| nr rej. A-1430 z 8 maja 2018 | |
Kolonia Praussa, skrzyżowanie ulic Byczyńskiej i Szaserów | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miasto | |
| Dzielnica | |
| Poprzednia nazwa |
Kolonja na grochowie |
| Data budowy |
1925–1927 |
| Architekt |
Witold Matuszewski |
Położenie na mapie Warszawy | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego | |
| 52°14′47,105″N 21°06′26,201″E/52,246418 21,107278 | |
Kolonia Praussa, także osiedle Posłów i Senatorów PPS – osiedle na warszawskim Grochowie znajdujące się w kwartale ulic: Szaserów – Chłopickiego – Boremlowska – Żółkiewskiego. Wewnętrzne ulice znajdujące się na terenie kolonii to Byczyńska, Płowce i Lubieszowska.
W 2018 kolonia została wpisana do rejestru zabytków.
Historia
W 1923 r. powstała Spółdzielnia Mieszkaniowa „Domy Spółdzielcze”, która dwa lata później zakupiła od Jana Łaskiego tereny pod budowę kolonii.
Spółdzielnia Mieszkaniowa „Domy Spółdzielcze”
4 maja 1923 Spółdzielnia została wpisana do rejestru Spółdzielni w Wydziale IV Rejestru Handlowego Warszawskiego Sądu Okręgowego pod numerem 337 dn. 4 V 1923. Spółdzielnia należała do Związku Spożywców Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie. W marcu 1929 r. spółdzielnię kontrolował lustrator Rz. P. p. A. Ciska. Organem do ustawowych ogłoszeń było pismo „Robotnik” oraz „Społem”.
Skład zarządu
- prezes i kierownik techniczny inż. Konstanty Haller
- skarbniczka Maria Jankowska
- dyrektor Tadeusz Kudelski
- poseł Marian Malinowski
- inż. Maciej Radziukinas
Udziałowcami spółdzielni byli głównie działacze Polskiej Partii Socjalistycznej.
Budowa kolonii
Witoldowi Matuszewskiemu powierzono zadanie zaprojektowania domów. Planowane było wybudowanie trzech typów domów: pojedyncze, bliźniacze oraz czteromieszkaniowe. Finalnie odrzucono ostatni projekt. Domki miały być w stylu dworkowym oraz otoczone ogrodami. Budowa rozpoczęła się w październiku 1925 roku a zakończyła się w listopadzie 1927. Do 1928 roku trwały prace wykończeniowe. Wybudowano łącznie 28 domów: 10 pojedynczych i 18 w zabudowie bliźniaczej. W 1929 r. Spółka Wodna Obwodu Warszawskiego odwodniła tereny Kolonii, ponieważ zauważono wilgoć w piwnicach. Przed 1939 ulice leżące na terenie Kolonii zostały wybrukowane kocimi łbami oraz zostały obsadzone drzewa. Postawiono latarnie typu pastorały. Obecnie ulice pokryte są asfaltem.
Nazwa kolonii pochodzi od nazwiska Ksawerego Franciszka Praussa, ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego, działacza PPS.
II wojna światowa
Dach oraz weranda domu przy ulicy Płowce 1 została uszkodzona przez bombę, która wybuchła w pobliżu. Reszta budynków nie była zniszczona. Po wojnie Kolonia została skomunalizowana. Obecnie większość domów należy do właścicieli prywatnych.
Budynki
Każdy z budynków posiadał instalację gazową, elektryczną i telefoniczną. Przy każdym domu zainstalowano szambo. Obecnie Kolonia została przyłączona do sieci wodociągowej. Domy były ogrzewane piecami kaflowymi.
| Symbol typu | Model | Zdjęcie | Opis | Adresy |
|---|---|---|---|---|
| A |
| |||
| B | Obrócony typ A – usytuowany szczytem do ulicy |
| ||
| 2A | Dwa budynki typu A |
| ||
| 2B | Dwa budynki typu B. Posiadają one lustrzane odbicie układu pomieszczeń. |
|
Przy ulicy Byczyńskiej 1 mieszkał Kazimierz Pużak. 26 sierpnia 2009 roku odsłonięto tablicę znajdującą się po lewej stronie wejścia do jego domu.
Przypisy
- 1 2 Rejestr zabytków nieruchomych – Warszawa [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023, s. 10 [dostęp 2022-10-14].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Spółdzielnia Mieszkaniowa „Domy Spółdzielcze” w Warszawie, Sprawozdanie Zarządu za Rok 1929, 1930 [dostęp 2022-10-15].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Załącznik nr 1 do karty białej [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2016 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- 1 2 Zestawienie zabytków nieruchomych. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan na 30 czerwca 2020 r. Woj. mazowieckie (Warszawa). [w:] Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 10. [dostęp 2019-06-29].
- 1 2 Jarosław Zieliński: Grochów – Jarosław Zieliński Stolica 5/2009. warszawa-stolica.pl. [dostęp 2017-07-05].
- ↑ Załącznik nr 2 do karty białej [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2016 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ Załącznik nr 3 do karty białej [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2016 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ Tomasz Jarosz, Byczyńska 1 [online], grochow.pl, 29 kwietnia 2016 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ Byczyńska 1 [online], Fundacja Warszawa 1939, 8 października 2020 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ Byczyńska 1 [online], www.twoja-praga.pl [dostęp 2022-10-15] (pol.).
Linki zewnętrzne
- Ulica Byczyńska – Kolonia Praussa na stronie warszawskie-mozaiki.pl
- Anna Mieszczanek: Kolonia Praussa i wolni Polacy. W: Kronika Warszawy. Archiwum Państwowe w Warszawie, Dom Spotkań z Historią, 2015, s. 59–76. [dostęp 2018-02-15].
- Wiadomości sąsiedzkie grochów nr 54
- Mapa kolonii na openstreetmap.org
- Aktywny profil na facebooku na temat Kolonii Praussa