Lubomino (niem. Arnsdorf) – wieś gminna w Polsce, położona w północno-wschodniej Warmii, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie lidzbarskim, w gminie Lubomino.

W latach 1954-1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Lubomino. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

Miejscowość jest siedzibą gminy Lubomino.

We wsi jest przystanek kolejowy Lubomino.

Historia

Wieś lokowana 12 sierpnia 1308 roku przez biskupa warmińskiego Eberharda z Nysy nosiła początkowo nazwę Cuditen. Została przekazana bratu biskupa – Arnoldowi. Jej nazwa została zmieniona na Arnoldsdorf, a następnie na Arnsdorf. Arnold był pierwszym sołtysem w Cuditen. Otrzymał 10 włók ziemi. 6 włók dostała parafia św. Katarzyny utworzona w tym samym roku. Uroczystość nadania lokacji odbyła się w katedrze fromborskiej.

Wieś uległa zniszczeniu w wojnie polsko krzyżackiej w latach 1519–1521, ale już w połowie XVI wieku została zagospodarowana ponownie, a jej lokacja została potwierdzona przez biskupa Maurycego Ferbera, który nadał miejscowości 120 włók. Tym samym stała się ona największą wsią na Warmii.

Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946.

Zabytki

Kościół parafialny pw. św. Katarzyny wybudowano w latach 1340–1370. Jest to duża budowla salowa. Wieża została podwyższona w 1480 r. Jej górna kondygnacja o ośmiobocznym przekroju jest wzorowana na wieży farnej w Ornecie, pięciokondygnacyjna, nakryta hełmem ostrosłupowym ściętym. Kościół został spalony w 1807 roku. Podczas odbudowy przebudowana została nawa główna, nad tylnym wolutowym szczytem znajduje się latarenka, naroże przypory z pinaklami. Ściany są podzielone naprzemiennie oknami i blendami. Wewnątrz jednonawowa, kryta stropem o skromnym wyposażeniu pochodzącym z kilku wieków. W 1816 roku do kościoła przeniesiono barokowe ołtarze (z I połowy XVII wieku) pochodzące z -dawnego kościoła jezuitów w Braniewie. W skarbcu znajduje się manierystyczna monstrancja z Piotraszewa (wykonana w 1637 roku, złotnik podpisał się "PA").

Przy drodze do Dobrego Miasta znajduje się kaplica św. Rocha wybudowana w 1617 r., jako wotum dziękczynne. Jej fundatorem był Szkot John Mayor. Kaplica została zniszczona w 1945 i odbudowana w 1958 r.

We wsi są liczne kapliczki z XVIII, XIX i XX wieku oraz zabytkowe budynki (nr 4, 38).

Bibliografia

• Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik. Białystok: Agencja TD, 1996. ISBN 83-902165-0-7 s. 111
• Rzempołuch A., 1993. Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wyd. "Remix", Olsztyn

Przypisy