Korek – nieprzepuszczalny, utrzymujący się na wodzie, elastyczny i ognioodporny materiał, otrzymywany z kory dębu korkowego (endemicznego dla Europy południowo-zachodniej i Afryki północno-zachodniej). Składa się głównie z wysyconej suberyną tkanki korkowej. Używany przede wszystkim do produkcji korków do butelek.

Obserwacje mikroskopowe korka przez Roberta Hooke'a doprowadziły do odkrycia komórki.

Pochodzenie

Około połowy rocznej produkcji korka pochodzi z Portugalii.

Na świecie jest ok. 2 200 000 hektarów lasu korkowego, z tego 32,4% w Portugalii i 22,4% w Hiszpanii. Roczna produkcja wynosi ok. 300 000 ton, w tym 52,5% pochodzi z Portugalii, 29,5% z Hiszpanii, a 5,5% z Włoch. W Portugalii w latach 60. XX w. ok. 25 % powierzchni lasów zajmowały plantacje dębu korkowego.

Przemysł korkowy jest zwykle uważany za przyjazny dla środowiska. Drzewa żyją nawet 200 lat, a korek można z nich pozyskiwać co ok. 10–12 lat. Ponadto korek jest łatwy w recyklingu. Dąbrowy z dębem korkowym dodatkowo przeciwdziałają pustynnieniu i są miejscem życia zagrożonych gatunków, np. rysia iberyjskiego.

Pozyskiwanie

Korek pozyskuje się w okresie od początku maja do końca sierpnia, gdy kora łatwiej się oddziela, nie uszkadzając rośliny. Najczęściej robi się to w czerwcu i lipcu, najcieplejszych i najsuchszych miesiącach lata. Pierwszy raz robi się to, gdy drzewo ma 25–30 lat i obwód przynajmniej 60 cm. Kolejne zbiory można wykonywać co 10 lat (minimalny okres wymagany prawnie), z tym, że dopiero trzeci zbiór daje surowiec pełnowartościowy. Przy każdym kolejnym zbiorze jakość korka rośnie. Proces ten kończy się, gdy drzewo osiąga wiek 100-150 lat.

Korę oddziela się bardzo ostrą siekierą, wykonując jedno poziome cięcie dookoła rośliny i dwa-trzy pionowe. Następnie wsuwa się płaski trzonek siekiery między korę a drzewo i używa go jako dźwigni.

Surowe płaty kory przez 4 lub 5 miesięcy pozostają pod wpływem naturalnych czynników klimatycznych (temperatura, deszcz i in.), co prowadzi do zamykania się porów korka po wewnętrznej stronie kory. Następnie korę gotuje się przez ok. 40 minut, aby korek nabrał giętkości i miękkości. Po wysuszeniu może on być stosowany jako materiał do produkcji różnych wyrobów.

Wykorzystanie

Elastyczność i nieprzepuszczalność korka sprawiają, że jest świetnym materiałem na korki do butelek, np. od wina czy szampana. Ok. 60% korka przetwarzane jest w ten sposób. Część korków wykonuje się również z prasowanego granulatu korkowego, powstającego jako odpad przy wycinaniu korków z płyt.

Niska gęstość pozwala na wykorzystanie go do produkcji spławików i rączek od wędek (zamiast neoprenu).

Bąbelkowa struktura i ognioodporność pozwalają na wykorzystanie go do izolacji akustycznej i termicznej ścian, podłóg i sufitów domów. Produkuje się z niego też tablice korkowe oraz materiały podłogowe. Tego rodzaju wyroby prasuje się zwykle z granulatu korkowego, uzyskiwanego z gorszej jakości materiału lub odpadów z produkcji korków.

Granulki korkowe mogą być również wymieszane z betonem. Taki beton ma niższe przewodnictwo cieplne, niższą gęstość i dobrze absorbuje energię.

Inne

Korek jest stosowany również:

  • w instrumentach muzycznych, przede wszystkim dętych, aby połączyć elementy konstrukcji; z korka wykonuje się też rączki batut
  • jako wypełnienie piłek do baseballu i krykieta
  • wewnątrz butów dla zwiększenia komfortu, w tym lepszej izolacji cieplnej
  • jako hełm korkowy

Przypisy

  1. ↑ Robert Hooke. [dostęp 2011-06-30]. (ang.).
  2. ↑ J. L. Calheiros e Meneses, President, Junta Nacional da Cortiça, Portugal: The cork industry in Portugal. www.uwec.edu. [dostęp 2011-07-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-12)]. (ang.).
  3. ↑ Cork Information Bureau: Cork Sector In Numbers. 2010, s. 5. [dostęp 2011-07-02].
  4. 1 2 3 4 5 (bs). Korek z Portugalii. „Poznaj Świat”. R. XII (nr 5 (138)), s. 40, maj 1964. Polskie Towarzystwo Geograficzne. (pol.).
  5. ↑ Skidmore, Sarah, USA Today (August 26, 2007). "Stopper pulled on cork debate"
  6. ↑ BBC.com: Urging vintners to put a cork in it. [w:] Paul Henley [on-line]. news.bbc.co.uk, 18 września 2008. [dostęp 2011-07-02]. (ang.).
  7. ↑ S. R. Karade: An Investigation of Cork Cement Composites (PhD Thesis. BCUC. Brunel University, UK). 2003. (ang.).

Bibliografia

Zobacz też

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.