| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie |
przedsiębiorca, przemysłowiec, polarnik |
| Odznaczenia | |
Lars Christensen (ur. 6 kwietnia 1884 w Sandar, zm. 10 grudnia 1965 w Nowym Jorku) – norweski przedsiębiorca, przemysłowiec, właściciel przedsiębiorstw wielorybniczych i transportu morskiego; wspierał eksplorację Antarktyki – zorganizował dziewięć wypraw badawczych, uczestnicząc w czterech z nich.
Życiorys
Lars Christensen urodził się 6 kwietnia 1884 roku w Sandar. Jego ojcem był przedsiębiorca w sektorze stoczniowym i wielorybniczym Christen Christensen (1845–1923), syn armatora Sørena Lorentza Christensena (1810–1862), a matką – córka armatora Larsa Christensena, Augusta Frederikke Christensen (1851–1888).
Po ukończeniu szkoły średniej w 1899 roku pracował jako pracownik biurowy w firmie rodzinnej w Sandefjord. Następnie kształcił się w szkołach handlowych w Niemczech i Wielkiej Brytanii, gdzie później odbył również praktykę zawodową w stoczniach. Po powrocie do Norwegii zaczął pracować w firmie rodzinnej, która zaangażowała się w rozwój wielorybnictwa na obszarach Antarktyki. Swoja własną firmę założył w 1907 roku, jednak przez wiele lat kierował spółkami rodzinnymi we współpracy z ojcem i braćmi. Wówczas działalność Christensenów skupiała się na eksploracji nowych obszarów dla wielorybnictwa, przede wszystkim na zachodnim wybrzeżu Ameryki Północnej i Południowej. W 1910 roku poślubił Ingrid Dahl (1891–1976) – córkę Thora Dahla (1862–1920) – największego przedsiębiorcy w branży wielorybniczej w Sandefjord. Od 1909 roku Christensen był zastępcą konsula Danii w Sandefjord, a od 1937 roku konsulem Danii.
Po śmierci ojca i teścia na początku lat 20. XX w. roku przejął większą część ich działalności. Rozwinął firmę teścia A/S Thor Dahl, która stała się jednym z najbardziej znaczących przedsiębiorstw w branży wielorybniczej na świecie.
Podczas II wojny światowej przebywał w Stanach Zjednoczonych, gdzie przewodniczył komitetowi ds. wielorybnictwa przedsiębiorstwa Nortraship. Współpracował również z ambasadą Norwegii w Waszyngtonie jako doradca finansowy. Działał na rzecz marynarzy, finansując m.in. działalność kościoła marynarzy w San Pedro w Kalifornii.
Po wojnie grupa Thor Dahl pod kierownictwem Christensena odzyskała pozycję jednego z liderów w branży wielorybniczej i zaczęła zwiększać udziały w firmach transportu morskiego oraz żeglugi liniowej.
Eksploracja Antarktyki
Christensen aktywnie wspierał eksplorację Antarktyki. Sfinansował dziewięć wypraw badawczych, biorąc osobiście udział w czterech z nich. W ekspedycjach towarzyszyła mu żona Ingrid. Dzięki Christensenowi zorganizowano m.in.:
- pierwszą ekspedycję antarktyczną na statku „Norvegia” w latach 1927–1928 na Wyspę Bouveta
- drugą ekspedycję antarktyczną na statku „Norvegia” w latach 1928–1929 na Wyspę Bouveta i Wyspę Piotra I
- czwartą ekspedycję antarktyczną na statku „Norvegia” w latach 1930–1931 do Ziemi Królowej Maud
- badania z powietrza wschodniej części Antarktydy w latach 1936–1937
Głównym celem tych wypraw było znalezienie łowisk wielorybów, oszacowanie ich populacji i tras migracji. Jednocześnie ekspedycje zajmowały się badaniami topograficznymi i mapowaniem terenów Antarktydy. Dzięki wyprawom Christensena Norwegia zajęła Wyspę Bouveta (1927), Wyspę Piotra I (1929) i Ziemię Królowej Maud (1939).
W 1929 roku Christensen wprowadził do swojej floty wielorybniczej samoloty, zmodyfikował statek „Norvegia” i wyposażył go w dwa wodnoloty . Czwarta wyprawa norweska w latach 1930–1931 zbadała z powietrza Ziemę Królowej Maud – loty zwiadowcze prowadzili Hjalmar Riiser-Larsen (1890–1965) (kierownik wyprawy) i Finn Lützow-Holm (1890–1950).
Działalność charytatywna
Christensen aktywnie angażował się na rzecz rodzinnego miasta Sandefjord. W 1917 roku ufundował Muzeum Wielorybnictwa, a w kolejnych latach sfinansował m.in. budowę pomnika wielorybnictwa (norw. Hvalfangstmonumentet) i kaplicy św. Olafa. W 1957 roku ufundował Sjøfartsmuseeet (pol. „muzeum morskie”). Hojnie wsparł prace nad odrestaurowaniem statku „Fram”, który brał udział w trzech wielkich norweskich ekspedycjach polarnych: Fridtjofa Nansena (1893–1896), Ottona Sverdrupa (1898–1902) i Roalda Amundsena (1910–1912).
Christensen zmarł 10 grudnia 1965 roku w Nowym Jorku.
Publikacje
- 1935 – Til Sydishavet
- 1935 – Such is the Antarctic
- 1938 – Min siste ekspedisjon til Antarktis 1936–37
- 1939 – Recent reconnaissance flights in the Antarctic. The course of Antarctic exploration between longitudes 20° W and 110° E
- 1942 – An outline for Norwegian post-war reconstruction together with proposals for prepeace action
Odznaczenia, członkostwa i nagrody
- 1927 – Gunnerusmedaljen Królewskiego Norweskiego Towarzystwa Naukowego
- 1929 – Order Świętego Olafa, Kawaler I Klasy
- 1935 – David Livingstone Centenary Medal Amerykańskiego Towarzystwa Geograficznego
- 1935 – honorowy członek Królewskiego Norweskiego Towarzystwa Naukowego (norw. Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab)
- 1944 – Order Świętego Olafa, Komandor z Gwiazdą
- Order Danebroga
- Order Wazów
- Legia Honorowa
- Krzyż Wolności Haakona VII
- honorowy członek Norweskiej Akademii Nauk (norw. Det Norske Videnskaps-Akademi)
- honorowy członek Norweskiego Towarzystwa Geograficznego (norw. Det norske Geografiske Selskap)
- Honorowy obywatel miasta Granby w Kanadzie
Upamiętnienie
Na cześć Christensena nazwano:
- część wybrzeża Ziemi Mac Robertsona w Antarktydzie Wschodniej – Wybrzeże Larsa Christensena
- najwyższy szczyt Wyspy Piotra I – Lars Christensen Peak
- wyspę na południowo-zachodnim krańcu Wyspy Bouveta – Larsøya
- lodowiec na Wyspie Bouveta – Christensenbreen
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 Basberg 2009 ↓.
- ↑ Norsk biografisk leksikon – Basberg 2009 ↓.
- 1 2 3 4 5 6 polarhistorie.no ↓.
- ↑ Mills 2003 ↓, s. xvii.
- 1 2 Riffenburgh 2007 ↓, s. 114.
- ↑ Frammuseet: Museum History. [w:] frammuseum.no [on-line]. [dostęp 2022-02-06]. (ang.).
- 1 2 3 4 Store norske leksikon 2020 ↓.
- ↑ David Livingstone Centenary Medal. [w:] americangeo.org [on-line]. [dostęp 2022-02-06]. (ang.).
- ↑ United States Gazetteer – Lars Christensen Coast ↓.
- ↑ United States Gazetteer – Lars Christensen Peak ↓.
- ↑ Norwegian Polar Institute – Larsøya ↓.
- ↑ Norwegian Polar Institute – Christensenbreen ↓.
Bibliografia
- Basberg, Bjørn Lorens: Lars Christensen. W: Norsk biografisk leksikon. 2009-02-13. (norw. bokmål).
- Basberg, Bjørn Lorens: Christen Christensen. W: Norsk biografisk leksikon. 2009-02-13. (norw. bokmål).
- Lars Christensen. W: Store norske leksikon. 2020-09-23. (norw. bokmål).
- Mills, William James: Exploring Polar Frontiers. ABC-CLIO, 2003. ISBN 978-1-57607-422-0. [dostęp 2022-02-06]. (ang.).
- Norwegian Polar Institute: Placenames: Larsøya. [w:] data.npolar.no [on-line]. [dostęp 2022-02-06]. (ang.).
- Norwegian Polar Institute: Placenames: Christensenbreen. [w:] data.npolar.no [on-line]. [dostęp 2022-02-06]. (ang.).
- polarhistorie.no: Lars Christensen. [dostęp 2022-02-06]. (norw.).
- Riffenburgh, Beau: Encyclopedia of the Antarctic. Taylor & Francis, 2007. ISBN 978-0-415-97024-2. [dostęp 2022-02-06]. (ang.).
- United States Gazetteer: Lars Christensen Coast. [dostęp 2022-02-06]. (ang.).
- United States Gazetteer: Lars Christensen Peak. [dostęp 2022-02-06]. (ang.).