La Méduse widoczna na pierwszym planie. | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ |
Pallas |
| Historia | |
| Stocznia |
„Stocznia Crucy”, Paimbœuf |
| Położenie stępki |
1806 |
| Wodowanie |
1 lipca 1810 |
| Restauracja Burbonów | |
| Nazwa |
La Méduse |
| Wejście do służby |
26 września 1810 |
| Los okrętu |
Zatonął w zatoce Arkin 2 lipca 1816 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Długość |
46,93 m |
| Szerokość |
11,91 m |
| Zanurzenie |
5,9 m |
| Napęd | |
| żaglowy | |
| Załoga |
326 ludzi |
Méduse (pol. Meduza) – 40-działowa fregata żaglowa typu Pallas w służbie francuskiej marynarki wojennej, zwodowana w 1810 r. Brała udział w wojnach napoleońskich. Fregata rozbiła się i zatonęła w lipcu 1816 roku u wybrzeży dzisiejszej Mauretanii, doprowadzając do śmierci ponad setki jej pasażerów, przy czym większość zginęła na porzuconej na wodzie prowizorycznej tratwie.
Historia
Fregata La Méduse była efektem umowy zawartej w 11 marca 1807 roku, między państwem Francuskim a firmą stoczniową Michela Louisa Crucy z siedzibą w Paimbœuf (Loara Atlantycka). Okręt został zwodowany 1 lipca 1810 roku, wszedł do służby 26 września.
W czasie wojen napoleońskich brała udział w późnych etapach kampanii na Mauritiusie w latach 1809–1811 oraz w napadach na Karaiby.
Katastrofa z 1816
W 17 czerwca 1816 roku, po restauracji Burbonów, z Île-d’Aix w Rochefort wyruszył konwój składający się z fregaty La Méduse, korwety Echo, brygu Argus oraz statku handlowago La Loire, w celu przewiezienia francuskich urzędników i żołnierzy do portu Saint-Louis w dzisiejszym Senegalu, aby przywrócić francuską kontrolę nad kolonią, oddaną przez Brytyjczyków zgodnie z warunkami pierwszego pokoju w Paryskiego. Z powodu nieudolności kapitana Hugues Duroy de Chaumareys i niekompetencji oficerów, Méduse oddzieliła się od reszty konwoju i weszła na rafę 2 lipca 1816 w zatoce Arkin u wybrzeży dzisiejszej Mauretanii, osiadając na mieliźnie.
Próby sprowadzenia okrętu z powrotem na głębsze wody spełzły na niczym. Rozbitkowie postanowili więc dopłynąć szalupami do oddalonego od wraku o ok. 60 km wybrzeża Afryki. 5 lipca zapadła decyzja o opuszczeniu okrętu. Większość z ok. 400 obecnych na pokładzie ludzi, w tym kapitan i gubernator Julien Schmaltz, ewakuowało się sześcioma szalupami, jakimi dysponowali rozbitkowie, dla pozostałych ok. 151 osób których zabrakło miejsca, głównie żołnierzy, zbudowano prowizoryczną tratwę o wymiarach 20 × 7 m, która miała być holowana przez szalupy na wybrzeże. Siedemnaście osób postanowiło pozostać na pokładzie Méduse. Holowanie jednak okazało się niepraktyczne i łodzie wkrótce porzuciły tratwę i jej pasażerów na otwartych wodach, praktycznie bez zapasów żywności (jedynymi zapasami na tratwie były przemienione w papkę suchary oraz 6 beczek wina i 2 beczułki z wodą) i możliwości dotarcia na brzeg. Sytuacja rozbitków na pokładzie tratwy niemal od razu stała się dramatyczna, dziesiątki osób zostało zmytych do morza z powodu napotkanej szalejącej burzy, inni ginęli w ciągłych walkach wszczynanych przeciwko przełożonym (buntom sprzyjał duży zapas alkoholu, którym rozbitkowie ciągle się upijali). Kiedy wszelkie zapasy się wyczerpały, kilku rannych wyrzucono do morza, a niektórzy z ocalałych uciekli się do kanibalizmu. 17 lipca po trzynastu dniach dryfowania rozbitkowie zostali odnalezieni przez francuski bryg Argus, wchodzący w skład ich nieszczęsnej ekspedycji. Do tego czasu żywych na tratwie pozostało jedynie piętnastu ludzi, czterech z nich zmarło z wyczerpania wkrótce po ocaleniu.
Szalupy z gubernatorem Schmaltzem oraz kapitanem de Chaumareys bez przeszkód dopłynęły na wybrzeże i po wyczerpującej wędrówce przez pustynię, dotarli do Saint-Louis. Z siedemnastu osób, które zdecydowały się pozostać na pokładzie Méduse, po niemal dwóch miesiącach, jakie upłynęły nim wrak został odnaleziony, przy życiu pozostała zaledwie trójka.
Wydarzenia te odbiły się szerokim echem wśród francuskiej opinii publicznej. Po powrocie do Francji kapitan de Chaumareys stanął przed sądem wojskowym, który skazał go na trzy lata więzienia.
W kulturze popularnej
W 1819 r. Théodore Géricault namalował obraz Tratwa Meduzy, ukazując na płótnie tragedie rozbitków.
Opisanym wydarzeniom poświęcony jest utwór pt. „Le Radeau de La Méduse“ francuskiego deathmetalowego zespołu Aephanemer, czwarty z kolei utwór albumu pt. „A Dream Of Wilderness“ wydanego w 2021 r. przez wytwórnię płytową Napalm Records.
Galeria
- Chrzest równikowy na pokładzie Méduse w dniu 1 lipca 1816 r.
- Plan Tratwy Meduzy w momencie jej opuszczenia
- Bunt na Tratwie Meduzy
- Replika Tratwa Meduzy na dziedzińcu Musée de la Marine w Rochefort.
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 La véritable histoire du "Radeau de la Méduse" (fr.). Arte France & Grand Angle Productions. TV documentary, 2015.
- ↑ Yves Cossé, Les Frères Crucy, entrepreneurs de construction navale (fr.). Nantes, 1993, strony 194-198.
- 1 2 3 Andrzej Włusek, Historia rozbitków z Tratwy Meduzy [online], historykon.pl, 5 marca 2018 (pol.).
- ↑ Voir le texte du jugement et un commentaire.
- ↑ Philippe Masson, L'affaire de la Méduse (fr.).
- ↑ Castellani 2007 ↓.
- ↑ Aephanemer – A Dream of Wilderness Review. [dostęp 2021-11-19]. (ang.).
Bibliografia
- Emanuel Castellani: Wielkie muzea. Luwr. Warszawa: Wydawnictwo „HSP”, 2007. ISBN 978-83-60688-31-1. (pol.).