Kara-kum
Garagum

Pustynia Kara-kum
Państwo

 Turkmenistan

Rodzaj obiektu

pustynia

Położenie na mapie Azji
40°30′N 60°00′E/40,500000 60,000000

Kara-kum (także: Garagum, Karakum, Gara Gum, Kara Kum, ros. Каракумы; z turkm. Garagum, dosł. „czarny piasek”) – piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej. Powierzchnia wynosi około 350 tys. km², co stanowi, w zależności od metodologii pomiaru, od 70% do 80% terytorium Turkmenistanu.

Geografia i położenie geograficzne

Pustynia położona jest na wschód od Morza Kaspijskiego, granicząc od północy z Jeziorem Aralskim, a od północnego wschodu z rzeką Amu-daria i pustynią Kyzył-kum.

Na wschodnim skraju pustyni płynie Amu-daria, a na południu w jej piaskach swój bieg kończą rzeki Murgab i Tedżen. Przez południową część pustyni płynie Kanał Karakumski, który dostarcza wodę z Amu-Darii do Aszchabadu (około 800 km), oraz dla rolnictwa (uprawa bawełny) na terenie południowej części pustyni. Bawełnę uprawia się także w pobliżu oaz Mary i Tejen. Na terenie Derweze (Darvaza) i Mary znajdują się naturalne złoża gazu ziemnego.

Klimat

Kara-kum charakteryzuje się klimatem podzwrotnikowym suchym. Opady roczne zawierają się w przedziale 70–125 mm i przypadają głównie w okresie zimy, wiosny i czasem jesienią. Średnie temperatury lipca w rejonach bliskich Morzu Kaspijskiego oscylują w przedziale 26–28 °C, jednak w centralnej części pustyni wynoszą od 30 do 34 °C. Klimat pozwala na istnienie tylko skąpej roślinności, tworzonej głównie przez trawy i krzewy saksaułów oraz krzewy z rodziny Ammodendron należącej do roślin strączkowych. W obniżeniach występują zasolone bagniska o charakterze takyrów (zwłaszcza w rejonach cofnięcia się Jeziora Aralskiego).

Ludność

Pustynia jest prawie niezamieszkana, jedynie na obrzeżach znajdują się siedliska ludzkie. Zaludnienie pustyni wynosi 6,5 os./km².

Historia i archeologia

Przez południową część pustyni wiodło północne odgałęzienie słynnej drogi handlowej, zwanej jedwabnym szlakiem.

Badania archeologiczne Kara-kum, jako części Wielkiego Bałchana, zaowocowały znaleziskami archeologicznymi, pochodzącymi z epoki kamienia.

Galeria

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 Karakum Desert, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2014-10-30] (ang.).
  2. ↑ Dzhumaguly Annayev: Turkmenistan battles desertification. Central Asia Online. [dostęp 2014-10-30]. (ang.).
  3. ↑ Turkmenistan Weather, climate and geography. World Travel Guide. [dostęp 2014-10-30]. (ang.).
  4. ↑ Akmurat Atamuradov: Turkmenistan, General observations. FAO. [dostęp 2014-10-30]. (ang.).
  5. 1 2 3 Kara Kum. The Columbia Encyclopedia, 6th ed., 2014. [dostęp 2014-10-31]. (ang.).
  6. ↑ Central Asia: Central Turkmenistan stretching into Uzbekistan and Kazakhstan. WWF. [dostęp 2014-10-31]. (ang.).
  7. ↑ Desert Biomes, Flora i Fauna. [dostęp 2014-10-31]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.