Kopalnia Pomorzany (również Olkusz-Pomorzany ) – kopalnia rud cynku i ołowiu działająca od roku 1974 do 2020, zlokalizowana w Bolesławiu i Olkuszu. Kopalnia należała do ZGH Bolesław  i pod koniec istnienia była jedyną w Polsce kopalnią tych rud.

Złoża rud cynkowo-ołowianych w regionie śląsko-krakowskim są jednymi z największych złóż typu Mississippi Valley na świecie. Były eksploatowane od XII wieku, ale ich szczegółowe rozpoznanie zostało przeprowadzone w latach 1952–1977. Po 1945 roku działało 10 kopalń w niecce bytomskiej, chrzanowskiej i okręgu olkuskim.

Złoże rud cynku i ołowiu o powierzchni 7,9 km² eksploatowane przez kopalnię Pomorzany jest usytuowane w rowie tektonicznym na głębokości 80–140 m pod powierzchnią. Zostało udokumentowane w latach 1960–1992 oraz 1976–1992.

Oprócz rud metalicznych w złożach eksploatowanych przez kopalnię występuje powstały prawdopodobnie w paleogenie węgiel brunatny, głównie w postaci żelinitu, niemający jednak znaczenia gospodarczego. Węgiel występuje jako wypełnienie grawitacyjnych form krasowe dolomitów.

Prace przygotowawcze w celu udostępnienia złóż w rejonie Pomorzany zostały rozpoczęte w 1969 roku. Wydobycie ruszyło w 1974 roku, urobek z kopalni Pomorzany i Olkusz był przekazywany do wspólnego zakładu wzbogacania. Wyrobiska są zabezpieczane głównie poprzez obudowę kotwiową .

Transport załogi odbywa się głównie upadowymi za pomocą samochodów terenowych, główny szyb Chrobry służy przede wszystkim do transportu urobku, rzadko do zjazdów personelu . Pozyskiwanie urobku odbywa się poprzez roboty strzałowe .

Do 2015 roku wydobyto 71,8 mln ton rudy, z czego uzyskano 3,021 mln ton cynku i 0,869 mln ton ołowiu.

Ze względu na wyczerpywanie się surowca , planowano początek wygaszania kopalni na 2016 rok, jednak ZGH Bolesław otrzymał koncesję na wydobywanie rud ze złoża Klucze, przez to likwidacja kopalni przesunęła się o 3 lata .

29 kwietnia 2020 podjęto decyzję o zaprzestaniu wydobycia z dniem 31 grudnia 2020 roku; likwidacja kopalni pochłonie 140 mln złotych. Na początku stycznia 2022, krótko po zatrzymaniu pomp odwadniających kopalnię, wyschła rzeka Sztoła, która zasilana była wodą z tych pomp. W tym samym czasie, 7 stycznia 2022, zaobserwowano w lesie w Bolesławiu położonym w pobliżu, spore zapadlisko (ok. 12-15 metrów głębokości i 60-90 metrów średnicy). Zapadlisko to może mieć również związek ze zmianami związanymi z oddziaływaniem wody w likwidowanej kopalni. Niewiele później w wyrobisku dawnej kopalni piasku w Bolesławiu pojawiła się woda, tworząc zalewisko.

Przypisy

Bibliografia

• Ireneusz Kołcon, Marian Wagner. Węgiel brunatny z dolomitów kruszconośnych złoża cynku i ołowiu „Pomorzany” koło Olkusza. „Kwartalnik Geologiczny”. 27 (4), 1983. Polski Instytut Geologiczny. ISSN 0023-5873. 
• Andrzej Paulo, Ryszard Wnuk. Kopalnia rud cynku i ołowiu Pomorzany skończyła 40 lat – jak długo jeszcze wystarczy jej zasobów?. „Przegląd Geologiczny”. 63 (12/2), 2015. Państwowy Instytut Geologiczny. ISSN 0033-2151. 
• Katarzyna Ponikowska: Bukowno. Nie zamkną kopalni „Pomorzany”. Będą kopać przy Pustyni Błędowskiej. Gazeta Krakowska, 2016-11-14. [dostęp 2017-01-12].
• Katarzyna Ponikowska: Koplania (!) Pomorzany wkrótce zostanie zamknięta. Co z górnikami?. Polska Press, 2013-12-31. [dostęp 2017-01-12].
• Bartłomiej Szopa: Pomorzany coraz bliżej likwidacji. Wydawnictwo Górnicze, 2016-03-19. [dostęp 2017-01-12].
• Andrzej Trepka. Wykonywanie robót strzałowych w ZGH „Bolesław” S.A. kopalnia „Olkusz-Pomorzany”. „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie”. 9 (1), s. 102–106, 2007. Wyższy Urząd Górniczy. ISSN 1505-0440. 
• Bogdan Włodarz. Zabytkowa kopalnia górnictwa kruszcowego w Olkuszu – perspektywy uruchomienia. „Górnictwo i Geoinżynieria”. 40 (4), 2006. Wydawnictwa AGH. ISSN 1732-6702. 
• Zakłady objęte nadzorem urzędów górniczych wg stanu na 31.12.2015 r.. Wyższy Urząd Górniczy. [dostęp 2017-01-12].

Linki zewnętrzne

• Relacja z wizyty w kopalni w 2016 roku. [dostęp 2017-09-27].