Launaea – rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Asteraceae). Obejmuje 56 gatunków. Niemal wszystkie występują na Starym Świecie, tylko jeden gatunek obecny jest w zachodniej Australii. Zasięg rodzaju obejmuje niemal całą Afrykę wraz z Wyspami Kanaryjskimi i Madagaskarem, południowe krańce Europy (Hiszpania i Sycylia, gdzie rośnie 6 gatunków), oraz południową i środkową Azję (po Kazachstan i środkowe Chiny na północy). Jako rośliny introdukowane obecne są też na kontynentach amerykańskich w strefie międzyzwrotnikowej. L. sarmentosa jest gatunkiem charakterystycznym dla tropikalnych plaż piaszczystych.

Nazwa naukowa upamiętnia J.Cl.M. Mordant de Launay'a (1750–1816), prawnika i bibliotekarza w Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu.

Morfologia

Pokrój

Rośliny zielne (jednoroczne i byliny), niewielkie krzewy i półkrzewy. Osiągają od kilku cm do 150 cm wysokości. Pędy są wzniesione, rzadziej płożące, zwykle rozgałęzione i nagie, rzadziej owłosione, rzadko też cierniste.

Liście

Odziomkowe i łodygowe lub tylko odziomkowe, ogonkowe lub siedzące. Blaszka podługowata do lancetowatej, zwykle pierzasto klapowana i na brzegu ząbkowana.

Kwiaty

Zebrane zazwyczaj po 7–40 w koszyczki, a te w wiechowate, groniaste lub kłosokształtne kwiatostany złożone. Okrywy koszyczków wąskie, walcowate, o średnicy 3–5 mm, rzadziej szersze. Listki okrywy z przejrzystymi lub łuskowatymi brzegami. Dno koszyczka jest nagie, płaskie lub wypukłe. Wszystkie kwiaty w koszyczku jednakowe, języczkowe, żółte lub bladożółte.

Owoce

Walcowate, wrzecionowate lub pryzmatyczne, rzadziej spłaszczone niełupki koloru szarego do czarnego. Zwykle bez dzióbka, z 4–5 żebrami. Na powierzchni owocki są nagie. Puch kielichowy w postaci licznych, białych włosków pierzastych lub prostych, często poskręcanych, szybko opadających lub trwałych.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj zaliczany jest do podplemienia Hyoseridinae (lub Sonchinae) w plemieniu Cichorieae w podrodzinie Cichorioideae z rodziny astrowatych Asteraceae.

Wykaz gatunków

Przypisy