Maślak limbowy (Suillus plorans) (Rolland) Kuntze – gatunek grzybów z rodziny maślakowatych (Suillaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Suillus, Suillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1861 r. Léon Louis Rolland nadając mu nazwę Boletus placidus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1945 r. Otto Kuntze, przenosząc go do rodzaju Suillus.

Synonimy:

• Boletus eleutheros (Rolland) J. Blum 1969
• Boletus plorans Rolland 1889
• Boletus plorans var. eleutheros Rolland 1889
• Boletus plorans Rolland 1889 var. plorans
• Suillus plorans subsp. cyanescens Singer 1965
• Suillus plorans (Rolland) Kuntze 1898 subsp. plorans

Nazwę polską nadała Alina Skirgiełło w 1960 r.. Naukowa nazwa gatunkowa plorans oznacza płaczący – jest to nawiązanie do wydzielanych kropelek cieczy.

Morfologia

Kapelusz

Średnicy 3–15 cm, początkowo półkulisty, później wypukły z garbkiem. Powierzchnia ochrowopomarańczowobrunatnawa, czasami bardziej żółta, przerośnięta brunatnymi włóknami. W czasie wilgotnej pogody jest lepki, szybko jednak wysycha i wówczas stają się widoczne wrośnięte włókienka.

Trzon

Wysokość 4–10 cm, grubość 1–2,5 cm, zazwyczaj grubszy u podstawy i zwężający się ku wierzchołkowi, pełny, rzadziej porowaty lub pusty. Powierzchnia brudnoochrowa lub brudnopomarańczowa z licznymi gruczołkami wydzielającymi mleczko. Początkowo ma ono mleczną barwę, ale zasychając ciemnieje i staje się czarne.

Hymenofor

Rurkowaty. Rurki początkowo pomarańczowobrunatne, później oliwkowoochrowe, u starszych okazów znów jaśniejsze – brudnożółte. Pory małe i mniej więcej okrągłe, o tej samej barwie co rurki, lub nieco ciemniejsze. U młodych owocników wydzielają białe mleczko, po zaschnięciu brunatniejące.

Miąższ

O pomarańczowej barwie, powyżej rurek i u wierzchołka trzonu bardziej żółtawy. W kapeluszu miękki, w trzonie twardy. Zapach lekko owocowomigdałowy, smak kwaskowaty.

Wysyp zarodników

Brunatnooliwkowy. Zarodniki o wymiarach 9–11,5 × 4–5 μm.

Występowanie i siedlisko

Występuje tylko w Europie – w Alpach Centralnych i Karpatach, oraz w Niemczech. W Polsce występuje tylko w Tatrzańskim Parku Narodowym.

Rośnie na ziemi pod limbami i świerkiem pospolitym.

Znaczenie

Grzyb mikoryzowy. Jest jadalny, jednak ze względu na rzadkość zasługuje na ochronę. W Polsce nie może być zbierany, gdyż występuje tylko na chronionym prawnie obszarze parku narodowego.

Gatunki podobne

Najłatwiej pomylić z maślakiem wejmutkowym (Suillus placidus), który również rośnie pod limbą, ale także pod wejmutką. Ma on jednak bardziej jasną barwę.

Przypisy