Knedle
obiad

Knedle ziemniaczane z morelami
Rodzaj

pierogi (kluski)

Obróbka żywności

gotowanie

Składniki

ciasto ziemniaczane, parzone lub twarogowe oraz nadzienie

Knedle – gotowane w wodzie, kuliste lub podłużne pierogi. Wytwarzane z ciasta ziemniaczanego (z mąki i gotowanych ziemniaków) lub parzonego, rzadziej twarogowego. Nadziewane owocami (truskawkami, śliwkami, morelami, jabłkami), grzybami, serem, mięsem itp.

Według polskich podręczników do gastronomii, w skład ciasta ziemniaczanego wchodzą: gotowane ziemniaki (przepuszczone przez maszynkę lub praskę), mąka pszenna, niewielka ilość mąki ziemniaczanej oraz jaja. W innych źródłach, niektóre receptury na ciasto na knedle ziemniaczane zawierają kaszę mannę.

Wyrobione ciasto formuje się w wałek o średnicy 4 cm i kroi na kawałki o długości 2 cm, które następnie należy lekko spłaszczyć. Na otrzymane w ten sposób placki nakłada się nadzienie, po czym skleja się je i nadaje im kuliste kształty. Knedle gotuje się w osolonej wodzie.

Knedle wywodzą się z niemieckiego obszaru językowego. W Niemczech stosuje się nadzienie w postaci śliwek, farszu ze szpinaku, mięsa. Charakterystyczną potrawą kuchni czesko-austriackiej są knedle z morelami. Po ugotowaniu obtacza się je w zrumienionej na maśle bułce tartej i serwuje obficie posypane cukrem pudrem.

W Polsce najczęściej przygotowuje się knedle ziemniaczane ze śliwkami. Podaje się je, podobnie jak w kuchni bawarskiej, polane masłem ze zrumienioną bułką tartą i posypane cukrem, ewentualnie też sproszkowanym cynamonem.

Nazwa

Słowo knedel pochodzi od niemieckiego słowa Knödel oznaczającego kluskę. Nazwa Knödel używana jest w południowo-wschodnich Niemczech, Austrii, Tyrolu Południowym i obejmuje swoim znaczeniem szeroko rozumiane knedle oraz pyzy ziemniaczane i drożdżowe. Etymologia niem. słowa Knödel, podobnie jak niem. Nudel (makaron), sięga łacińskiego wyrazu nodus oznaczającego węzeł. Słowo Knödel prawdopodobnie pochodzi od późno-średnio-wysoko-niemieckiego knödel i reprezentuje zdrobnienie średnio-wysoko-niemieckiego knode lub knote oznaczającego mały węzeł lub wzgórze. Możliwe jest również pochodzenie od czeskiego knedlsk kńedlík.

Inne znaczenia

Knedlami nazywane są też gotowane, duże kulki bez nadzienia, przygotowywane np. z czerstwej bułki i wątróbki, kaszy manny i twarogu, czy też z bułki, szpinaku i sera. Takie knedle mogą być podawane jako dodatek do zup.

Knedlami nazywane są też czesko-słowackie knedliki.

Przypisy

  1. 1 2 3 knedle, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2023-06-08].
  2. 1 2 3 Maciej E. Halbański: Leksykon sztuki kulinarnej. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1987, s. 84. ISBN 83-225-0106-4.
  3. 1 2 3 Doris Reinthaler: Marillenknödel. [w:] Traditionelle Lebensmittel in Österreich [on-line]. Bundesministerium für Landwirtschaft, Regionen und Tourismus. [dostęp 2023-06-08]. (niem.).
  4. ↑ 1.6.1. „Ciasta wyrabiane na stolnicy”. W: Małgorzata Konarzewska: Technologia gastronomiczna z towaroznawstwem: podręcznik do nauki zawodu kucharz w technikum i szkole policealnej. Wyd. 2011. T. 2. REA s.j., s. 38. ISBN 978-83-7141-980-5.
  5. 1 2 3 4 5 „Ciasta wyrabiane na stolnicy”: „Ciasto ziemniaczane”. W: Krystyna Flis, Aleksandra Procner: Technologia gastronomiczna z towaroznawstwem: podręcznik dla technikum. Część 2. Wyd. XVIII. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2009, s. 78–80. ISBN 978-83-02-02862-5 (część 2), ISBN 978-83-02-03170-0 (całość).
  6. 1 2 3 „Niemcy” (przepis „Bawarskie knedle ze śliwkami / Bayerische Zwetschgenknödel”). W: Maciej E. Halbański: Potrawy z różnych stron świata. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, s. 83.
  7. 1 2 Joanna Cedrzyńska: 200 potraw z kaszy i mąki, KAW, ISBN 83-03-00300-3.
  8. 1 2 „Austria” (wstęp i przepis „Knedle z morelami z ciasta parzonego / Marillenknödeln aus Brandteig”). W: Maciej E. Halbański: Potrawy z różnych stron świata. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, s. 7, 12.
  9. ↑ knedel [w:] Wielki słownik języka polskiego [online], Instytut Języka Polskiego PAN [dostęp 2023-05-12].. Zob. tamże: Pochodzenie.
  10. 1 2 3 4 Doris Reinthaler, Eva Sommer: Knödel allgemein. [w:] Traditionelle Lebensmittel in Österreich [on-line]. Bundesministerium für Landwirtschaft, Regionen und Tourismus. [dostęp 2023-06-08]. (niem.).
  11. ↑ Nudel – tłumaczenie niemiecki-polski. [w:] Słownik PONS [on-line]. PONS Langenscheidt GmbH, Stuttgart. [dostęp 2023-06-08].
  12. ↑ „Czechosłowacja” (przepis „Knedle słowackie bułczano-wątrobiane”). W: Maciej E. Halbański: Potrawy z różnych stron świata. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, s. 27.
  13. ↑ „Węgry” (przepis „Knedle z białego sera / Turoś gomboc”). W: Maciej E. Halbański: Potrawy z różnych stron świata. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, s. 124.
  14. ↑ Knedle ze szpinakiem. [w:] tyrol.pl [on-line]. Tirol Werbung GmbH. [dostęp 2021-12-05].
  15. ↑ „Czechosłowacja” (przepis „Knedle z czerstwej bułki / Knedliki houskove”). W: Maciej E. Halbański: Potrawy z różnych stron świata. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, s. 26.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.