„Bayandor” w 2019 | |
| Kraj budowy | |
|---|---|
| Użytkownicy | |
| Stocznia |
Levingstone Shipbuilding |
| Wejście do służby |
1964-1969 |
| Zbudowane okręty |
4 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność |
900 ts standardowa |
| Długość |
83,8 m |
| Szerokość |
10 m |
| Zanurzenie |
3,1 m |
| Napęd |
4 silniki wysokoprężne o mocy 6000 bhp, 2 śruby |
| Prędkość |
20 węzłów |
| Zasięg |
3000 Mm przy prędkości 15 węzłów |
| Załoga |
133-140 |
| Uzbrojenie |
stan początkowy: |
Korwety typu Bayandor – typ czterech korwet marynarki wojennej Iranu, zbudowanych w latach 60. XX wieku w USA.
Projekt i budowa
Od końca lat 50. XX wieku, w związku z przystąpieniem Iranu do sojuszu CENTO, nastąpił rozwój jego sił zbrojnych, w tym marynarki wojennej, z pomocą finansową państw zachodnich. Pierwszymi większymi okrętami nowo zbudowanymi dla Marynarki Wojennej Iranu stały się cztery korwety typu Bayandor, zbudowane w USA w ramach Programu Pomocy Wzajemnej (Mutual Assistance Programme – MAP). W literaturze określa się je też jako fregaty, od amerykańskiej klasyfikacji PF (Patrol Frigate). Ich projekt podobny był do korwet typu Albatros budowanych w latach 50. we Włoszech dla krajów NATO (również finansowanych z amerykańskiego programu MDAP) i Indonezji.
Korwety dla Iranu budowane były w stoczni Levingstone Shipbuilding w Orange w Teksasie, pod tymczasowymi oznaczeniami marynarki amerykańskiej PF-103 do PF-106. Zbudowano je w dwóch transzach: pierwsze dwie rozpoczęto w 1962 roku, wodowano w 1963 i przekazano w 1964, a następne dwie rozpoczęto w 1967 roku, wodowano w 1968 i przekazano w 1969. Otrzymały nazwy od nazwisk oficerów marynarki zabitych w starciach z Brytyjczykami podczas brytyjsko-radzieckiej interwencji w Iranie w sierpniu 1941 roku.
W 1976 roku numery taktyczne F 25 do F 28 zamieniono na 81 do 84. Dwa okręty, „Milanian” i „Kahnamuie” zostały zatopione w 1982 roku podczas wojny iracko-irańskiej.
Okręty
| Nr burt. | Okręt | Położenie stępki | Wodowanie | Wejście do służby | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|
| F 25 → 81 | Bayandor (ex PF-103) |
20. 08. 1962 | 7. 07. 1963 | 18. 05. 1964 | |
| F 26 → 82 | Naghdi (ex PF-104) |
12. 09. 1962 | 10. 10. 1963 | 22. 07. 1964 | |
| F 27 → 83 | Milanian (ex PF-105) |
1. 05. 1967 | 4. 01. 1968 | 13. 02. 1969 | zatopiony w 1982 |
| F 28 → 84 | Kahnamuie (ex PF-106) |
12. 06. 1967 | 4. 04. 1968 | 13. 02. 1969 | zatopiony w 1982 |
Opis
Architektura i opis ogólny
Okręty miały gładkopokładowy kadłub z rozbudowaną nadbudówką zajmującą śródokręcie, połączoną z pojedynczym zwężającym się ku górze kominem. Dolna kondygnacja nadbudówki stanowiła nadbudowę, ze ścianami stanowiącymi przedłużenie burt. Dziobnica była lekko wygięta na zewnątrz i wychylona do przodu, a pokład miał wznios na dziobie. Na pokładzie dziobowym i rufowym umieszczone były pojedyncze działa artylerii głównej. Na dachu nadbudówki dziobowej był pojedynczy pochylony maszt palowy stanowiący podstawę anten radarów, później podparty zastrzałami od tyłu, a dalej komin. Na pokładzie nadbudówki za kominem umieszczona była armata przeciwlotnicza. Rufa była pawężowa.
Długość całkowita okrętów wynosiła 83,8 m, szerokość 10 m, a zanurzenie 3,1 m. Wyporność standardowa wynosiła 900 ts (ton angielskich), a pełna 1135 ts.
Załoga okrętu składała się ze 133 do 140 osób.
Uzbrojenie
Uzbrojenie artyleryjskie składało się oryginalnie z dwóch pojedynczych amerykańskich dział uniwersalnych Mk 34 kalibru 76 mm (3 cale), o długości lufy 50 kalibrów (L/50). Działa były umieszczone na odkrytych stanowiskach na pokładzie dziobowym i rufowym, bez masek ochronnych. Kąt podniesienia luf wynosił do 85°, a szybkostrzelność do 50 strzałów na minutę. Strzelały one pociskami o masie 6 kg na maksymalną odległość 12,8 km (7 Mm). Uzbrojenie uzupełniała podwójnie sprzężona armata przeciwlotnicza Bofors L/60 kalibru 40 mm, na końcu pokładu nadbudówki. Ich szybkostrzelność wynosiła 120 strzałów/min, a donośność do 10 km.
Do zwalczania okrętów podwodnych służył miotacz rakietowych bomb głębinowych Hedgehog przed nadbudówką dziobową oraz cztery miotacze i dwie zrzutnie bomb głębinowych, z zapasem 60 bomb.
Do połowy lat 80. miotacz bomb głębinowych Hedgehog przed mostkiem był zastępowany przez podwójnie sprzężone radzieckie działko przeciwlotnicze ZU-23-2 kalibru 23 mm, a według części literatury, następnie montowano jeszcze drugie takie stanowisko. W 1990 roku działka ZU-23-2 i zrzutnie bomb głębinowych zostały zastąpione na dwóch ocalałych okrętach przez dwa pojedyncze działka kalibru 20 mm Oerlikon GAM-B01, przed mostkiem i na rufie. W latach 90. uzbrojenie stanowiły ponadto dwa karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm.
W 2009 roku „Naghdi”, a w 2013 roku „Bayandor” przeszły dalej idącą modernizację uzbrojenia, w toku której oba działa kalibru 76 mm zastąpiono przez nowoczesne działo OTO Melara 76 mm Compact L/62 w wieży na dziobie, z elektrooptycznym systemem celowniczym. Szybkostrzelność wynosi do 85 strzałów/min, zasięg ognia do 16 km, a masa pocisku 6 kg. Armatę przeciwlotniczą 40 mm przesunięto w stronę rufy, na miejsce drugiej armaty 76 mm, a na jej miejscu z tyłu nadbudówki umieszczono poprzecznie cztery kontenerowe wyrzutnie chińskich pocisków przeciwokrętowych C-802 Noor. Ich zasięg wynosi do 120 km, a głowica ma masę 165 kg. Na pokładzie rufowym dodano dwie potrójne wyrzutnie Mk 32 torped kalibru 324 mm przeciwko okrętom podwodnym. Z fotografii wynika, że rozmieszczenie wyrzutni pocisków i działek przeciwlotniczych na „Bayandor” było nieco inne, a na „Naghdi” je następnie zmieniano. Pozostawiono dwa działka 20 mm Oerlikon.
Wyposażenie
Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało:
- radar Westinghouse SPS-6C – dozoru nawodnego i powietrznego, z anteną na maszcie, o zasięgu do 146 km dla celu wielkości myśliwca
- radar Racal Decca – dozoru nawodnego, z anteną na maszcie poniżej radaru SPS-6 (dodany między końcem lat 70. a połową lat 90.).
- radar Raytheon 1650 – nawigacyjny, z anteną na szczycie masztu
- radar SPG-34 lub według innych źródeł Mk 36 – artyleryjski, na dziale dziobowym
- sonar SQS-17A – kadłubowy, wysokiej częstotliwości.
Działa kalibru 76 mm miały system kierowania ogniem Mk 63, a działa 40 mm Mk 51 Mod 2.
Napęd
Okręty napędzane były przez silniki wysokoprężne poruszające dwa wały śrub. Według różnych publikacji, były to cztery silniki Fairbanks-Morse 38D81/8 o łącznej mocy 6000 bhp lub dwa silniki Fairbanks-Morse 38TD8-1/8-9 o łącznej mocy 5250 hp (3,92 MW). Prędkość maksymalna wynosiła 20 węzłów. Okręty zabierały zapas 110 ton paliwa, co zapewniało zasięg wynoszący 3000 mil morskich przy prędkości ekonomicznej 15 węzłów.
Uwagi
- ↑ Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 1995 ↓, s. 184 określa je jako fregaty, podając, że czasem klasyfikowane są jako korwety. Roczniki flot Jane’s Fighting Ships konsekwentnie określają je jako korwety (por. Jane’s Fighting Ships 1975-76 ↓, s. 180)
- ↑ Por. fotografie „Bayandor” w 2019, „Naghdi” w 2015
- ↑ Jane’s Fighting Ships 1996–97 ↓, s. 322. Brak radaru na zdjęciach z lat 70.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 1995 ↓, s. 183-184
- ↑ Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 1995 ↓, s. 180, 184, 215
- 1 2 3 4 5 Jane’s Fighting Ships 1975-76 ↓, s. 180
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Na podstawie rysunku i fotografii w Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995 1995 ↓, s. 184 i Jane’s Fighting Ships 1996–97 ↓, s. 322
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Jane’s Fighting Ships 1996–97 ↓, s. 322
- 1 2 Jane’s Fighting Ships 1986-87 ↓, s. 264
- 1 2 3 4 5 6 7 Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 386
Bibliografia
- Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995. Robert Gardiner, Stephen Chumbley (red.). Annapolis: Naval Institute Press, 1995. ISBN 1-55750-132-7. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 1975-76. John Moore (red.). Nowy Jork: Franklin Watts, 1975. ISBN 0-531-03251-5. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 1986-87. John Moore (red.). Londyn: Jane’s Publishing Company, 1986. ISBN 0-7106-0828-4. (ang.).
- Jane’s Fighting Ships 1996-97. Richard Sharpe (red.). Londyn: Jane’s Information Group, 1986. ISBN 0-7106-1355-5. (ang.).
- IHS Jane’s Fighting Ships 2015–2016. Stephen Saunders (red.). IHS, 2015. ISBN 978-0-7106-3143-5. (ang.).