Zdjęcie wykonane w KL Auschwitz (Häftling 918) | |
| Data i miejsce urodzenia |
3 października 1919 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
15 grudnia 2017 |
| Miejsce spoczynku |
cmentarz w Tczewie |
| Narodowość |
polska |
| Alma Mater | |
| Odznaczenia | |
Kazimierz Piechowski (ur. 3 października 1919 w Rajkowach, zm. 15 grudnia 2017) – polski żołnierz, więzień i uciekinier z niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau, żołnierz AK, absolwent Politechniki Gdańskiej, w okresie stalinowskim prześladowany oraz torturowany przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego i skazany sądownie.
Życiorys
Pochodził z rodu szlacheckiego Piechowskich herbu Leliwa z Piechowic pod Kościerzyną, szeroko rozgałęzionego na całym Pomorzu, w Polsce, Niemczech, USA i innych krajach. Był synem Franciszka i Marty z domu Czaplewskiej. Od najmłodszych lat był związany z Tczewem, gdzie przed wojną był działaczem Związku Harcerstwa Polskiego. Z zawodu był ślusarzem.
II wojna światowa
Po wybuchu II wojny światowej w listopadzie 1939 wraz z kolegą z drużyny harcerskiej Alfonsem „Alkiem” Kiprowskim (ur. 1921.) próbował zbiec na Węgry, aby stamtąd przedostać się do Francji, gdzie tworzone było wojsko polskie. Obaj zostali schwytani przez patrol niemiecki w pobliżu granicy, aresztowani i torturowani. Byli osadzeni w areszcie w Baligrodzie, następnie w więzieniu w Sanoku (od 18 listopada 1939 do 12 marca 1940.), w więzieniu przy Montelupich w Krakowie oraz w Nowym Wiśniczu. Stamtąd 20 czerwca zostali przeniesieni do niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau wraz z drugim transportem więźniów od czasu jego utworzenia. Piechowski otrzymał numer obozowy 918. Uczestniczył w apelu, podczas którego o. Maksymilian Kolbe ofiarował swoje życie za życie Franciszka Gajowniczka.
Ucieczka z Auschwitz-Birkenau
Obawiając się śmierci, po dwóch latach zdecydował się na ucieczkę z obozu. Ucieczka rozpoczęła się 20 czerwca 1942. Kazimierz Piechowski wraz z trzema innymi więźniami: por. AK Stanisławem Jasterem, ukraińskim mechanikiem Eugeniuszem Benderą i księdzem Józefem Lempartem z Wadowic włamali się do magazynu mundurów i broni, wykradli samochód esesmański Steyr 220 i uzbrojeni wyjechali nim przez punkt kontrolny tzw. dużego łańcucha straży wokół terenu obozowego. Piechowski, przebrany w mundur oficera nie posiadał żadnych dokumentów, a ucieczkę umożliwiła mu biegła znajomość języka niemieckiego, wyniesiona z domu rodzinnego. Była to jedna z najbardziej brawurowych i spektakularnych ucieczek z KL Auschwitz w dziejach tego obozu. Została przedstawiona w fabularyzowanym dokumencie, nakręconym przez BBC, w którym wystąpił także sam Piechowski.
Po ucieczce wstąpił do Armii Krajowej, w której szeregach walczył do końca wojny.
Po wojnie
Po powrocie w 1945 na Pomorze podjął pracę. Po donosie dotyczącym akowskiej przeszłości został skazany na 10 lat więzienia, z czego odsiedział siedem. Ukończył studia na Politechnice Gdańskiej, uzyskując tytuł inżyniera. Pracował w Stoczni Gdańskiej.
Swoje przeżycia i spostrzeżenia opisał w książkach Byłem numerem… historie z Auschwitz (2004, ISBN 83-7257-140-6) oraz My i Niemcy (2008, ISBN 978-837257-308-7), wydanych nakładem Wydawnictwa Sióstr Loretanek w Warszawie. Z inspiracji dr. Adama Cyry, starszego kustosza z Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, reżyser Marek Tomasz Pawłowski zrealizował o Piechowskim film dokumentalny, zatytułowany „Uciekinier”.
Wypowiedzi Kazimierza Piechowskiego z 2012 zostały wykorzystane w filmie dokumentalnym pt. Jaster. Tajemnica Hela z 2014, opowiadającym o Stanisławie Jasterze. W styczniu 2015 r. w audycji Polskiego Radia „Godzina Prawdy” jeszcze raz opowiedział swoją historię Michałowi Olszańskiemu.
Postanowieniem prezydenta RP Bronisława Komorowskiego z 16 lipca 2015 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. 22 maja 2015 odebrał nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej, przyznaną przez Instytut Pamięci Narodowej.
Na stałe mieszkał w Gdańsku, gdzie zmarł 15 grudnia 2017 w wieku 98 lat. 22 grudnia po mszy świętej w kościele św. Józefa został pochowany na cmentarzu w Tczewie.
Upamiętnienie
- W styczniu 2006 na wniosek Senatora RP Macieja Płażyńskiego Rada Miasta Tczewa nadała Kazimierzowi Piechowskiemu tytuł Honorowego Obywatela.
- Piechowskiemu poświęcono polski film dokumentalny reżyserii Marka Pawłowskiego, zatytułowany Uciekinier (2006).
- Katy Carr brytyjska piosenkarka z polskimi korzeniami, poświęciła ucieczce Kazimierza Piechowskiego z Auschwitz swoją piosenkę „Kazik Kommander’s Car” z albumu Coquette.
- Audytorium w budynku Collegium sub Horologio w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Oświęcimiu otrzymało imię Kazimierza Piechowskiego.
Przypisy
- 1 2 3 4 Gefängnis in Sanok. Księga więźniów śledczych 1939-1940 (zespół 134, sygn. 97). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 8, 9 (poz. 49, 55).
- ↑ fs, ak, Zmarł Kazimierz Piechowski, były więzień Auschwitz i żołnierz AK [online], TVP Info, 15 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-25] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-15].
- ↑ Byłem numerem... świadectwa z Auschwitz, oprac. Kazimierz Piechowski, Wydawnictwo Sióstr Loretanek, Warszawa 2003, ISBN 83-7257-122-8. (Zawiera: Byłem numerem 918 / Kazimierz Piechowski. Byłam numerem 45887 / Eugenia Bożena Kaczyńska. Byłem numerem 1055 / Michał Ziółkowski).
- ↑ Andrzej Urbański, Zuchwały świadek [online], Onet.pl, 15 lutego 2007.
- ↑ Kazimierz Piechowski (1919–2017) [online], IPN.
- ↑ Uciekinier, reż. Marek Tomasz Pawłowski, Polska 2006, 53 min, dostępny na: tvp.pl [dostęp: 15 czerwca 2015].
- ↑ Jaster. Tajemnica Hela [online], filmpolski.pl [dostęp 2014-11-28].
- ↑ ei/mp, Uciekinier z Auschwitz: „Swój plan oparłem na głupocie” [online], Polskie Radio Program III, 2 stycznia 2015 [dostęp 2015-06-15].
- ↑ M.P. z 2015 r. poz. 875.
- ↑ Wręczenie Nagród IPN Kustosz Pamięci Narodowej [online], IPN, 22 maja 2015 [dostęp 2018-03-01].
- ↑ Zmarł Kazimierz Piechowski – Kustosz Pamięci Narodowej, bohaterski uciekinier z Auschwitz [online], IPN [dostęp 2017-12-15] (pol.).
- ↑ Harrison Smith, Kazimierz Piechowski, early Auschwitz prisoner who led a risky escape by car, dies at 98 [online], The Washington Post, 27 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-18] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-18] (ang.).
- ↑ Ostatnie pożegnanie Kazimierza Piechowskiego [online], TVP 3 Gdańsk, 22 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-24].
- ↑ Uciekinier [online], filmpolski.pl [dostęp 2014-11-28].
- ↑ Janusz Młynarski, Katy Carr i „Kazik Kommander's Car” [online], The Polish Observer, 2 lutego 2011 [zarchiwizowane z adresu 2014-12-09] (pol.).
- ↑ „Kommander's Car” Katy Carr (official music video) [online], YouTube, 22 marca 2012.
- ↑ PWSZ w Oświęcimiu uhonorował słynnego uciekiniera z Auschwitz Kazimierza Piechowskiego [online], naszemiasto.pl, 31 maja 2014 [dostęp 2014-11-28].
Bibliografia
- „Byłem Numerem: historie z Auschwitz” Kazimierz Piechowski, Eugenia Bożena Kodecka-Kaczynska, Michał Ziokowski, Wyd. Sióstr Loretanek, ISBN 83-7257-122-8.
- „My i Niemcy” Kazimierz Piechowski, Wyd. Sióstr Loretanek, Warszawa 2008.
- Auschwitz-Birkenau to fabryka śmierci. Kazimierz Piechowski uciekł z obozu koncentracyjnego
- Wojciech Zawadzki, Bendera Eugeniusz [online], Przedborski Słownik Biograficzny [zarchiwizowane z adresu 2013-04-06].
Linki zewnętrzne
- Więcej o Kazimierzu Piechowskim
- Kazimierz Piechowski na spotkaniu ze skautami w Baden-Powell House w Wielkiej Brytanii
- Bogusław Kwiecień, 75 lat temu. Uciekli z Auschwitz esesmańskim samochodem i w niemieckich mundurach [online], Gazeta Krakowska, 25 czerwca 2017 [dostęp 2020-04-16].