Laniakea (Supergromada Laniakea) – supergromada galaktyk o średnicy około 500 milionów lat świetlnych (ok. 160 Mpc), zawierająca około stu tysięcy galaktyk o łącznej masie ok. 1017 mas Słońca. Struktura została odkryta w 2014 roku między innymi dzięki obserwacjom radioteleskopu Green Bank. Należy do niej m.in. Grupa Lokalna Galaktyk, do której należy Droga Mleczna.

Nazwa

Nazwa wywodzi się z języka hawajskiego i oznacza „niezmierne niebiosa” (lani – „niebo”, ākea – „rozległy, niemierzalny”). Nazwę supergromady zaproponował Nawaʻa Napoleon, wykładowca (associate professor) języka hawajskiego i rektor Wydziału Języków, Lingwistyki i Literatury w Kapiʻolani Community College, będącego częścią Uniwersytetu Hawajskiego. Nazwa upamiętnia starożytnych polinezyjskich nawigatorów, którzy używając astronawigacji odbywali długie podróże na Oceanie Spokojnym.

Odkrycie

Supergromada została odkryta między innymi dzięki obserwacjom radioteleskopu Green Bank i analizie prędkości ruchu galaktyk położonych w bliskim Wszechświecie. Nowy rodzaj analizy danych przy użyciu filtrowania Wienera pozwolił na odróżnienie ruchu własnego galaktyk od ich ruchu związanego z rozszerzaniem się Wszechświata.

Charakterystyka

Średnica supergromady wynosi około 500 milionów lat świetlnych (około 160 milionów parseków). Zawiera ona około stu tysięcy galaktyk o łącznej masie ok. 1017 mas Słońca.

Laniakea obejmuje trzynaście gromad z katalogu Abella (łącznie z gromadą w Pannie). Ruch lokalny w obszarze jest zbieżny w kierunku gromad w Węgielnicy i w Centaurze, w dobrej zgodności z położeniem Wielkiego Atraktora. Obszar obejmuje też supergromady w Hydrze i w Centaurze, włókno (supergromada) w Pawiu-Indianinie (rozszerzenie gromady w Wężowniku), Pustkę Lokalną, grupę w Rzeźbiarzu oraz inne, powiązane pustki. Jej częścią jest również supergromada Lokalna, na peryferiach której znajduje się Grupa Lokalna Galaktyk, do której zaliczana jest Droga Mleczna.

Z Laniakeą sąsiadują bezpośrednio: Supergromada Shapleya, Supergromada w Herkulesie, Supergromada w Warkoczu i Supergromada w Perseuszu-Rybach. Granice tych supergromad i Laniakei nie były dokładnie znane w czasie, gdy definiowano Laniakeę.

Laniakea porusza się w kierunku supergromady Shapleya i może być z nią związana jako część jeszcze większej struktury.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Newly identified galactic supercluster is home to the Milky Way. sciencedaily.com, 2014-09-03. [dostęp 2014-09-17]. (ang.).
  2. 1 2 Camille M. Carlisle: Laniakea: Our Home Supercluster. skyandtelescope.com, 2014-09-03. [dostęp 2014-09-17]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 R. Brent Tully i inni, The Laniakea supercluster of galaxies, „Nature”, 513 (7516), 2014, s. 71, DOI: 10.1038/nature13674, arXiv:1409.0880 [astro-ph.CO].
  4. 1 2 Irene Klotz: New map shows Milky Way lives in Laniakea galaxy complex. Reuters, 2014-09-03. [dostęp 2016-04-20]. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.