Katedra Ghazanczecoc
Սուրբ Ամենափրկիչ մայր տաճար
Müqəddəs Xilaskar Kafedralı

Katedra i dzwonnica (2014)
Państwo

 Azerbejdżan

Miejscowość

Şuşa

Wyznanie

chrześcijaństwo

Kościół

Apostolski Kościół Ormiański

Położenie na mapie Azerbejdżanu
39°45′32,0″N 46°44′50,7″E/39,758889 46,747417

Katedra Ghazanczecoc, katedra Chrystusa Zbawiciela (orm. Սուրբ Ամենափրկիչ մայր տաճար – trb. Surb Amenaprkicz majr taczar, azer. Müqəddəs Xilaskar Kafedralı) – katedra Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego z 2. połowy XIX wieku w Azerbejdżanie w Szuszy.

Historia

Na miejscu dzisiejszej katedry znajdował się XVIII-wieczny kościół. Środki na budowę katedry pochodziły z datków wiernych. Budowę rozpoczęto w 1868 roku, ukończono w 1887 roku. Katedra została konsekrowana 20 września 1888 roku. Kościół ucierpiał podczas masakry w Szuszy w marcu 1920 roku. Świątynia powstała w górnej części miasta w ramach XIX-wiecznego planu rozbudowy Szuszy.

W czasach ZSRR świątynia była zamknięta, posągi aniołów i kopuła były zniszczone. We wnętrzu urządzano celowo detonacje i wybuchy pomimo protestów ludności ormiańskiej. Odbudowę katedry rozpoczęto w 1982 roku. W latach 1991–1992 azerskie wojska podczas I wojny o Górski Karabach ostrzelały miasto Chankendi ze świątyni, co doprowadziło do jej znacznego zniszczenia. Kościół służył jako skład broni, wewnątrz składowano wówczas rakiety Grad, które miały posłużyć do obrony miasta.

Zniszczenia wojenne zostały usunięte, a świątynia została ponownie konsekrowana w 1998 roku. W październiku 2020 roku, podczas II wojny o Górski Karabach katedra kolejny raz jednak ucierpiała w wyniku azerskiego bombardowania (strona ormiańska uznała je za celowe); jedna ze ścian budynku zawaliła się. W 2021 roku Azerowie celem przeprowadzenia prac konserwatorskich zdjęli z katedry kopułę z krzyżem, a także usunęli posągi aniołów z bram świątyni oraz podjęli działania wobec dzwonnicy kościoła, co przez stronę ormiańską zostało jednak odebrane jako próba wykorzenienia ich dziedzictwa.

Architektura

Katedra w Szuszy to jedna z największych ormiańskich świątyń świata, stanowi jeden z symboli miasta, a samo miasto bywa nazywane Jerozolimą Karabachu. Stanowi arcydzieło ormiańskiej architektury XIX wieku. Świątynia mierzy 34,7 m wysokości, 42 m długości i 27 m szerokości. Zbudowano ją na planie krzyża. Wewnątrz monumentalna kopuła jest wsparta na czterech filarach.

Przy katedrze od zachodu znajduje się trójkondygnacyjna dzwonnica, dzieło Abrahama Chandamirecka, starsza od katedry.

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Witold Repetowicz, Po co im nasza ziemia [REPORTAŻ Z GÓRSKIEGO KARABACHU] [online], www.gazetaprawna.pl, 13 listopada 2020 [dostęp 2024-04-09] (pol.).
  2. 1 2 3 Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցի [online], Religions.am [dostęp 2024-04-10] (orm.).
  3. 1 2 3 4 5 Hovhannes Gasparyan, Շուշիի Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի [online], www.qahana.am [dostęp 2024-04-10] (orm.).
  4. 1 2 3 4 5 Azerbaijan strikes Ghazanchetsots Cathedral in Shushi, a Karabakh landmark [online], PanARMENIAN.Net, 8 października 2020 [dostęp 2024-04-09].
  5. 1 2 Cezary Rudziński, Między sąsiedztwem a konfliktem [online], Otwarty Przewodnik Krajoznawczy, 5 lipca 2017 [dostęp 2024-04-09] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 Շուշիի սբ․ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցին [online], Monument Watch [dostęp 2024-04-10] (orm.).
  7. 1 2 Jeroen Rodenberg, Pieter Wagenaar, Cultural Contestation: Heritage, Identity and the Role of Government, Springer, 4 lipca 2018, s. 178, ISBN 978-3-319-91914-0 [dostęp 2024-04-09] (ang.).
  8. 1 2 3 DJK, Górski Karabach. Azerowie zdjęli kopułę z Katedry Chrystusa Zbawiciela w Szuszy [online], Kresy24.pl - Wschodnia Gazeta Codzienna [dostęp 2024-04-09] (pol.).
  9. ↑ Ազատություն» Ռ/Կ, Հայ եկեղեցու սպասավորներն ու հետևորդները պետք է անարգել մուտք ունենան Շուշիի Մայր տաճար, շեշտում է ՀՀ ԱԳՆ խոսնակը, „«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան”, 8 października 2021 [dostęp 2024-04-10] (orm.).
  10. ↑ Ormiański Kościół Apostolski: Azerbejdżan dokłada wszelkich starań, aby całkowicie wykorzenić ormiańskie dziedzictwo duchowe i kulturowe w Górskim Karabachu [online], Kresy24.pl - Wschodnia Gazeta Codzienna [dostęp 2024-04-09] (pol.).
  11. ↑ Thomas de Waal, Black Garden: Armenia and Azerbaijan through Peace and War, NYU Press, 1 maja 2003, s. 185, ISBN 978-0-8147-2085-1 [dostęp 2024-04-09] (ang.).
  12. ↑ Smithsonian Magazine, Nora McGreevy, Why Scholars, Cultural Institutions Are Calling to Protect Armenian Heritage [online], Smithsonian Magazine [dostęp 2024-04-09] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.