Maść cholesterolowa (syn. maść cholesterynowa, łac.Cholesteroli unguentum FP XIII, syn. Unguentum Cholesteroli) – preparat galenowy do użytku zewnętrznego, sporządzany według przepisu farmakopealnego. W Polsce na stan obecny (2024) skład określa Farmakopea Polska XIII. Klasyfikowana jest jako bezwodne, farmaceutyczne podłoże maściowe o właściwościach absorpcyjnych i lipofilowych.

Maść cholesterolowa jest typem maści roztworu (cholesterol rozpuszczony w stopie mieszaniny węglowodorów parafinowych). W porównaniu z innymi podłożami o charakterze lipofilowym i absorpcyjnym (m.in. euceryną i wazeliną hydrofilową) jest podłożem o miękkiej konsystencji, ze względu na zawarty w znacznej ilości (64%) olej parafinowy. Posiada względnie wysoką liczbę wodną (nie mniejszą niż 120).

Skład maści na przestrzeni lat ulegał zmianom.

Skład według FP III:

Cholesterolum 1 cz. (cholesterol)
Lanolinum anhydricum 5 cz. (lanolina bezwodna)
Vaselinum album 15 cz. (wazelina biała)
Paraffinum liquidum 55 cz. (parafina ciekła)
Ceresinum 24 cz. (oczyszczony wosk ziemny)

Powyższy skład z 1954 r. zawiera lanolinę oraz naturalny, oczyszczony ozokeryt - cerezynę. Niekiedy jest nadal celowo zalecany przez lekarzy, jako Ung.Cholesteroli FP III, mimo opracowania nowszego składu.


W 1970 r., począwszy od FP IV t.II skład maści uległ zmianie na obowiązujący do czasów obecnych. Została wyeliminowana lanolina, natomiast zamiast oczyszczonego ozokerytu zastosowano parafinę stałą.

obowiązujący przepis FP XIII .

Cholesterolum 3 cz. (cholesterol)
Vaselinum album 18 cz. (wazelina biała)
Paraffinum solidum 15 cz. (parafina stała)
Paraffinum liquidum 64 cz. (parafina ciekła)

Cholesterol, wazelinę białą i parafinę stałą stopić na łaźni wodnej, dodać ogrzanej parafiny ciekłej i mieszać do zastygnięcia. Maść powinna być białą, przeświecającą, jednorodną, miekką masą.

Zastosowanie

Maść cholesterolowa w postaci nieprzetworzonej lub jako składowa recepturowych leków magistralnych przygotowywanych w aptece wykazuje działanie natłuszczające, ochronne, tworząc film okluzyjny. Jest maścią obojętną, wskazaną zwłaszcza w przypadkach nietolerancji innych maści, po długotrwałym leczeniu maściami sterydowymi, w przypadkach mechanicznych, termicznych i chemicznych uszkodzeń skóry, w zaniku i zniszczeniu skóry, dermatitis atopica (AZS). Maść cholesterolowa nie powoduje uczuleń.

Maść cholesterolowa jest bardzo często stosowana w polskim lecznictwie per se, zwłaszcza u dzieci oraz stanowi surowiec farmaceutyczny w recepturze aptecznej jako constituens dla maści bezwodnych oraz (dzięki zdolności emulgowania znacznych ilości wody i wodnych roztworów substancji leczniczych) maści uwodnionych oraz kremów.

Przypisy

  1. 1 2 Farmakopea Polska XIII 2023 - w rozdziale Monografie Narodowe > tom 3 ; strona 4574.
  2. ↑ Leszek Krówczyński, Ćwiczenia z receptury, Wydawnictwo UJ, Kraków 2000 - s.162 > absorpcyjne, bezwodne podłoża maściowe.
  3. ↑ Magdalena Piechota-Urbańska, Ewa Zawadzka, Preparatyka Galenowa; Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Katedra i Zakład Farmacji Aptecznej, Łódź 2015 -s.60,62,63
  4. ↑ Preparaty Galenowe, wyd.I 2010 r, J.Pluta, D.Hanzar-Garbacz, B.Karolewicz, M.Fast - opis maści cholesterolowej
  5. ↑ Farmakopea Polska III 1954 r. s.653 > monografia szczegółowa Unguentum Cholesteroli
  6. ↑ Farmakopea Polska II, 1937 . - s.211 > Ceresinum monografia szczegółowa.
  7. ↑ Farmakopea Polska IV t.2 1970 r. s.525 > monografia szczegółowa Unguentum Cholesteroli.
  8. ↑ Stanisław Janicki, Adolf Fiebig, Małgorzata Sznitowska, Farmacja stosowana podręcznik dla studentów farmacji, Warszawa 2003 ISBN 83-200-2847-7 - str.663 > opis Cerezyny cyt. "Termin cerezyna bywa błędnie używany jako synonim parafiny stałej (Paraffinum solidum). Należy jednak pamiętać, że substancje te, choć podobne do siebie pod względem składu chemicznego i właściwości, różnią się od siebie pochodzeniem. Cerezyna jest uzyskiwana w wyniku oczyszczenia ozokerytu, natomiast parafina stała jest frakcją uzyskaną z procesu oczyszczania ropy naftowej."
  9. ↑ M. Gajewska, J. Szulc, M. Płaczek, M. Sznitowska: Podstawy receptury aptecznej. Materiały do ćwiczeń dla studentów farmacji. Pro Pharmacia Futura, 2012, s. 136. ISBN 978-83-930152-9-0.
  10. ↑ Tadeusz Lesław Chruściel, Kornel Gibiński (red.), Leksykon Leków, PZWL 1991, s.574 > Maść cholesterolowa - zastosowanie ISBN 83-200-1500-6
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.