| Dzielnica Bytomia | |
Widok na Karb w 2018 roku, z lewej: kopalnia węgla kamiennego Bobrek-Piekary ruch Bobrek, z prawej: kościół pw. Dobrego Pasterza | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miasto | |
| Prawa miejskie |
1 kwietnia 1951 |
| Powierzchnia |
3,44 km² |
| Wysokość |
około 293–297 m n.p.m. |
| Populacja (2018) • liczba ludności |
|
| • gęstość |
1829 os./km² |
| Strefa numeracyjna |
32 |
| Kod pocztowy |
41-906 |
| Tablice rejestracyjne |
SY |
| Położenie na mapie Bytomia | |
| 50°21′12″N 18°52′20″E/50,353333 18,872222 | |
Karb (niem. Karf) – dzielnica Bytomia, położona w południowo-zachodniej części miasta. Dawna kolonia robotnicza, przyłączona do Bytomia 1 kwietnia 1951 roku; do 1875 roku część Miechowic.
Etymologia nazwy
Pochodzenie nazwy Karb wywodzono od różnych słów (np. „kar” w znaczeniu wąwóz, kotlina), którym próbowano przypisać znaczenie związane z osadą. Pochodzenie od słowa:
- „karp” wiązano z hodowlą ryb, głównie karpia
- „karw” (stpl. wół) wiązano z rolniczym charakterem miejscowości i wypasem bydła
- „karb” tłumaczono działalnością komory celnej, która karbowała (znaczyła) liczbę przejeżdżających wozów.
Historia
W 1451 wzmiankowano staw Karwia, a w 1455 roku wspomniano o dwóch stawach, prowadzono hodowlę ryb prawdopodobnie do XVIII wieku. Na początku XIX wieku w osadzie znajdowało się niewiele zabudowań, była tam m.in. gospoda z końca XVIII wieku, zagroda oraz pola uprawne. Franz Aresin sprowadził do Karbia osadników, których potrzebował do tworzonej w Miechowicach kopalni galmanu Maria (kopalnia została uruchomiona w 1823 roku). Zabudowania powstawały głównie wokół skrzyżowania dróg biegnących od Miechowic do Bytomia oraz z Rudy do Tarnowskich Gór. W 1850 roku przez Karb poprowadzono kolejową linię normalnotorową (zob. stacja Bytom Karb), w 1854 roku otwarto dwie linie kolei wąskotorowej. Na północ od Wzgórza Gryca znajdowała się kopalnia piasku, pozostałości po niej można było dostrzec jeszcze w latach 90. XX wieku. Działalność górnicza oraz rozwój transportu doprowadziły do rozwoju kolonii i przyrostu liczby mieszkańców.
Karb należał do wsi Miechowice jako jej kolonia, został od niej odłączony w 1875 roku i utworzył samodzielną gminę, w tymże roku kolonia liczyła 48 właścicieli domów.
Karb na początku XX wieku był kolonią robotniczą, mieszkali w nim pracownicy huty żelaza Julia oraz kopalni węgla kamiennego Bobrek. Karb od 1928 do 1951 roku należał do gminy Bobrek-Karb, 1 kwietnia 1951 roku został włączony do Bytomia.
Na skutek działalności wydobywczej w Karbiu doszło do licznych szkód górniczych, przez co wyburzono kilka budynków mieszkalnych, zamknięto m.in. restaurację McDonald’s.
Obiekty na terenie dzielnicy
Dzielnicę przecina droga krajowa nr 94. Na terenie Karbia znajdują się:
- Kopalnia Węgla Kamiennego Bobrek-Piekary
- zabytkowy neogotycki kościół pw. Dobrego Pasterza z 1909 roku
- dom zakonny wspólnoty Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej
- kaplica pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Domu Sióstr Służebniczek NMP Niepokalanie Poczętej (ul. ks. Popiełuszki 6).
- kaplica pogrzebowa na cmentarzu przy ul. ks. Popiełuszki
- stacja kolejowa Bytom Karb obsługująca do pociągi osobowe relacji Katowice-Lubliniec
- Cmentarz parafialny przy ul. ks. Popiełuszki
- Centrum Handlowe Plejada Bytom
- Przedszkole nr 36 w Bytomiu
- Gimnazjum nr 8 im. J. Korczaka w Bytomiu
- Szkoła Podstawowa nr 21 im. J. Lompy w Bytomiu
- Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców Województwa Śląskiego, koło Karb
- Młodzieżowy Dom Kultury nr 2
- Park im. Marii Konopnickiej
Przypisy
- ↑ Michał Brzezinka, Wojciech Brol: Prognoza oddziaływania na środowisko projektu strategii rozwoju miasta Bytom 2020+. Bytom: 2014-07, s. 49.
- ↑ Schyma 1925 ↓, s. 5.
- ↑ http://44mpa.pl/wp-content/uploads/2018/10/BYTOM_MPA_dokument.pdf
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Adam Kubacz: Nazwy miejscowe i terenowe (łanowe na terenie Miechowic). [w:] Gazeta Miechowic [on-line]. [dostęp 2018-06-05].
- ↑ Schyma 1925 ↓, s. 8.
- ↑ Schyma 1925 ↓, s. 13.
- ↑ Kubacy ↓, s. 1.
- ↑ Schyma 1925 ↓, s. 21.
- ↑ Kubacy ↓, s. 5–6.
- ↑ Edward Wieczorek, Leonard Kłos: Miechowice i okolice. Przyroda i zabytki. Bytom: Urząd Miejski w Bytomiu, 2013, s. 23. ISBN 978-83-62234-72-1.
- ↑ Christine Maria Przybyła. „Witamy na Bobrku!”, czyli zmiana i trwanie bytomskiej kolonii robotniczej po okresie transformacji ustrojowo-ekonomicznej. „Journal of Urban Ethnology”, s. 102, 2015. ISSN 1429-0618.
- 1 2 Michał Zieliński: Życie w mieście, które się wali: „Tutaj kiedyś stał mój dom”. Grupa WP, 2018-03-02. [dostęp 2018-06-05].
- ↑ Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147.
- ↑ Tomasz Nowak: Tąpnęło i po burgerach. [w:] Życie Bytomskie [on-line]. 2016-06-13. [dostęp 2018-06-05].
Bibliografia
- Adam Kubacy: Obiekty przemysłowe na terenie gminy. Bractwo Gwarków Związku Górnośląskiego. s. 5–6. [dostęp 2018-06-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-30)].
- Heinrich Schyma: Bausteine zur Heimatkunde von Karf. Festgabe zum 50 Jähr. Bestehen der Gemeinde. Heimatkundliche Arbeitsgemeinschaft Miechowitz, 1925.
Linki zewnętrzne
- Karb na starych pocztówkach. gregor-wychowski.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-11)].