Krzysztof Chamiec
Imię i nazwisko

Krzysztof Andrzej Jaxa-Chamiec

Data i miejsce urodzenia

2 lutego 1930
Andruha

Data i miejsce śmierci

11 października 2001
Warszawa

Zawód

aktor

Współmałżonek
Lata aktywności

1949–2001

Odznaczenia

Krzysztof Andrzej Jaxa-Chamiec (ur. 2 lutego 1930 w Andrusze, zm. 11 października 2001 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny.

Życiorys

Urodził się 2 lutego 1930 we wsi Andruha w gminie Włodzimierzec, w powiecie sarneńskiego, w województwie wołyńskim. Syn ziemianina i hodowcy rolnego Bronisława Jaxy-Chamca i Jadwigi z domu Mierzejewskiej, pisarki.

W latach 1945–1948 mieszkał w Bystrzycy Kłodzkiej, gdzie jego matka była nauczycielką języka polskiego i francuskiego. Po II wojnie światowej był dwukrotnie aresztowany za przynależność jego rodziny do AK, najpierw przez Rosjan, a następnie przez UB. Ukończył studia ekonomiczne na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. 1 marca 1949 zadebiutował w lubelskim Teatrze Muzycznym, gdzie grał do 1951. Później przeniósł się do Szczecina, gdzie występował w Teatrze Polskim (1951–1952). W latach 1952–1953 grał w Teatrze im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie, a w latach 1954–1955 w Teatrze im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu.

W 1954 zdał aktorski egzamin eksternistyczny w PWSA w Krakowie. W latach 1955–1957 ponownie aktor Teatrów Dramatycznych w Szczecinie. Występował na deskach Starego Teatru (1957–1959) i Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1959-62), a następnie w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi (1962–1967). Od 1967 związany z teatrami warszawskimi: Klasycznym (1967–1968), Ateneum (1968–1971), Narodowym (1971–1974 i 1981–1990), Polskim (1974–1981), Na Woli (1990–1991) oraz z Centrum Sztuki im. Stanisława Ignacego Witkiewicza (1991–1992).

Występował w Teatrze Telewizji i Teatrze Sensacji „Kobra” oraz w Teatrze Polskiego Radia.

O swoim zawodzie mówił:

Teatr jest dla aktora nie wysychającym źródłem emocji. Nawet jeśli chwilowo mam go dosyć, po pewnym czasie powraca jeszcze silniejsza fascynacja. Liczyłem, że w końcu się od niej uwolnię, ale nic z tego!. Udaje mi się to tylko do momentu, póki nie wejdę do teatru.

Alina Budzińska, Rodzynki, migdały, Katowice: KAW, Katowice, 1986

Na ekranie filmowym zadebiutował w 1961 rolą hrabiego Alfreda Łaskiego w Komediantach Mari Kaniewskiej. Wystąpił w kilkudziesięciu filmach polskich i zagranicznych. Jego emploi (męski, wyniosły, pewny siebie) predestynowało go do grania ról mundurowych, zwłaszcza oficerów, ludzi wykształconych, dyplomatów, arystokratów, cudzoziemców; często odtwarzał postaci historyczne.

Członek SPATiF-ZASP, w latach 1957–1982 członek Zarządu Oddziału Warszawskiego tego stowarzyszenia.

W latach stanu wojennego działał jako organizator „nowego” ZASP-u, „związku cechowego” (jak to sam określa), powołanego wówczas wraz z innymi, podobnymi „cechami” – a warto przypomnieć, że inspirację do sprowadzenia związków twórczych do funkcji cechów, czyli stowarzyszeń rzemieślniczych, zawdzięczał reżim stanu wojennego koncepcjom niemieckim z lat 30., kiedy analogicznym sposobem rozprawiano się z niewygodnymi organizacjami intelektualistów i artystów. W tychże latach 80., otrzymał Chamiec szereg wysokich odznaczeń (Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1984), srebrny medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” (1985), Złoty Ekran (1983), Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1985), nagroda na Opolskich Konfrontacjach Teatralnych (1986), Nagroda Prezydenta Warszawy (1986)). Reakcję środowiska na „zasługi” jednego ze swych przedstawicieli, opisuje sam Chamiec w wywiadzie zamieszczonym w książce Komedianci. Rzecz o bojkocie – zdominowanym przez rozgoryczenie aktora, spowodowane ostracyzmem społeczności teatralnej – dawni przyjaciele na jego widok przechodzili na drugą stronę ulicy, albo mijali go, udając, że nie widzą.

Zmarł na raka płuc, a został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu w Krężnicy Jarej k. Lublina.

Życie prywatne

Był synem Jadwigi Chamiec i Bronisława Jaxy-Chamca. Miał czworo rodzeństwa. Był mężem Aleksandry Grzędzianki, Joanny Jędryki, Joanny Sobieskiej i Laury Łącz.

Filmografia

Polski dubbing

Odznaczenia i nagrody

Przypisy

  1. ↑ Strony o Wołyniu – wieś Andruga. [dostęp 2013-11-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-30)].
  2. ↑ Janusz Kowalski. Bystrzycka ballada. „Dodatek Specjalny do Biuletynu Bystrzyckiego”. 2013 (nr 11), s. 4, przyp. 2, czerwiec 2013. Burmistrz Bystrzycy Kłodzkiej. [dostęp 2021-10-14]. [zarchiwizowane z adresu 2018-11-23].
  3. ↑ Krzysztof Chamiec – ciekawostki. filmy.aeri.pl.
  4. ↑ Krzysztof Jaksa-Chamiec h. Gryf [online], sejm-wielki.pl.
  5. ↑ Zbigniew Dolny: Ciąg dalszy. Rok 1966. Polski-dubbing.pl, 2008-12-29. [dostęp 2021-05-26]. (pol.).
  6. 1 2 Zbigniew Dolny: Ciąg dalszy. Rok 1969. Polski-dubbing.pl, 2008-08-14. [dostęp 2021-05-26]. (pol.).

Bibliografia

  • Alina Budzińska, Rodzynki, migdały, Barbara Korzon, Edmund Mańczak (ilustr.), Katowice: KAW, 1986, ISBN 83-03-01520-6, OCLC 835888162.
  • Konrad Eberhardt, Album aktorów polskiego filmu i telewizji, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1975.
  • Komedianci. Rzecz o bojkocie, opr. Andrzej Roman przy wsp. Mariana Sabata, Paryż: Editions Spotkania, 1988, ISBN 2-86914-040-1.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.