Mała Ziemiańska

W kawiarni – obraz Józefa Rapackiego przedstawiający wnętrze „Małej Ziemiańskiej” (1926)
Państwo

 Polska

Miejscowość

Warszawa

Adres

ul. Mazowiecka 12

Zniszczono

1944 – spalona
1946 – rozebrana

Pierwszy właściciel

Karol Albrecht Skępski
Jan Skępski

brak współrzędnych

Mała Ziemiańska, właśc. Ziemiańska – kawiarnia znajdująca się w latach 1918–1944 przy ul. Mazowieckiej 12 w Warszawie.

Historia

Kawiarnia została otwarta 14 kwietnia w 1918 przy ul. Mazowieckiej 12, w kamienicy należącej do Salomona Neumana. Jej właścicielami byli Karol Albrecht i Jan Skępscy. Powstało także kilka filii „Ziemiańskiej” na terenie Warszawy. W 1939 mieściły się one przy ul. Marszałkowskiej 8, 66, 114 i 111, ul. Wierzbowej 7, ul. Filtrowej 60 i Al. Ujazdowskich 22. W kamienicy Goldstanda przy ul. Kredytowej 9 mieściła się filia nazywana „Dużą“ lub „Wielką Ziemiańską“.

Nazwa kawiarni mogła być związana z sąsiedztwem z Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego (ul. Kredytowa 1) lub pożyczką uzyskaną na uruchomienie lokalu przez pochodzącego z Kalisza Skępskiego od jednego z tamtejszych ziemian, u którego przebywał po zburzeniu Kalisza (1914) przez wojska niemieckie. Przymiotnik „mała” miał natomiast związek z pierwotną niedużą wielkością lokalu.

W okresie międzywojennym „Mała Ziemiańska” była jednym z najważniejszych miejsc spotkań inteligencji warszawskiej: poetów, literatów, artystów malarzy, dziennikarzy i aktorów. Do bywalców lokalu należeli m.in. poeci należący do grupy „Skamander”: Jan Lechoń, Antoni Słonimski, Kazimierz Wierzyński, Julian Tuwim, a także Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Zajmowali specjalnie dla nich przeznaczony stolik na półpiętrze, zwany „górką”. Bywalcami lokalu byli także m.in. Tadeusz Boy-Żeleński, Franciszek Fiszer i Zdzisław Czermański. Sprawy wydawnicze załatwiał tam Marian Kister, właściciel znajdującego się przy ul. Kredytowej 1 wydawnictwa Rój. Osobne miejsce w lokalu było zarezerwowane dla malarzy, zaznaczone przez Tadeusza Gronowskiego umieszczonym nad stolikiem malowidłem filiżanki z przyczepioną prawdziwą łyżeczką. Górne sale, dodane po 1918, ozdobiono polichromią autorstwa Wacława Borowskiego. Na znajdującej się tam estradzie odbywały się przedstawienia kabaretu Małe Qui Pro Quo. Na zadrzewionym podwórzu kamienicy urządzono kawiarniany ogródek.

W beznadziejnych warunkach aprowizacyjnych okupacji niemieckiej kawiarnia oferowała trudno dostępne wyroby cukiernicze, w tym wiele nowości. Lokal szybko zdobył dużą popularność.

Kamienica, w której mieściła się „Mała Ziemiańska“, spłonęła w czasie powstania warszawskiego w 1944 i została rozebrana w 1946.

Upamiętnienie

Kawiarnia znalazła także swoje miejsce w historii literatury polskiej. Została upamiętniona m.in. w wierszu Śmierć poety, napisanym przez Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w 1930.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Encyklopedia Warszawy. Bartłomiej Kaczorowski (red. prowadzący). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 1019. ISBN 83-01-08836-2.
  2. 1 2 3 4 5 Wojciech Herbaczyński: W dawnych cukierniach i kawiarniach warszawskich. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983, s. 151. ISBN 83-06-00789-1.
  3. 1 2 3 4 5 6 Jadwiga Waydel Dmochowska: Jeszcze o dawnej Warszawie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1960, s. 257.
  4. ↑ Olgierd Budrewicz: Olgierda Budrewicza słownik warszawski. Olszanica: Wydawnictwo BOSZ, 2011, s. 368. ISBN 978-83-7576-119-1.
  5. ↑ Marian Marek Drozdowski: Warszawiacy i ich miasto w latach Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 208.
  6. ↑ Józef Wittlin, Pegazy na Kredytowej, [w:] Hanna Kister, "Pegazy na Kredytowej" - wspomnienia, wyd. I, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980, s. 159-165.
  7. ↑ Ida Świerkocka: Śladami gwiazd II RP. Miejsca, ludzie, historie. Warszawa: Skarpa Warszawska, 2017, s. 72. ISBN 978-83-63842-50-5.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.