Lactarius pergamenus (Sw.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1809 r. Olof Peter Swartz nadając mu nazwę Agaricus pergamenus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1838 r. Elias Fries, przenosząc go do rodzaju Lactarius. Synonimy łacińskie):

• Agaricus pergamenus Sw. 1809
• Galorrheus pergamenus (Sw.) P. Kumm. 1871
• Lactarius piperatus f. pergamenus (Sw.) S. Imai 1938
• Lactarius piperatus var. pergamenus (Sw.) Rea 1922
• Lactifluus pergamenus (Sw.) Kuntze 1891

W niektórych atlasach grzybów jest podawana jego nazwa polska – mleczaj skórzasaty.

Morfologia

Kapelusz

Średnicy 5–12 (do 15) cm, u młodych owocników biały, w trakcie dojrzewania pojawiają się na nim ochrowe plamy. Pokryty suchą, matową skórką.

Hymenofor

Blaszkowy, blaszki u młodych owocników białe, potem ochrowożółtawe, bardzo gęsto rozmieszczone.

Trzon

Biały, o powierzchni często pokrytej rdzawymi plamami, o zwężającej się podstawie.

Miąższ

Zbudowany z kulistawych komórek, które powodują jego specyficzną (jak u wszystkich gołąbkowatych) kruchość i nieregularny przełam. Wydziela białe, na powietrzu wybarwiające się zielononiebieskawo, po wyschnięciu szarozielone mleczko o ostrym smaku. W roztworze wodorotlenku potasu przyjmuje żółtopomarańczowy kolor.

Zarodniki

Kulistawe, o wymiarach przeważnie 7–8,5×6–7 μm, bez pory rostkowej, o powierzchni pokrytej amyloidalną siateczką, tworzoną przez brodawki połączone różnej szerokości listewkami. Wysyp zarodników kremowy lub jasnoochrowy.

Występowanie i siedlisko

Organizmy mikoryzowe, rozwijające się w glebie, w lasach liściastych i iglastych, w obecności dębów, buków, sosen lub świerków, na wapiennych i gliniastych glebach. Wytwarza owocniki od czerwca do września.

W Polsce nie występuje.

Znaczenie

Owocniki Lactarius pergamenus wskutek ostrego smaku często opisywane są jako „niejadalne”, jednak nie są one toksyczne dla człowieka i po odpowiednim przyrządzeniu można je spożywać. Zaleca się w tym celu ich solenie lub smażenie uprzednio pokrojonych na cienkie plasteki.

Gatunki podobne

Wśród grzybów o morfologicznie zbliżonych owocnikach wymienia się mleczaja biela (Lactarius piperatus), którego mleczko nie zmienia barwy.

Przypisy