Kronika P (Grayson), też Kronika królów kasyckich (Glassner) – historiograficzny tekst babiloński opisujący szereg konfliktów pomiędzy Asyrią, Babilonią i Elamem w okresie pomiędzy XIV a XII w. p.n.e. Stanowi babiloński odpowiednik asyryjskiej Kroniki synchronistycznej.

Tabliczka

Kronika P znana jest jedynie z jednej późnobabilońskiej kopii. Jej tekst zapisany jest na mocno uszkodzonej, pochodzącej najprawdopodobniej z Babilonu tabliczce BM 92701 przechowywanej obecnie w Muzeum Brytyjskim. Pierwotnie była to duża tabliczka z tekstem zapisanym w dwóch kolumnach po każdej ze stron. Do naszych czasów zachowało się jedynie ok. jednej trzeciej tej tabliczki – jej dolna część, długa na 12 cm i szeroka na 18 cm. Tekst kroniki, zapisany w języku babilońskim z pewnymi dialektycznymi osobliwościami, podzielony jest poziomymi liniami na sekcje nierównej długości, z których każda obejmuje panowanie jednego babilońskiego władcy. W tekście występuje szereg błędów, z których większość przypisać można niedbałości kopisty przepisującego ten tekst.

Opis

Kronika P jest zwięzłym opisem wydarzeń w Babilonii w czasie panowania tam dynastii kasyckiej (w zachowanej części od panowania Kadaszman-Harbe I do panowania Adad-szuma-iddiny). Z powodu fragmentarycznego stanu zachowania tekstu trudno jest określić datę jego powstania, ale zakładając, iż opisywał on wydarzenia w Babilonii aż do upadku dynastii kasyckiej w 1155 r. p.n.e., to napisany mógł być w jakiś czas po tej dacie. Jeżeli z kolei przyjmie się założenie, że autor Kroniki synchronistycznej miał już do dyspozycji Kronikę P jako jedno ze swych źródeł, to musiałaby ona powstać przed panowaniem Adad-nirari III (810–783 p.n.e.), gdyż wtedy to napisana została Kronika synchronistyczna.

Analiza tekstu Kroniki P wskazuje, iż jej autor korzystać musiał zarówno ze źródeł pisanych prozą jak i ze źródeł poetyckich. Większa część kroniki pisana jest tradycyjnym stylem kronikarskim, ale istnieje fragment, dotyczący króla Kurigalzu II, który brzmi raczej jak epos niż kronika. Fragment ten jest tym bardziej niezwykły, iż występuje w nim mowa niezależna. Historyczny epos o Kurigalzu II nie jest wprawdzie znany, ale o tym, że mógł istnieć, świadczy występowanie historycznych eposów o innych królach, jak np. Król walki, Epos o Naram-Sinie, Epos o Tukulti-Ninurcie czy Poetycka relacja o Nabonidzie.

Z powodu uszkodzenia tekstu Kroniki P trudno jest ustalić, w jakim celu kronika ta została napisana. Bardzo mała liczba dostępnych tekstów z okresu, o którym opowiada, nie pozwala stwierdzić, jak dokładna jest ta kronika. Sprawa ta jest szczególnie ważna w przypadkach, gdy to samo wydarzenie opisane jest zarówno w Kronice P jak i w Kronice synchronistycznej – w dwóch przypadkach gdy tak się dzieje, obie kroniki podają rozbieżne wersje wydarzeń. Pierwszy przypadek dotyczy panowania Aszur-uballita I, gdzie oba teksty bardzo się różnią, a drugi dotyczy opisu bitwy pod miastem Sugaga, która wedle Kroniki synchronistycznej zakończyć się miała zwycięstwem Asyryjczyków, a wedle Kroniki P zwycięstwem Babilończyków.

W odróżnieniu od autora asyryjskiej Kroniki synchronistycznej, który przeinaczał fakty lub pomijał milczeniem klęski Asyryjczyków, autor Kroniki P, choć był sam Babilończykiem, nie miał problemu z opisywaniem babilońskich porażek (wspomina o nich aż czterokrotnie), a to czyni jego kronikę bardziej wiarygodnym źródłem od Kroniki synchronistycznej.

Uwagi

  1. ↑ Kronika P (ang. Chronicle P) to nazwa tego tekstu używana przez Graysona w jego opracowaniu asyryjskich i babilońskich kronik (Grayson Albert Kirk, Assyrian and Babylonian Chronicles, 2000, s. 56–60, 170–178.). Jako że jest to dwudziesta druga z omawianych tam przez niego kronik, uczeni nazywają ją też czasem Kroniką ABC 22 (ABC = Assyrian and Babylonian Chronicles); ABC 22 (Chronicle P). livius.org. [dostęp 2020-09-22]. (ang.).
  2. ↑ Kronika królów kasyckich (ang. Chronicle of the Kassite Kings) to nazwa tego tekstu używana przez Glassnera w jego opracowaniu mezopotamskich kronik (Glassner Jean-Jacques, Mesopotamian Chronicles, 2004, s. 278–281.). Jako że jest to czterdziesta piąta z omawianych tam przez niego kronik, uczeni nazywają ją też czasem Kroniką CM 45 (CM = Glassner Jean-Jacques, Chroniques Mésopotamiennes, 1993, pierwsze wydanie w języku francuskim); Mesopotamian Chronicles. livius.org. [dostęp 2020-09-22]. (ang.).

Przypisy

  1. 1 2 3 4 ABC 22 (Chronicle P). livius.org. [dostęp 2020-09-22]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 Glassner Jean-Jacques, Mesopotamian ... , s. 278.
  3. 1 2 3 4 5 6 Grayson Albert Kirk, Assyrian ... , s. 56.
  4. ↑ Tablet BM 92701. britishmuseum.org. [dostęp 2020-09-22]. (ang.).
  5. 1 2 3 4 Grayson Albert Kirk, Königslisten ... , s. 88.
  6. 1 2 3 4 5 6 Grayson Albert Kirk, Assyrian ... , s. 57.
  7. 1 2 Grayson Albert Kirk, Assyrian ... , s. 58.

Bibliografia

  • Glassner Jean-Jacques, Mesopotamian Chronicles, Society of Biblical Literature, Atlanta 2004.
  • Grayson Albert Kirk, Assyrian and Babylonian Chronicles, Eisenbrauns, 2000.
  • Grayson Albert Kirk, Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1980-83, s. 86-135.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.