Limeryk (ang. limerick, od miasta Limerick w Irlandii) – miniaturka liryczna; nonsensowny, groteskowy wierszyk o skodyfikowanej budowie:

  • pięć wersów o ustalonej liczbie sylab akcentowanych (w klasycznym limeryku wersy I, II i V liczą po trzy zestroje, a wersy III i IV – po dwa),
  • układ rymów aabba,
  • główne metrum: anapest lub amfibrach,
  • nazwa w klauzuli pierwszego wersu (podstawa rymu a).

Utwór ten, który pod względem treści jest rymowaną anegdotą, ma też zwykle stały układ narracji:

  • wprowadzenie bohatera i miejsca, w którym dzieje się akcja, w pierwszym wersie,
  • zawiązanie akcji w wersie drugim (często wprowadzony jest tu drugi bohater),
  • krótsze wersy trzeci i czwarty to kulminacja wątku dramatycznego,
  • zaskakujące, najlepiej absurdalne rozwiązanie w wersie ostatnim.

Limeryk, którego historyczne proweniencje sięgają prawdopodobnie XVIII-wiecznej Irlandii, wprowadził do świata literatury Edward Lear w ostatniej dekadzie XIX w. Gatunek ten szybko stał się popularny w męskich klubach wiktoriańskiej Anglii, gdzie powodzeniem cieszyły się limeryki sprośne, pornograficzne czy bluźniercze. W Polsce gatunek ten wykorzystywali m.in. Julian Tuwim, Maciej Słomczyński, Wisława Szymborska, Stanisław Barańczak, Janusz Minkiewicz, Antoni Marianowicz, Mariusz Parlicki, Krzysztof Daukszewicz, Bronisław Maj, Michał Rusinek, Piotr Michałowski, Jacek Kaczmarski.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ definicja limeryku na www.poetryarchive.org.
  2. ↑ Anna Bikont, Joanna Szczęsna: Limeryki, czyli o plugawości i promienistych szczytach nonsensu. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1998, s. 5. ISBN 83-7180-991-3.
  3. ↑ Limeryki Edwarda Leara tłumaczył na język polski między innymi Robert Stiller. Zobacz Edward Lear, Limeryki wszystkie, z obrazkami według autora, czyli dzieł zebranych tom pierwszy. Przełożył z angielskiego i objaśnił Robert Stiller, Warszawa 1986.
  4. ↑ Zobacz: Maciej Słomczyński, Limeryki plugawe, Kraków 1998.
  5. ↑ Mariusz Parlicki, Rozkosze giętkiego języka. Limeryki, lepieje, altruitki i odwódki, Kraków 2015: Wydawnictwo Miniatura – Stowarzyszenie Siwobrodych Poetów, ISBN 978-83-8052-138-4.
  6. ↑ Mariusz Parlicki (red.), Seks w pewnym mieście. Antologia limeryków kosmatych, Marta Andersson i inni, Warszawa 2016: Wydawnictwo Pisarze.pl, ISBN 978-83-63143-47-3.
  7. ↑ Piotr Michałowski Li(me)ryczny Plan Szczecina wyd. FOKA, Szczecin 1998 ISBN 83-87147-40-0.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.