Kleparów (ukr. Клепарів) – dzielnica Lwowa, w rejonie szewczenkowskim, położona na północny zachód od Śródmieścia, nad Pełtwią; pełni funkcje mieszkaniowe; stacja kolejowa. Znajduje się na południowy wschód od Kortumowej Góry, jej granice dzielnicy wyznaczają ulice Tarasa Szewczenki (Janowska), Gródecka, Dżerelna (Źródlana), Wasyla Jeroszenki. Osią dzielnicy jest ciąg ulic Kleparowskiej i Warszawskiej.

Historia

Osadnictwo na tym terenie istniało już w XIII wieku, w czasach gdy Daniel Halicki nakazał wybudować fortyfikacje, aby chronić Lwów przez najazdami Tatarów. W 1414 roku w południowej części osady lwowscy Żydzi założyli Stary Cmentarz Żydowski we Lwowie, który istniał w tym miejscu pięć wieków. Folwark Kleparów (Klöpperhof) został założony w 1419 roku, a wieś Kleparów (Klöpperhof) na dwunastu łanach w 1430 roku przez mieszczanina lwowskiego, bankiera i kupca Andrzeja Stano-Klöppera, pochodzącego z rodziny budowniczych, którzy wznieśli m.in. mury miejskie. Pomiędzy 1535 a 1560 rada miasta wykupiła tutejszy leżący na przedmieściu krakowskim majątek, w skład którego wchodziły ziemie orne, stawy, sady i winnice, Kleparów słynął wówczas z produkcji wina i bielenia płótna. Mieszkańcy utrzymywali się z ogrodnictwa i sadownictwa, wyhodowali czerechę kleparowską, hybrydowe połączenie wiśni i czereśni. Około 1715 roku jezuici uruchomili najstarszy lwowski browar. W 1870 roku przez Kleparów przeprowadzono linię kolejową, w 1880 roku mieszkało tu ok. tysiąca osób, parafią był kościół św. Anny, a grekokatolicy przynależeli do cerkwi św. Jura. W 1883 roku powstał Cmentarz Janowski sąsiadujący z nowym cmentarzem żydowskim, który istniał tu od roku 1855. W 1901 roku rozpoczęto budowę nowego kościoła. W 1908 roku na obecnej ulicy Szewczenki ułożono torowisko tramwajowe, dwa lata później powstała tu czytelnia „Proswity”. W 1921 roku na Kleparowie znajdowało się 691 domów, które zamieszkiwało 5793 osób, z których 3702 deklarowało wyznanie rzymskokatolickie, 1120 mojżeszowe, a 933 greckokatolickie. Skład narodowościowy był zróżnicowany, mieszkało tam 4475 Polaków, 753 Żydów, 541 Rusinów, 15 Niemców. W 1926 roku przedłużenie ulicy Kleparowskiej otrzymało nazwę ulica Warszawska, w 1930 uruchomiono tu komunikację autobusową. Rozporządzeniem z 11 kwietnia 1930 gmina wiejska Kleparów została włączona do miasta, a zmiany wprowadzono w życie z dniem 1 kwietnia 1931. Na początku lat 30. XX wieku wybudowano kąpielisko wojskowe. W latach 1941–1943 na Kleparowie istniało getto lwowskie (niem. Ghetto Lemberg), podczas jego likwidacji Niemcy zburzyli znaczną część dzielnicy. Z dworca kolejowego na Kleparowie odjeżdżały pociągi wywożące ludność żydowską do obozu zagłady w Bełżcu, prawdopodobnie w ten sposób wywieziono ok. 50.000 mieszkańców miasta. W 1947 roku na miejscu zdewastowanego cmentarza żydowskiego wybudowano targowisko zwane Krakowskim rynkiem. W latach 1946–1977 w byłym budynku polskiego Sokoła na rogu ul. Warszawskiej i Wiszniowej działał kinoteatr im. Iwana Kotlarewskiego. W budynku №2 przy ul. Ałczewskiej mieściła się do lat 60. szkoła podstawowa – obecnie budynek jest zborem baptystów. W 1964 roku rozpoczęto wyburzanie wschodniej części dzielnicy, od 1970 roku budowano tu typowe bloki mieszkalne według projektu M.Wendzyłowycza i S. Domazara. Wytyczono wówczas nową siatkę ulic. Zmieniono też naturalny bieg stałych cieków wodnych – zasklepiono kleparowski odcinek Pełtw i potok Kleparowski, który ciekł z dwóch jezior, znajdujących się w lesie przy ul. Winnica.

Obiekty na terenie Kleparowa

Na Kleparowie znajduje się:

• Cmentarz Janowski, utworzony w 1883;
• Cmentarz Kleparowski;
• Cerkiew św. Jana Chrzciciela (dawniej rzymskokatolicki kościół Matki Bożej Różańcowej);
• Cerkiew św. Andrzeja;
• Cerkiew Opieki Matki Bożej;
• najstarszy na terenie obecnej Ukrainy browar, założony przez jezuitów w 1715 roku;
• Góra Stracenia;
• zabudowa ulicy Rapapporta;
• Stadion SKA we Lwowie;
• Stadion „Torpedo” (dawniej stadion Hasmonea Lwów);
• Dowództwo Karpackiego Okręgu Wojskowego;
• Dom Inwalidów Wojskowych, obecnie siedziba Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu Bezpieczeństwa Życia;
• Hotel Własta.

Przypisy

Bibliografia

• Ihor Melnyk „Kleparów” Nowyj pogliad 2 marca 2012. pohlyad.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-04)].
• Kleparów (2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 132 .
• Ryszard Chanas, Janusz Czerwiński, Lwów, Przewodnik turystyczny, wyd. Ossolineum 1992, Wrocław, s. 163 ISBN 83-04-03913-3.
• Grzegorz Rąkowski: „Lwów. Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Część IV”. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2008. s. 324–327 ISBN 978-83-89188-70-8.
• Przemysław Włodek, Adam Kulewski: Lwów. Przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006. s. 327–334 ISBN 83-89188-53-8.
• Plan miasta Lwowa, Wyd. Kartografia Kijów 2010 ISBN 978-966-475-748-2.
• Plan miasta Lwów 1931.

Linki zewnętrzne

• Kleparów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 132 .
• Kleparów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 82 .