Lubowla (Błoziny, Błożyna, Ignile et crux, Lubomla, Ogniwo, Włoziny) – polski herb rycerski, który zaginął już w XVI w. Zawołanie - Lubowla
Opis herbu
W polu czerwonym ogniwo łańcucha srebrne z zaćwieczonym na barku takimż krzyżem kawalerskim.
Józef Szymański podaje inną wersję, interpretując słowo "ogniwo" jako synonim krzesiwa. Ponadto nie podaje barw herbu.
Najwcześniejsze wzmianki
Jedynym pewnym przekazem ikonograficznym tego herbu jest pieczęć z roku 1387 należąca do Więcława ze Swoszowic. Jan Długosz genezę herbu tłumaczy dwojako:
- raz twierdzi, że herb ten przywiózł do Polski znad Renu Spycimir Leliwita,
- innym zaś razem, że herb należał do Jakuba Boboli, ale część jego potomków porzuciła go na rzecz Leliwy Spycimira.
Ongiś Ogniwów wiązano raczej z Węgrami i sądzono, że pojawili się w Polsce, nad Dunajcem dopiero w czasach Bolesława Wstydliwego lub Władysława Łokietka. Późne przybycie protoplasty Ogniwów miałoby tłumaczyć stosunkowo słabe w XIV i XV wieku rozrodzenie rodu.
Lubowlici (Ogniwowie) zaliczali się do drobnego rycerstwa połączonego ze sobą więzami bliskiego pokrewieństwa. Znikoma ilość wzmianek i zapisów herbowych wskazuje, że ród Ogniwów był niewielki. Jego występowanie ograniczone było do ziemi krakowskiej, a konkretnie do terenów pod Krakowem i północno-zachodniej Sądecczyzny (w widłach Dunajca i Łososiny). W czasach długoszowych we wsiach Łąki, Wojakowa, Drużków, Porębka, Kąty, Dobrociesz i Połomia koło Brzeska obok innych rodzin cząstkowej szlachty rzeczywiście występują i Lubowlici. Jeszcze w 1524 Jan Ogniwo i Feliks z Drużkowa występowali z tym herbem.
Przypuszcza się, iż Ogniwowie wznieśli zamek w Rytrze.
Etymologia
Lubowla albo Lubomla ma być proklamacją topograficzną i brać swój początek od miejscowości tej nazwy, na Spiżu położonej.
Herbowni
Brzezieński, Brzeziński, Druszkowski, Porembski, Porębski, Szewcowicz.
Boniecki wspomina jeszcze Łobodzkich herbu Błoziny (wyobrażającym koło czyli toczenicę, na niej krzyż).
Do Lubowlitów należeli m.in.: kasztelan połaniecki i małogoski Mirosław; kasztelan sądecki Piotr Wydżga.
Odmiany herbu
Piekosiński jako odmianę tego herbu zalicza herb Bienia, znany z pieczęci z 1304 należącej do Bienia Wojsławowicza Łososińskiego, wnuka Wydżgi (herb wyobraża niby strzemię koliste z krzyżem na barku; ma być fazą przechodnią między herbem Lubowla a herbem Strzemię).
Zobacz też
Bibliografia
- Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007. ISBN 978-83-60597-10-1.
- P. Pizuński, Wielki Leksykon Rycerstwa Polskiego, Gdańsk 2007, s.133
- Słownik genealogiczny-leksykon
- Zamek Lubowelski. mati.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-05-21)].
Linki zewnętrzne
- Herb Lubowla z listą nazwisk w elektronicznej wersji Herbarza polskiego Tadeusza Gajla
- Herb Lubowla na stronie www.jurzak.pl
Przypisy
- ↑ Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku. Warszawa: DiG, 2001, s. 163,167. ISBN 83-7181-217-5.
- 1 2 Andrzej Radzimiński red.: Venerabiles nobiles et honesti: studia z dziejów społeczeństwa Polski średniowiecznej. Janusz Bieniak red.. Warszawa: Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 1997, s. 399. ISBN 83-231-0880-3.
- ↑ Włodzimierz Dworzaczek: Leliwici Tarnowscy. Instytut Wydawniczy PAX, 1971, s. 22.
- ↑ Franciszek Piekosiński: Rycerstwo polskie wieków średnich. T. 2. Kraków: Akademia Umiejętności, 1896, s. 83.
- ↑ Adam Boniecki red.: Herbarz polski. T. 15: Liwscy - Łopuscy. Artur Reiski red.. Warszawa: skł. gł. Gebethner i Wolff, 1912, s. 340.
- ↑ Franciszek Piekosiński: Heraldyka polska wieków średnich. Kraków: Akademia Umiejętności, 1899, s. 197.