Ludwik Czyżewski
„Julian”, „Dalia”, „Wiktor”, „Franciszek”, „Beskid”
pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia

8 października 1892
Wandolina Wiszniowiecka, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci

25 marca 1985
Wrocław, Polska

Przebieg służby
Lata służby

1914–1945

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie
Armia Krajowa

Jednostki

Batalion KOP „Bereźne”
2 Pułk Piechoty Legionów
Okręg Łódź Armii Krajowej
Okręg Lwów Armii Krajowej

Stanowiska

dowódca batalionu piechoty
zastępca dowódcy pułku
dowódca pułku piechoty
komendant okręgu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Późniejsza praca

Wydawnictwo Kartograficzne we Wrocławiu

Odznaczenia


Ludwik Czyżewski, ps. „Julian”, „Dalia”, „Wiktor”, „Franciszek”, „Beskid” (ur. 8 października 1892 w Wandolinie Wiszniowieckiej w powiecie rohatyńskim, zm. 25 marca 1985 we Wrocławiu) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, Korpusu Ochrony Pogranicza i Armii Krajowej, 3 maja 1972 roku mianowany przez Prezydenta RP na uchodźstwie generałem brygady.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Michała i Wiktorii z Zawistowskich. Był bratem Juliana Czyżewskiego. Od 1906 był członkiem „Filarecji”, redagował pismo „Iskry”. W 1911 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum w Brzeżanach. Studiował medycynę we Lwowie, gdzie działał w Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckim. 1 października 1913 został powołany do służby w armii Austro-Węgier. Po wybuchu I wojny światowej walczył na froncie wschodnim i włoskim, jako dowódca kompanii. Jego oddziałem macierzystym był 100 Śląsko-Morawski pułk piechoty. W czasie służby w armii austro-węgierskiej awansował kolejno w korpusie oficerów rezerwy piechoty na stopień: podporucznika (1 września 1915) i porucznika (1 listopada 1917). W październiku 1918 stworzył w Lublanie oddział polski, na którego czele powrócił do Polski.

Od listopada 1918 w Wojsku Polskim, współtwórca 9 pułku piechoty (później 26 pułk piechoty) – dowódca kompanii, a potem batalionu. Kapitan z 1 czerwca 1919. Brał udział w działaniach pułku na Śląsku, a potem w wojnie polsko-bolszewickiej. W okresie październik 1920–1922 w MSWojsk. W 1922 na kursie dla oficerów sztabowych w Centrum Wyszkolenia Piechoty. W latach 1923–1924 dowódca baonu w 25 pułku piechoty. Major z 15 sierpnia 1924. W 1928 roku był kwatermistrzem 25 pułku piechoty. 31 marca 1930 roku został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy batalionu KOP „Bereźne”. Na podpułkownika został awansowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 roku w korpusie oficerów piechoty. 23 marca 1932 roku został przeniesiony z KOP do 2 pułku piechoty Legionów w Sandomierzu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W 1935 roku objął dowództwo tego pułku i dowodził nim w kampanii wrześniowej 1939 roku. Na pułkownika był awansowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1937 roku w korpusie oficerów piechoty.

Po agresji III Rzeszy na Polskę, 5 września 1939 roku dowodził w bitwie pod Borową Górą. Walczył do 28 września w obronie Modlina. Po kapitulacji przebywał w obozie jenieckim w Działdowie, skąd został zwolniony w październiku i wyjechał do Warszawy. Od lutego 1940 roku pełnił funkcję inspektora Komendy Głównej ZWZ, od 1942 roku Komendy Głównej Armii Krajowej. Od maja 1942 do marca 1943 roku był komendantem Okręgu Łódź AK, a od marca 1943 do lata 1944 roku komendantem AK Okręgu Lwów.

Po wojnie początkowo pracował jako nauczyciel w szkole w Adamkach w powiecie kaliskim. W 1946 roku ujawnił się i powrócił do rodowego nazwiska. Wyjechał do Wrocławia, gdzie pracował przy odbudowie ratusza, następnie w Książnicy-Atlas (przekształconej w 1951 w Wydawnictwo Kartograficzne) we Wrocławiu, przed przejściem na emeryturę w 1968 roku dyrektor placówki. Zmarł we Wrocławiu. Pochowany w grobowcu rodzinnym na Starym Cmentarzu w Piotrkowie Trybunalskim.

Był mężem Stanisławy z Ostrowskich, ojcem Zofii i Zbigniewa.

Autor wspomnień o obronie Modlina.

Awanse

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

Generał Ludwik Czyżewski jest patronem Szkoły Podstawowej w Woli Krzysztoporskiej oraz Zespołu Szkół Ponadpodstawowych nr 1 w Bełchatowie.

Imieniem gen. Ludwika Czyżewskiego nazwano ulice w Bełchatowie, Bogdanowie, Łodzi, Piotrkowie Trybunalskim, Sandomierzu i Zakroczymiu.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Bielski 1991 ↓, s. 376.
  2. 1 2 3 4 5 Bohaterowie 1939 [online], www.bohaterowie1939.pl [dostęp 2022-05-30].
  3. ↑ Encyklopedia Wrocławia. Jan Harasimowicz (red.). Wyd. III. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, s. 133. ISBN 83-7384-561-5.
  4. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Wyższego w Brzeżanach za rok szkolny 1910/11. Brzeżany: 1911, s. 113–114.
  5. ↑ Bielski 1991 ↓, s. 376, wg autora był oficerem 26 Pułku Piechoty.
  6. ↑ Lista starszeństwa c. i k. Armii 1917 ↓, s. 219, 632.
  7. ↑ Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 237, 800.
  8. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 124.
  9. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1930 roku, s. 254.
  10. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 24, 532.
  11. 1 2 Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 85.
  12. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 1 z 26 stycznia 1922 roku, s. 58.
  13. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”.
  14. ↑ M.P. z 1932 r. nr 12, poz. 16 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  15. 1 2 3 Na podstawie fotografii [1].
  16. 1 2 3 4 Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 800.
  17. ↑ Patron Szkoły [online], Szkoła Podstawowa im. Gen. Ludwika Czyżewskiego w Woli Krzysztoporskiej [dostęp 2022-05-30] (pol.).
  18. ↑ Patron - Zespół Szkół Ponadpodstawowych nr 1 im. gen. Ludwika Czyżewskiego w Bełchatowie [online], zsp1belchatow.pl [dostęp 2022-05-30] (pol.).

Bibliografia

  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1917. Wiedeń: 1917.
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1918.
  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09].
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
  • Ludwik Czyżewski, Wspomnienia dowódcy obrony Zakroczymia w 1939 r., Mazowiecki Ośrodek Badań Naukowych - Biblioteczka Mazowiecka Nr 3, Książka i Wiedza, Warszawa 1973.
  • Ludwik Czyżewski, Od Gór Borowskich do Zakroczymia, Wydawnictwo MON, Warszawa 1982, ISBN 83-11-06741-4.
  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 758. ISBN 83-211-1096-7.
  • Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
  • Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991. ISBN 83-11-07836-X.
  • Henryk Piotr Kosk: Generalicja polska. Popularny słownik biograficzny. T. 1 A-Ł. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1998. ISBN 83-87103-55-1.
  • J. Woyno, Generał brygady Ludwik Czyżewski (1892–1985), Zeszyty Sandomierskie nr 17.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.