Lucjusz Mummiusz Achajski
Lucius Mummius Achaicus
Data i miejsce urodzenia

ok. przypuszczalnie 193 p.n.e.
Labici

Data śmierci

ok. 140 p.n.e.

konsul rzymski
Okres

od 146 p.n.e.
do 146 p.n.e.

pretor w Hiszpanii Dalszej
Okres

od 153 p.n.e.
do 153 p.n.e.

cenzor
Okres

od 142 p.n.e.
do 141 p.n.e.

Lucjusz Mummiusz (ur. ok. 193 p.n.e., zm. ok. 140 p.n.e.) – rzymski polityk i dowódca. Po zwycięskiej wojnie ze Związkiem Achajskim otrzymał przydomek (agnomen) Achaicus. Podporządkował władzy rzymskiej całą Grecję.

Był synem Lucjusza Mummiusza trybuna ludowego w 187 p.n.e. i pochodził prawdopodobnie z Labici, miejscowości położonej w Lacjum około 20 km na południowy wschód od Rzymu. Biorąc pod uwagę cursus honorum i ograniczenia wiekowe wynikające z lex Villia Annalis dla sprawowania pretury, można przyjąć datę urodzenia na ok. 193 p.n.e.

W 153 p.n.e. Mummiusz został pretorem w Hiszpanii Dalszej (Hispania Ulterior) i był pierwszym dowódcą rzymskim, który z sukcesem podjął walkę z powstaniem Luzytanów w latach 155–150 p.n.e. Odniósł zwycięską bitwę, choć w wyniku nagłego zwrócenia ściganego w nieładzie przeciwnika doznał porażki i utracił obóz. Dzięki kolejnym zwycięstwom uwolnił od oblężenia Okilę, miasto w Luzytanii. Został nagrodzony triumfem.

W 146 p.n.e. jako konsul na czele dwóch legionów został mianowany dowódcą w wojnie achajskiej, którą rozpoczął Kwintus Cecyliusz Metellus Macedoński. Na przełomie sierpnia i września 146 p.n.e. Mummiusz odniósł łatwe zwycięstwo nad nieudolnym Diajosem pod Leukopetrą na Istmie i wkroczył do Koryntu po pokonaniu sił obrońców. Wszyscy mężczyźni w Koryncie poszli pod miecz, a kobiety i dzieci w niewolę, natomiast posągi, malowidła i dzieła sztuki wysłano statkami do Rzymu. Sam Korynt na polecenie senatu obrócono w ruinę. Jednakże co najmniej dwóch antycznych autorów podaje relacje, które sugerują, że Korynt nie został całkowicie zburzony. Zniszczenie Koryntu oznaczało koniec wolnej Grecji, której ziemie pod nazwą Achaja były zarządzane odtąd przez namiestnika Macedonii.

W trakcie rozstrzygania kolejnych spraw jako prokonsul w Grecji, Mummiusz posiadał znaczne uprawnienia administracyjne oraz reprezentował wysoki poziom sprawiedliwości i uczciwości, czym zyskał sobie szacunek mieszkańców. Szczególnie strzegł się obrażania uczuć religijnych. Ofiarował świątyni w Olimpie dar wotywny w postaci posągu Zeusa z brązu oraz fryzu 21 pozłacanych tarcz. Na Beotów, mieszkańców Chalkidy i Achajów nałożył kontrybucję, natomiast miasta, które walczyły z Rzymianami zostały pozbawione murów i uzbrojenia oraz swych rad plemiennych (koina), które zastąpili urzędnicy mający odpowiedni status majątkowy. Po powrocie do Rzymu w 145 p.n.e. Mummiusz został uhonorowany triumfem i był pierwszym homo novus pochodzenia plebejskiego, który otrzymał agnomen za zasługi wojenne.

W 145 p.n.e. był prokonsulem w Grecji. W 142 p.n.e. został cenzorem razem ze Scypionem Afrykańskim, którego surowość często doprowadzała do konfliktów z łagodniejszym kolegą. Wspólnie odnowili most Emiliusza (pons Aemilius) na Tybrze, wybudowany przez Marka Emiliusza Lepidusa i ozdobili Kapitol.

Wzniósł w Rzymie teatr, w którym wykorzystał wzorce greckie dla poprawy warunków akustycznych i siedzeń. Sprowadził do Rzymu naczynia miedziane wykorzystywane w teatrach kamiennych do wzmacniania rezonansu głosu śpiewaków i aktorów. Prawdopodobnie wybudował świątynię Herkulesa Zwycięskiego (Hercules Victor) na Forum Boarium z łupów z wojny achajskiej. Jak zauważył Cyceron, Lucjusz był niezłym mówcą, a styl jego przemówień był "prosty i staroświecki".

Jego bratem był Spuriusz Mummiusz, który jako legat towarzyszył mu w Koryncie. Według Pliniusza Starszego zmarł nie pozostawiwszy córce posagu, o który zadbał senat. Z tego wyciągany jest przez badaczy wniosek, że śmierć Mummiusza nastąpiła niespodziewanie krótko po wygaśnięciu urzędu cenzora w 141 p.n.e. Prawnuczka Mummiusza o imieniu Mummia Achaika była matką cesarza Galby.


Przypisy

  1. 1 2 3 Mała encyklopedia kultury antycznej 1988 ↓, s. 498.
  2. ↑ Wiseman 1971 ↓, s. 187.
  3. ↑ Pietilä-Castrén 1978 ↓, s. 115.
  4. ↑ Broughton 1951 ↓, s. 452. [dostęp 2016-04-15].
  5. ↑ Appian ↓, Historia rzymska. Księga VI. Wojny hiszpańskie 56–57.
  6. ↑ Broughton 1951 ↓, s. 465. [dostęp 2016-04-15].
  7. ↑ Kęciek 2012 ↓, s. 415.
  8. 1 2 Świderkówna 2008 ↓, s. 431.
  9. 1 2 3 Kęciek 2012 ↓, s. 417.
  10. ↑ Pauzaniasz ↓, Wędrówka po Helladzie VII, 17.3–4.
  11. 1 2 Liwiusz ↓, Dzieje Rzymu, LII.
  12. ↑ Justynus ↓, Zarys dziejów powszechnych, XXXIV 2.
  13. ↑ Cyceron i Rozmowy tuskulańskie ↓, III 53.
  14. ↑ Kasjusz Dion ↓, Historia rzymska, XXI.
  15. ↑ Krawczuk 1994 ↓, s. 125.
  16. ↑ Polibiusz ↓, Dzieje XXXIX 16.
  17. ↑ Pauzaniasz ↓, Wędrówka po Helladzie V, 24.4; V 10.
  18. ↑ Pawlak 2011 ↓, s. 75, 213.
  19. ↑ Pauzaniasz ↓, Wędrówka po Helladzie VII 17.9–10.
  20. ↑ Krawczuk 1994 ↓, s. 126.
  21. ↑ Wellejusz Paterkulus ↓, Historia rzymska I 13.
  22. ↑ Broughton 1951 ↓, s. 470. [dostęp 2016-04-15].
  23. ↑ Kasjusz Dion ↓, Historia rzymska, fragment 76.
  24. ↑ Krawczuk 1994 ↓, s. 114, 127.
  25. ↑ Broughton 1951 ↓, s. 474. [dostęp 2016-04-15].
  26. ↑ Winniczuk 1988 ↓, s. 627–628.
  27. ↑ Ziółkowski 1988 ↓, s. 309–333.
  28. ↑ Jaczynowska 1986 ↓, s. 125.
  29. ↑ Cyceron i Brutus ↓, XXV.
  30. ↑ Pliniusz Starszy ↓, Historia naturalna XXXIV 36. [dostęp 2016-04-29].
  31. ↑ Münzer 1933 ↓, s. 1206.
  32. ↑ Swetoniusz ↓, Żywoty cezarów. Galba 3.

Bibliografia

Źródła
Opracowania
  • Maria Jaczynowska: Historia starożytnego Rzymu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986. ISBN 83-01-00268-9.
  • Krzysztof Kęciek: Wojny macedońskie. Warszawa: Wydawnictwo Attyka, 2012. ISBN 978-83-89487-01-8.
  • Aleksander Krawczuk: Kronika starożytnego Rzymu. Warszawa: Wydawnictwo "Iskry", 1994. ISBN 83-207-1432-X.
  • Friedrich Münzer: Mummius 7a. W: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. August Pauly, Georg Wissowa, Wilhelm Kroll, Kurt Witte, Karl Mittelhaus, Konrat Ziegler (red.). T. XVI: Molatzes–Myssi. Cz. 1. 1933, s. 1195–1206. (niem.).
  • Marcin Pawlak: Rzymski Peloponez: greckie elity polityczne wobec cesarstwa. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze "Historia Iagellonica", 2011. ISBN 978-83-62261-30-7.
  • Leena Pietilä-Castrén. Some Aspects of the Life of Lucius Mummius Achaicus. „Arctos. Acta Philologica Fennica”. 12, 1978. Helsinki: Helsingfors. ISSN 0570-734X. (ang.). 
  • Anna Świderkówna: Hellada królów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008. ISBN 978-83-01-15629-9.
  • Lidia Winniczuk: Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988. ISBN 83-01-06735-7.
  • Timothy Peter Wiseman: New men in the Roman senate, 139 B.C. - A.D. 14. Oxford: Oxford University Press, 1971.
  • Adam Ziółkowski. Mummius' Temple of Hercules Victor and the Round Temple on the Tiber. „Phoenix”. 42 (4), s. 309–333, 1988. Classical Association of Canada. DOI: 10.2307/1088657. (ang.). 
  • Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 498. ISBN 83-01-03529-3.
  • Thomas Robert Shannon Broughton: The Magistrates of the Roman Republic. T. 1. New York: American Philological Association, 1951. (ang.). Hathi Trust Digital Library. [dostęp 2016-04-15].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.