Maksymilian Wilimowski
Pełne imię i nazwisko

Maksymilian Brunon Wilimowski

Data i miejsce urodzenia

7 października 1886
Siemianowice

Data i miejsce śmierci

3 lipca 1951
Jastrzębie-Zdrój

Miejsce spoczynku

Katowice, cmentarz przy ul. Francuskiej

Zawód, zajęcie

lekarz chirurg

Narodowość

polska

Tytuł naukowy

doktor medycyny

Alma Mater

Uniwersytet Wrocławski

Rodzice

Józef i Anna z Rudkowskich

Małżeństwo

Maria z d. Sworowska

Dzieci

Marian Wilimowski

Odznaczenia

Maksymilian Brunon Wilimowski (ur. 7 października 1886 w Siemianowicach, zm. 3 lipca 1951 w Jastrzębiu-Zdroju) – polski działacz niepodległościowy i narodowy na Górnym Śląsku, doktor medycyny, chirurg, oficer lekarz Wojska Polskiego.

Życiorys

Młodość i edukacja

Maksymilian Wilimowski urodził się 7 października 1886 roku w Siemianowicach w rodzinie majstra murarskiego Józefa i Anny z Rudkowskich. Ukończył Gimnazjum w Katowicach (późniejsze III Liceum Ogólnokształcące im. A. Mickiewicza w Katowicach), należąc w tym okresie do Towarzystwa Tomasza Zana, które było konspiracyjnym kółkiem samokształceniowym.

W 1908 roku rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Wrocławskim. Tam związał się z powołanym w 1887 roku w Krakowie Związkiem Młodzieży Polskiej „Zet” i wkrótce został członkiem Koła Braterskiego – najwyższej komórki organizacyjnej związku we Wrocławiu. W latach 1909–1911 z ramienia „Zet-u” pełnił funkcję Komisarza Oświatowego dla Górnego Śląska. Utrzymywał kontakty z działaczami polskimi, m.in. z dr. Józefem Rostkiem i dr. Feliksem Białym. W 1911 roku pruskie władze wytoczyły Maksymilianowi Wilimowskiemu proces za przechowywanie polskich książek – w tej sytuacji przeniósł się do Fryburga, gdzie tego rodzaju działania nie były karalne i tam kontynuował studia. Dyplom lekarza Maksymilian Wilimowski uzyskał w 10 sierpnia 1914 roku we Wrocławiu.

Maksymilian Wilimowski po studiach rozpoczął pracę jako asystent w Klinice Chirurgicznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Pod koniec 1917 roku m.in. z inicjatywy Emila Cyrana i Maksymiliana Wilimowskiego założono Towarzystwo Oświaty na Śląsku im. św. Jacka. 15 grudnia 1917 roku Maksymilian Wilimowski został wcielony do Armii Cesarstwa Niemieckiego, gdzie służył jako lekarz w szpitalach polowych na froncie zachodnim. Po demobilizacji 1 grudnia 1918 roku powrócił do Wrocławia. Tam 3 maja 1919 roku uzyskał tytuł doktora medycyny.

Okres powstań śląskich i lata międzywojenne

Maksymilian Wilimowski 10 maja 1919 roku został zmuszony wraz z innymi Polakami do opuszczenia Uniwersytetu Wrocławskiego, po czym udał się do Poznania i tam wstąpił do Wojska Wielkopolskiego, otrzymując stopień lekarza kapitana. Tam też został asystentem w Szpitalu Miejskim, działając równocześnie w Komitecie Pomocy dla Kresów Wschodnich i Górnego Śląska przy Radzie Narodowej w Poznaniu.

Po wybuchu I powstania śląskiego przybył do Sosnowca, gdzie opiekował się rannymi i sprawował opiekę lekarską nad obozami uchodźców z Górnego Śląska. Tam też kierował Wydziałem Oświaty Komisariat Rad Ludowych na Śląsku z siedzibą w Sosnowcu. W latach 1919–1921 współpracował z Polską Organizacją Wojskową Górnego Śląska.

W październiku 1919 roku powstał Generalny Sekretariat Plebiscytowy, w którym Maksymilian Wilimowski znalazł się w jego ścisłym kierownictwie wraz z Konstantym Wolnym i Edwardem Rybarzem. W latach 1920–1921 kierował różnymi strukturami Polskiego Komisariatu Plebiscytowego Bytomiu – w tym od 1920 roku jako kierownik wydziału wychowania fizycznego. Działalność wydziału obejmowała m.in. wspieranie polskich towarzystw i organizacji na Górnym Śląsku czy tworzenie klubów sportowych i opiekę nad nimi. 4 stycznia 1920 roku założono klub sportowy Polonia Bytom. Wówczas to odbyło się zebranie, w którym szczególną aktywnością prócz Maksymiliana Wilimowskiego wykazali się Alojzy Budniok i Edmund Grabianowski.

Podczas II powstania śląskiego Maksymilian Wilimowski wraz z dr Marią Rajdą kierował Harcerskim Pogotowiem Sanitarnym. Podczas III powstania śląskiego był on początkowo lekarzem w katowickim I Pułku, następnie doradcą chirurgicznym Szefa Sanitarnego Naczelnej Komendy Wojsk Powstańczych, a pod koniec komendantem Głównego Szpitala Wojsk Powstańczych w Mysłowicach.

Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski w 1922 roku objął kierownictwo szpitala oo. Bonifratrów w Bogucicach (późniejsza część Katowic), a w 1927 roku został dyrektorem Szpitala Miejskiego w Katowicach przy ulicy Raciborskiej. W latach międzywojennych Maksymilian Wilimowski działał aktywnie m.in. w zarządzie Polskiego Towarzystwa Szpitalnictwa w Warszawie czy w Polskim Czerwonym Krzyżu. Był prezesem Towarzystwa Lekarzy Polaków na Śląsku i wiceprezesem Śląskiej Izby Lekarskiej. Był autorem prac z zakresu chirurgii i medycyny pracy. Ponadto wszedł on do zarządu powołanego 15 lipca 1922 roku Towarzystwa Przyjaciół Teatru Polskiego i był zastępcą członka Senatu RP IV kadencji.

W 1934, jako kapitan lekarz pospolitego ruszenia pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Katowice. Posiadał przydział do Kadry Zapasowej 10 Szpitala Okręgowego w Przemyślu.

II wojna światowa i lata powojenne

Kilka miesięcy przed wybuchem II wojny światowej Urząd Policji Kryminalnej III Rzeszy opracował Sonderfahndungsbuch Polen – listę polskiej inteligencji, na której znalazły się m.in. 352 osoby związane z Katowicami (w tym Maksymilian Wilimowski), których Niemcy planowali aresztować. W czasie okupacji Maksymilian Wilimowski był przez Niemców poszukiwany i ukrywał się w Krakowie bądź też opuścił Górny Śląsk w obawie przed represjami i osiadł w Krakowie gdzie pracował jako lekarz w Ubezpieczalni Społecznej.

Po II wojnie światowej Maksymilian Wilimowski powrócił do Katowic, gdzie ponownie w 1945 roku objął stanowisko dyrektora Szpitala Miejskiego w Katowicach. Po wojnie został także lekarzem kolejowym i członkiem komisji lekarskiej pierwszej instancji przy starostwie oraz komisji odwoławczej przy Izbie Skarbowej w Katowicach. W latach 1945–1951 pełnił funkcję przewodniczącego Śląskiego Towarzystwa Lekarskiego.

Maksymilian Wilimowski zmarł 3 lipca 1951 roku w Jastrzębiu-Zdroju. Został on pochowany na cmentarzu parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny przy ulicy Francuskiej w Katowicach (aleja główna, miejsce C1A-124).

Życie prywatne

Maksymilian Wilimowski w 1923 roku poślubił Marię z d. Sworowska. W 1924 roku urodził się ich syn Marian Wilimowski – profesor nauk medycznych, rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu w latach 1981–1987.

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

Przypisy

  1. Wilimowski Maksymilian Brunon, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2023-11-30].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Rzewiczok 2013 ↓, s. 367.
  3. 1 2 Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-01-05].
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Stowarzyszenie Pokolenie: Maksymilian Wilimowski. 100bohaterow.pl. [dostęp 2023-11-30]. (pol.).
  5. Brożek 2001 ↓, s. 136.
  6. Zagadka tajemniczej śląskiej fotografii (częściowo) rozwiązana. dziennikzachodni.pl, 2009-09-06. [dostęp 2023-12-01]. (pol.).
  7. 1 2 3 4 Antoni Steuer: Leksykon ludzi katowickiej kultury fizycznej i turystyki. W. mhk.katowice.pl, 2023-10-25. [dostęp 2023-11-30]. (pol.).
  8. Brożek 2001 ↓, s. 138.
  9. BS Polonia Bytom: Rys historyczny. bs.poloniabytom.com.pl. [dostęp 2023-11-30]. (pol.).
  10. Rzewiczok 2006 ↓, s. 127.
  11. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 304, 803.
  12. Rzewiczok 2006 ↓, s. 167.
  13. INSTYTUT PAMIĘCI NARODOWEJ. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu: Ewidencja grobów weteranów walk o Wolność i Niepodległość Polski. Wilimowski. bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2023-11-30]. (pol.).
  14. M.P. z 1932 r. nr 92, poz. 124.
  15. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-01-05].
  16. POSTANOWIENIE O ODZNACZENIU z dnia 22 lipca 1950 r.. www.prawo.pl. [dostęp 2023-11-30]. (pol.).
  17. Teresa Semik: Jakich herosów polskości upamiętnią dęby w Alei polskiego dziedzictwa Śląska? Mamy listę. www.slazag.pl, 2022-06-24. [dostęp 2023-11-30]. (pol.).
  18. Urząd Miasta Katowice: Miejski System Zarządzania-Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej. emapa.katowice.eu. [dostęp 2023-11-30]. (pol.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.