Lotten von Kræmer
Charlotte von Kræmer
Lotten

Lotten von Kræmer (1880)
Imię i nazwisko

Charlotte Louise von Kræmer

Data i miejsce urodzenia

6 sierpnia 1828
Sztokholm

Data i miejsce śmierci

23 grudnia 1912
Sztokholm

Narodowość

szwedzka

Język

szwedzki

Alma Mater

Uniwersytet w Uppsali

Dziedzina sztuki

poezja

Ważne dzieła

Lotten von Kræmer, właśc. Charlotte Lovisa von Kræmer (ur. 6 sierpnia 1828 w Sztokholmie, zm. 23 grudnia 1912 tamże) – szwedzka pisarka, poetka, filantropka i sufrażystka. Założycielka Towarzystwa Dziewięciu.

Pochodziła z rodziny należącej do szlachty. W młodości odebrała najwyższej jakości wykształcenie dostępne w jej czasach dla kobiety. Poprzez głuchotę wywołaną przejściem w dzieciństwie szkarlatyny, pozostawała w izolacji od życia społecznego w Szwecji i skupiała się na tworzeniu własnej poezji i prozy. W późniejszej części swojego życia poświęciła się działalności filantropijnej oraz pracy na rzecz praw kobiet.

Życiorys

Wczesne życie i edukacja

Lotten von Kræmer była córką gubernatora regionu Uppsala, barona Roberta Fredrika von Kræmera (ur. 1791, zm. 1880) oraz Marii Charlotte Söderberg (ur. 1802, zm. 1869). Dorastała w zamku w Uppsali – ówczesnej siedzibie gubernatora, gdzie pobierała nauki u uczonych z Uniwersytetu w Uppsali, ponieważ jako kobieta nie mogła pobierać nauk na uniwersytecie. Od dzieciństwa wykazywała się talentem do rysowania oraz umiejętnościami literackimi.

W 1842 przeszła szkarlatynę, czego następstwem było uszkodzenie słuchu. Latem 1846 towarzyszyła rodzinie w podróży do Niemiec. Rok później wraz z ojcem odwiedziła Niemcy, Austrię i Włochy. Po konsultacji medycznej podczas tej podróży dowiedziała się, że posiada nerwowy ubytek słuchu i możliwe jest u niej wystąpienie całkowitej głuchoty. Zagraniczne podróże oraz choroba odbiły swój ślad na życiu, filozofii i twórczości poetki. W liście do Charlotte Rundgren, Kræmer określiła swoją głuchotę jako „stale otwartą i bolącą ranę”.

Dorosłe życie

W 1855 zaręczyła się potajemnie z konserwatywnym wykładowcą z Uniwersytetu w Uppsali – Stenem Johanem Stenbergiem (ur. 1818, zm. 1888). Nigdy nie zawarli małżeństwa, a zaręczyny zostały zerwane po 15 latach. Jako powód zerwania zaręczyn podaje się już wtedy ciężką głuchotę Kræmer oraz znaczną różnicę poglądów między konserwatywnym docentem, a liberalną Kræmer, która opowiadała się za prawami kobiet i wolnościowym podejściem do roli kobiet w społeczeństwie. Oboje nie zawarli później innego związku.

W 1857 odbyła podróż do Dublina, w celu wizyty u laryngologa Williama Wilde’a, ojca Oscara Wilde’a, który leczył ją z głuchoty. Podczas pobytu w Irlandii zaprzyjaźniła się z żoną Williama, Jane Wilde, która zainteresowała ją tematyką aktywizmu na rzecz praw kobiet. Obie kobiety prowadziły regularną korespondencję do 1885.

W 1863 zadebiutowała jako poetka, publikując swój pierwszy zbiór wierszy, których wydawanie kontynuowała nieregularnie, aż do swojej śmierci. Większość z nich hołdowała znanym kobietom, w części wyrażała również pochwałę dla walki Danii w wojnie duńsko-pruskiej. Wczesna twórczość Kræmer nie osiągnęła jednak znaczącej popularności. Jej opowiadania, dramaty, dzienniki z podróży oraz artykuły na tematy religijne, etyczne i polityczne również nie odniosły sukcesu.

Podzielała poglądy Viktora Rydberga i opublikowała na ten sam temat pozycję Tankar i religiösa ämnen, w którym głosiła, że „wiara i wiedza to rodzeństwo, zjednoczone wewnętrzną więzią pochodzenia niebiańskiego”. Zaczęła również coraz głośniej wzywać do reform społecznych, zwiększenia wolności obywatelskich oraz do wyzwolenia kobiet. W późniejszym życiu mówiła, że jej inspiracją byli Olof Eneroth, Erik Gustaf Geijer i Sophie Adlersparre. W latach 1877–1879 była odpowiedzialna za wydawanie miesięcznika Vår Tid, w którym pisywali m.in. Georg Brandes, Urban von Feilitzen, Hellen Lindgren oraz podziwiany przez nią Pontus Wikner. Miesięcznik wzywał do pracy na rzecz tolerancji, równego traktowania oraz dalszego rozwoju społecznego.

W 1879 przeprowadziła się do Sztokholmu, gdzie zamieszkała w kamienicy przy ulicy Villagatan w centrum miasta. W tym domu mieszkała do swojej śmierci w 1912.

Działalność jako filantropka

W 1880 roku zmarł ojciec Kræmer. Jako jedyne żyjące dziecko swoich rodziców odziedziczyła całość jego majątku, którym według historyków sprawnie zarządzała.

Odziedziczony majątek wykorzystywała w celu dalszego propagowania idei, które uznawała za bliskie swojemu sercu. Ufundowała między innymi pierwsze stypendium dla studentek na Uniwersytecie w Uppsali oraz gonfalon na konferencję International Alliance of Women w Sztokholmie w 1911 roku. W latach 1880–1912 wsparła finansowo wiele ośrodków działających na rzecz ubogich, dzieci, kobiet, niepełnosprawnych czy osób odrzuconych przez społeczeństwo.

Pomimo odziedziczenia fortuny, żyła niezwykle oszczędnie oraz w izolacji od bogatszej części społeczeństwa Szwecji. W dniu śmierci jej majątek wynosił blisko 950 000 koron szwedzkich (około 1/15 wysokości majątku Alfreda Nobla). Zgodnie z testamentem jej majątek przeznaczono na ustanowienie w 1913 roku Towarzystwa Dziewięciu. Suma ta była ówcześnie największą w historii darowizną przeznaczoną na rzecz szwedzkiej literatury.

Śmierć

Lotten von Kræmer zmarła we śnie 23 grudnia 1912 roku w wieku 84 lat. Została pochowana na Starym Cmentarzu w Uppsali, pod drzewami, które zasadził jej ojciec.

Towarzystwo Dziewięciu

W 1910 Kræmer napisała testament, w którym zapisała całość swojego majątku na ustanowienie organizacji literackiej, której misją byłoby wspieranie twórczości literackiej wśród szwedzkich artystów, eseistów i pisarzy. Organizacja została powołana do życia jako odpowiedź na działania Akademii Szwedzkiej, której Kræmer zarzucała niewystarczający poziom wsparcia dla szwedzkich twórców. Towarzystwo od swojego ustanowienia znajduje się w kamienicy przy ulicy Villagatan w Sztokholmie.

Według zasad ustalonych przez Kræmer w testamencie, Towarzystwo miało składać się z dziewięciu członków:

Samfundets ledamöter är erkända författare, översättare och litteraturvetare. Stol nummer 2, 4, 6 och 8 innehas av kvinnor. Stol nummer 3, 5, 7 och 9 av män. Nummer 1 tillfaller Ordföranden som varannan gång är kvinna, varannan man.

Lotten von Kræmer, Testament z 1910 roku

Polskie tłumaczenie:

Członkowie Towarzystwa to uznani autorzy, tłumacze i literaturoznawcy. Fotele z numerami 2, 4, 6 i 8 zajmują kobiety. Fotele z numerami 3, 5, 7 i 9 przeznaczone są dla mężczyzn. W fotelu z numerem 1 zasiada przewodniczący, który raz jest kobietą, a raz mężczyzną.

Lotten von Kræmer, Testament z 1910 roku

Wśród oryginalnych członków Towarzystwa powołanych przez Kræmer znaleźli się:

  • Fotel z numerem 1 – książę Eugeniusz Bernadotte (został zastąpiony przez Viktora Almquista)
  • Fotel z numerem 2 – Selma Lagerlöf
  • Fotel z numerem 3 – Karl Wåhlin
  • Fotel z numerem 4 – Ellen Key
  • Fotel z numerem 5 – Bror Geijer-Göthe (został zastąpiony przez Erika Hedéna)
  • Fotel z numerem 6 – Kerstin Hård af Segerstad
  • Fotel z numerem 7 – Göran Björkman
  • Fotel z numerem 8 – Anna Maria Roos
  • Fotel z numerem 9 – John Landquist

Twórczość

Uwagi

  1. Książę nie zdecydował się by zasiąść w Towarzystwie, jako powód podając „niewystarczającą znajomość szwedzkiej literatury”.
  2. Jako malarz i krytyk sztuki, nie zdecydował się by zasiąść w Towarzystwie, jako powód podając „niewystarczającą znajomość szwedzkiej literatury”.

Przypisy

  1. 1 2 3 Lotten von Kraemer [online], vonkraemer.se [dostęp 2020-12-27].
  2. Robert von Kræmer [online], vonkraemer.se [dostęp 2020-12-27] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-28].
  3. Charlotta von Kraemer [online], vonkraemer.se [dostęp 2020-12-27] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-28].
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 Lotten von Kræmer | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ragnar Amenius, von – Svenskt biografiskt lexikon, Charlotta (Lotten) L Kræmer [online], sok.riksarkivet.se [dostęp 2020-12-27] (szw.).
  6. 1 2 KAREN SASHA TIPPER, Jackie Lynd-Johansson, Lotten Von Kraemer’s Visit to the Wildes’ Dublin Home in 1857, „The Wildean” (34), 2009, s. 41–49, DOI: 10.2307/45270153, ISSN 1357-4949, JSTOR: 45270153 [dostęp 2020-12-27].
  7. Lotten von Kramer, Karen Sasha Anthony Tipper, Lady Jane Wilde’s letters to Fröken Lotten von Kraemer, 1857–1885, Lewiston, N.Y.: Edwin Mellen Press, 2008, ISBN 978-0-7734-2167-7, OCLC 681463644 [dostęp 2020-12-27] [zarchiwizowane 2020-12-28].
  8. 1 2 Anna Williams, skbl.se – Charlotta (Lotten) Lovisa von Kræmer [online], skbl.se, 8 marca 2018 [dostęp 2020-12-27] (ang.).
  9. LIBRIS – Vår tid [online], libris.kb.se [dostęp 2020-12-27] (szw.).
  10. Tore Frängsmyr, Uppsala universitets historia 1793–2000, t. 2:1, Uppsala: Uppsala universitetsbibliotek, 2010, s. 162–164, 223, ISBN 978-91-554-7834-6, OCLC 681481325 [dostęp 2020-12-27] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-28] (szw.).
  11. International Woman’s Suffrage Alliance, 1911 [online], www.hv-textil.se [dostęp 2020-12-27].
  12. 1 2 Ledamöter | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  13. Riksdagsförvaltningen, Motioner i Första kammaren, nr 147 Motion 1947:147 Första kammaren – Riksdagen [online], www.riksdagen.se [dostęp 2020-12-27] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-28] (szw.).
  14. De Nio – litterär kalender 2003 : Lotten. 9789113012407. Innbundet – 2003 | Haugenbok [online], www.haugenbok.no [dostęp 2020-12-27] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-28].
  15. 1 2 3 4 Forna Nior | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  16. Historiska stolar | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  17. Stol nr 1 – Viktor Almquist | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  18. Stol nr 2 – Selma Lagerlöf | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  19. Stol nr 3 – Karl Wåhlin | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  20. Stol nr 4 – Ellen Key | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  21. Stol nr 5 – Erik Hedén | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  22. Stol nr 6 – Kerstin Hård af Segerstad | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  23. Kerstin Augusta Sofia Hård af Segerstad [online], geni_family_tree [dostęp 2020-12-27] (pol.).
  24. Göran Björkman – Svenskt översättarlexikon [online], litteraturbanken.se [dostęp 2020-12-27].
  25. Stol nr 7 – Göran Björkman | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  26. Stol nr 8 – Anna Maria Roos | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
  27. Stol nr 9 – John Landquist | Samfundet De Nio [online], samfundetdenio.se [dostęp 2020-12-27].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.