Kolcoszczurek amamijski (Tokudaia osimensis) – endemiczny gatunek gryzonia z rodziny myszowatych, występujący wyłącznie na japońskiej wyspie Amami Ōshima.

Systematyka

Takson został po raz pierwszy opisany naukowo w 1934 roku przez Y. Abe, dawniej zaliczano do niego także populację z wyspy Tokuno-shima, obecnie uznaną za odrębny gatunek: kolcoszczurek japoński (T. tokunoshimensis). Gatunki rodzaju Tokudaia różni liczba chromosomów i system determinacji płci; kolcoszczurek amamijski ma 2n=25 chromosomów i system X0/X0: u samic nie występuje chromosom X, a u samców nie jest widoczny chromosom Y. Rozwój jąder normalnie zależy od genu Sry obecnego na chromosomie Y, jednak kolcoszczurki amamijskie obywają się bez niego; u gryzoni sytuacja taka występuje jeszcze tylko u ślepuszonek (rodzaj Ellobius).

Zarówno polski, jak i łaciński epitet gatunkowy odnosi się do wyspy Amami Ōshima, na której występuje ten gryzoń.

Biologia

Gryzoń ten zamieszkuje wyłącznie wyspę Amami Ōshima (Wyspy Satsunan) w północnej części japońskiego archipelagu Riukiu. W latach 60. XX wieku był jeszcze dość pospolity, w latach 80. występował tylko w środkowej części wyspy. Obecnie żyje w południowo-zachodniej części wyspy, na północnym wschodzie pozostała odizolowana populacja. Gryzoń jest spotykany od poziomu morza do 500 m n.p.m. Zamieszkuje wtórne lasy liściaste, choć bywa spotykany też w lasach pierwotnych; nie pojawia się na plantacjach. Zaobserwowano spadek populacji tych gryzoni skorelowany ze zmniejszeniem liczby siewek kasztanów po przejściu niektórych tajfunów.

Populacja

Kolcoszczurek amamijski jest uznawany za gatunek zagrożony ze względu na ograniczony zasięg występowania, podzielony na osobne fragmenty i spadającą liczebność. Kolcoszczurkom grozi wylesianie i drapieżnictwo ze strony zdziczałych kotów, psów i mangust, a także konkurencja ze strony szczurów śniadych.

Przypisy