Maja Michajłowna Plisiecka, ros. Майя Михайловна Плисецкая (ur. 20 listopada 1925 w Moskwie, zm. 2 maja 2015 w Monachium) – rosyjska tancerka i choreografka, jedna z najwybitniejszych osobowości baletu XX wieku, Bohater Pracy Socjalistycznej (1985).

Życiorys

Pochodziła z rodziny litewskich Żydów. Jej matka Rachel Messerer (1902−1993) była aktorką kina niemego i siostrą Asafa Messerera, znanego baletmistrza i pedagoga. Ojcem Plisieckiej był sowiecki dyplomata Michaił Plisiecki (1899–1938).

W latach 1932–1943 uczyła się w moskiewskiej Szkole Baletowej. W 1938 jej ojciec został aresztowany i rozstrzelany, jej matka przebywała w obozie AŁŻIR. Od 1943 tańczyła w Teatrze Bolszoj w Moskwie, gdzie w 1945 została baleriną, a w 1962 primabaleriną. Od 1959 brała udział w licznych światowych tournées z Teatrem Bolszoj. Występowała także gościnnie m.in. z zespołami Paris Opera Ballet, Ballet National de Marseilles i Ballet du XXe siècle. Stworzyła wielkie kreacje w repertuarze klasycznym oraz w baletach rosyjskich, m.in. w Romeo i Julii Siergieja Prokofjewa, Fontannie Bakczyseraju Borisa Asafjewa i Spartakusie Arama Chaczaturiana.

W 1972 zadebiutowała jako choreografka. Od 1983 do 1984 była dyrektorem baletu Opery Rzymskiej, a w latach 1987–1990 dyrektorem artystycznym Ballet del Teatro Lírico Nacional de Madrid. Pracowała równocześnie jako reżyserka i choreografka. W 1995 wydała autobiografię Ja, Maja Plisiecka. Jej mężem był rosyjski kompozytor Rodion Szczedrin (ur. 1932).

19 listopada 2008 z rąk ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego odebrała Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Posiadała obywatelstwo hiszpańskie i litewskie. Zmarła 2 maja 2015 w Niemczech.

Filmografia

• 1974: Anna Karenina jako Anna Karenina

Odznaczenia

• Złoty Medal „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (19 listopada 1985)
• Order „Za zasługi dla Ojczyzny” I klasy (2005)
• Order „Za zasługi dla Ojczyzny” II klasy (2000)
• Order „Za zasługi dla Ojczyzny” III klasy (1995)
• Order „Za zasługi dla Ojczyzny” IV klasy (2010)
• Order Lenina – trzykrotnie (1967, 1976, 1985)
• Ludowy Artysta ZSRR (1959)
• Ludowy Artysta RFSRR
• Zasłużony Artysta RFSRR
• Nagroda Leninowska
• Legia Honorowa V klasy (1986, Francja)
• Komandor Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)
• Order Sztuki i Literatury III klasy (1984, Francja)
• Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008, Polska)

Przypisy

Bibliografia

• (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 20, s. 34, Moskwa 1969–1978
• Плисецкая Майя Михайловна – Герои страны (ros.)

Linki zewnętrzne

• Fundacja Plisieckiej-Szczedrina
• The Ballerina Gallery – Maja Plisiecka
• le Gala des étoiles – Maja Plisiecka