Ludwika Górecka
Imię i nazwisko urodzenia

Ludwika Linde

Data i miejsce urodzenia

1815
Warszawa

Data śmierci

20 kwietnia 1900

Zawód, zajęcie

filantropka

Ludwika Eleonora Górecka, de domo Linde (ur. 3 sierpnia 1815 w Warszawie, zm. 20 kwietnia 1900 tamże) – polska działaczka społeczna i filantropka.

Życiorys

Urodziła się w rodzinie językoznawcy Samuela Lindego. Środowisko patriotyczne, w którym obracał się jej ojciec, wpłynęło znacząco na jej rozwój i poglądy; jej ojcem chrzestnym został Julian Ursyn Niemcewicz. Kształciła się w pensji Zuzanny Wilczyńskiej. Przyjaźniła się z działaczkami i pisarkami Seweryną Duchińską, Narcyzą Żmichowską, Marią Ilnicką, Katarzyną Lewocką, Marią Faleńską, Walerią Marrené-Morzkowską i Ludwiką Hauckówną.

24 kwietnia 1837 roku poślubiła w ewangelicko-augsburskiej parafii w Warszawie Józefa Góreckiego, urodzonego w Sasominie (ówczesny obwód stanisławowski), ochrzczonego w rzym.-kat. parafii w Sasominie 16 lipca 1803 roku (rodzice: Ignacy Górecki i Petronela z Osieckich).

W ramach działalności filantropijnej wsparła finansowo przytułek św. Franciszka Salezego przy ul. Solec w Warszawie. W 1876 roku ufundowała nagrodę im. S.B. Lindego w Akademii Umiejętności przyznawaną za najlepszą pracę językoznawczą. Z jej zapisu finansowego nagroda została przyznana dwunastokrotnie (1879–1919), a do jej laureatów należeli: Jan Aleksander Karłowicz, Jan Hanusz, Stefan Ramułt, Bolesław Erzepki, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, Kazimierz Nitsch (za Monografie Polskich Cech Gwarowych), Jan Rozwadowski, Józef Rostafiński i Jan Łoś. Wiele działań filantropijnych wykonywała anonimowo.

W 1896 roku zapisała Towarzystwu Zachęty Sztuk Pięknych dom rodzinny przy ul. Królewskiej 17 na potrzeby nowej galerii. Parcela, która znajdowała się obok rozpoczętej już budowli, umożliwiła rozbudować planowaną przestrzeń wystawienniczą galerii Zachęty, którą otwarto 15 grudnia 1900 roku.

Upamiętnienie

17 grudnia 2021 roku w Zachęcie odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Góreckiej. Tego samego roku galeria zainaugurowała roczne stypendium im. Ludwiki Góreckiej. Wyróżnienie przeznaczone jest „dla artystek i pracowniczek kultury, których aktywność, często wykraczająca poza ramy działalności artystycznej i zawodowej, łączy się ze szczególną wrażliwością na aktualne problemy społeczne”. Pierwszą wyróżnioną została Katarzyna Górna.

Przypisy

  1. ↑ imiona według aktu urodzenia: Ludwika Eleonora, według aktu małżeństwa i zgonu: Ludwika Dominika Eleonora Anna (takie imiona także w odpisie aktu urodzenia w alegata do aktów małżeństw parafii ewangelicko-augsburskiej w Warszawie: 7000 A-1826-1875, rocznki 1837, plik 080.jpg - p. przypisy niżej)
  2. ↑ Genealodzy PL Genealogia, Metryki - Skanoteka - Baza skanów akt metrykalnych: akta stanu cywilnego gminy (cyrkułu) VII miasta Warszawy, rok 1815 / nr aktu urodzenia 398 [online], metryki.genealodzy.pl [dostęp 2024-04-04].
  3. ↑ Genealodzy PL Genealogia, Metryki - Skanoteka - Baza skanów akt metrykalnych: parafia ewangelicko-augsburska w Warszawie, rok 1900 / nr aktu zgonu 172 [online], metryki.genealodzy.pl [dostęp 2024-04-04].
  4. 1 2 3 4 5 Jan Hulewicz, Górecka Ludwika, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XIII, Polska Akademia Nauk, s. 398.
  5. 1 2 Nad grobem filantropki Ludwiki z Lindów Góreckiej, [w:] Adolf Suligowski, Z ciężkich lat. Mowy, Gebethner i Wolff, 1905, s. 3.
  6. ↑ Genealodzy PL Genealogia, Metryki - Skanoteka - Baza skanów akt metrykalnych: parafia ewangelicko-augsburska, rok 1837 / nr aktu małżeństwa 32 [online], metryki.genealodzy.pl [dostęp 2024-04-04].
  7. ↑ Genealodzy PL Genealogia, Metryki - Skanoteka - Baza skanów akt metrykalnych: alegata do aktów małżeństw parafii ewangelicko-augsburskiej w Warszawie: 7000 A-1826-1875, rocznik 1837, plik 079.jpg [online], metryki.genealodzy.pl [dostęp 2024-04-04].
  8. 1 2 Pierwszą laureatką stypendium im. Ludwiki Góreckiej zostaje Katarzyna Górna [online], Zachęta Narodowa Galeria Sztuki [dostęp 2021-12-30] (pol.).
  9. ↑ Historia [online], Zachęta Narodowa Galeria Sztuki [dostęp 2021-12-30] (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.