Polskich Artystów Plastyków w Warszawie, na potrzeby której udostępniła pomieszczenia w swoim domu na Bielanach oraz własne urządzenia warsztatowe. Od powstania pracowni w 1951 do 1965 pełniła funkcję jej oficjalnej kierowniczki.

Uczestniczyła w pierwszych pięciu edycjach Międzynarodowego Biennale Tapiserii w Lozannie. Imprezy te doprowadziły do ukształtowania się stylu w tkaninie artystycznej noszącego miano polskiej szkoły tkaniny. Na pierwszej edycji w 1962 wystawiała – podobnie jak Krystyna Wojtyna-Drouet – poza Muzeum Kantonalnym, niezależnie od oficjalnej polskiej reprezentacji. Dzieła polskich artystów zdobyły duże uznanie, zapoczątkowując modę na polską tkaninę artystyczną, dowodem której – zdaniem Ireny Huml – były m.in. nagrody dla polskich artystów w 1962 w konkursie Instytutu Projektowania Wnętrz (American Institute of Interior Designers) w Chicago, w tym złoty medal dla Marii Łaszkiewicz za tkaninę dekoracyjną.

Na II Międzynarodowym Biennale Tapiserii w Lozannie w 1965 Maria Łaszkiewicz występowała już jako oficjalny członek polskiej reprezentacji. Zaprezentowała monumentalny, abstrakcyjny gobelin, utrzymany w szarościach i czerniach. Na III edycji w 1967 jako członek reprezentacji oficjalnej przedstawiła abstrakcyjny gobelin Zorza, wykonany z włókna wełnianego w technice grzebyczkowej. Dzieło cechowało się wielopłaszczyznowością, którą wynikała z zastosowanych układów barwnych oraz zróżnicowanej powierzchni, którą pozwoliła uzyskać zastosowana technologia. Artystka pozostawała także w oficjalnym składzie polskiej reprezentacji na IV (1969) i V (1971) Biennale. Na tym ostatnim zaprezentowała pracę Samotność, kojarzącą się z figurą ludzką.

Kompozycje tkaninowe artystki były różnicowane fakturą, uzyskując charakter reliefowy. Aby uzyskać taki efekt, korzystała z różnych rodzajów włókna oraz technik tkackich, których znała szeroką gamę. Jej prace miały charakter abstrakcyjny i refleksyjny. Intensywne kolory artystka stosowała rzadko, posługując się głównie naturalnymi, zgaszonymi barwami tworzywa, ewentualnie stosując mocniejszy kolorystycznie akcent dla przełamania kompozycji. Materiał tkany wzbogacała o elementy drewniane – fragmenty konarów, deseczki.

W zakresie rzeźby Maria Łaszkiewicz jest autorką figur dziecięcych przez gmachem szkolnym w Sosnowcu oraz orła przed Cmentarzem Wojskowym w Kielcach.

Pochowana została na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 154b-3-1).

Nagrody i odznaczenia

  • 1930 – wyróżnienie na Salonie Jesiennym w Zachęcie, Warszawa
  • 1934 – srebrny medal na wystawie Len polski, Warszawa
  • 1936 – wyróżnienie na Salonie Jesiennym w Zachęcie, Warszawa
  • 1959 – Złoty Krzyż Zasługi
  • 1962 – złoty medal na Międzynarodowym Konkursie Instytutu Projektu Wnętrz (AID), Chicago
  • 1963 – wyróżnienie na wystawie Polskie dzieło plastyczne w XV-leciu PRL, Warszawa
  • 1969 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • 1972 – wyróżnienie na IV Festiwalu Sztuk Pięknych w Warszawie
  • 1975 – wyróżnienie na I Międzynarodowym Triennale Tkaniny Unikatowej i Przemysłowej w Łodzi
  • 1976 – nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki na VI Festiwalu Sztuk Pięknych w Warszawie
  • 1976 – Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Uwagi

  1. ↑ W literaturze jako Grzywa na Inflantach, lub Grzywa (ZSSR).
  2. ↑ Taką polską nazwę konsekwentnie stosuje w swoich publikacjach Irena Huml.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Huml 1989 ↓, s. 237.
  2. 1 2 3 Wystawa tkanin Marii Łaszkiewicz. Warszawa: 1968.
  3. 1 2 3 Maria Łaszkiewicz. owzpap.org. [dostęp 2020-02-18].
  4. 1 2 Huml 1989 ↓, s. 35.
  5. ↑ Słownik artystów plastyków: Artyści plastycy okręgu warszawskiego ZPAP ↓, s. 707.
  6. 1 2 Irena Huml: [Wstęp. W:] 25 lat Pracowni Doświadczalnej Tkactwa Artystycznego ZPAP. W: Irena Huml: Sztuka przedmiotu – przedmiot sztuki. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2003, s. 84. ISBN 83-85938-08-7.
  7. ↑ Huml 1989 ↓, s. 39.
  8. 1 2 Huml 1989 ↓, s. 30.
  9. ↑ Huml 1989 ↓, s. 31.
  10. 1 2 Huml 1989 ↓, s. 34.
  11. ↑ Huml 1989 ↓, s. 37.
  12. ↑ Huml 1989 ↓, s. 38.
  13. ↑ Huml 1989 ↓, s. 40.
  14. 1 2 Huml 1989 ↓, s. 48.
  15. 1 2 3 Irena Huml: Wiecznie młoda twórczość. W: Irena Huml: Sztuka przedmiotu – przedmiot sztuki. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2003, s. 224-225. ISBN 83-85938-08-7.
  16. 1 2 Huml 1989 ↓, s. 43.
  17. 1 2 3 Słownik artystów plastyków: Artyści plastycy okręgu warszawskiego ZPAP ↓, s. 327.
  18. ↑ Cmentarz Stare Powązki: EDWARD ŁASZKIEWICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-12-10].

Bibliografia

  • Irena Huml: Współczesna tkanina polska. Warszawa: Arkady, 1989. ISBN 83-213-3340-0.
  • Słownik artystów plastyków: Artyści plastycy okręgu warszawskiego ZPAP. Warszawa: Okręg Warszawski Związku Polskich Artystów Plastyków, 1972.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.