Kustrzebka zmienna (Peziza varia (Hedw.) Alb. & Schwein.) – gatunek grzybów z rodziny kustrzebkowatych (Pezizaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Peziza, Pezizaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Po raz pierwszy opisał go w 1879 r. Johann Hedwig, nadając mu nazwę Octosporia varia. Obecną nazwę nadali mu Johannes Baptista von Albertini i Lewis David von Schweinitz w 1805 r. Pozostałe synonimy:

• Aleuria varia (Hedw.) Boud. 1905
• Galactinia varia (Hedw.) Le Gal 1962
• Geopyxis varia (Hedw.) Rehm 1894
• Humaria varia (Hedw.) Sacc. 1889
• Peziza varia var. pallens Alb. & Schwein. 1805
• Pustularia varia (Hedw.) Sacc. 1889.

Nazwa polska według M.A. Chmiel.

Morfologia

Askokarp

Apotecja o średnicy do 10 cm, czasami nawet do 15 cm, w młodym wieku okrągłe, miseczkowate, w stanie dojrzałym spłaszczone o nieregularnym kształcie. Do drewna przyrasta tylko środkową częśćią, a nie całą powierzchnią. Powierzchnia hymenialna żółtawa, żółtawo-brązowa, ochrowo-brązowa do szarawo-ochrowej, ciemniejsza z wiekiem, sterylna powierzchnia dolna jest jaśniejsza. Miąższ cienki, elastyczny.

Cechy mikroskopowe

Askospory gładkie, eliptyczne, bez gutuli. Parafizy ampułkowate, ze zwężeniami.

Gatunki podobne

Jest to gatunek zmienny morfologicznie i trudny do identyfikacji, nawet pod mikroskopem. Można by sądzić, że zwężone w niektórych miejscach parafizy są charakterystyczne dla P. varia, ale podobne ma jeszcze kilka innych gatunków kustrzebek. Peziza domiciliana ma tej samej wielkości askospory, ale z jedną lub dwoma gutulami.

Występowanie i siedlisko

Znane jest występowanie kustrzebki zmiennej w Europie, Ameryce Północnej, Azji i Australii. W Polsce M.A. Chmiel w 2006 r. przytoczyła 10 stanowisk, w następnych latach podawano nowsze stanowiska.

Grzyb saprotroficzny i wypaleniskowy występujący na próchniejącym drewnie, gnijących liściach drzew, starych murach, śmieciach i spaleniskach. Szczególnie często występuje na próchniejącym drewnie topoli.

Przypisy