Kapllan Burović
Państwo działania

 Jugosławia

 Albania

Data i miejsce urodzenia

8 sierpnia 1934
Ulcinj

Data i miejsce śmierci

11 sierpnia 2022
Genewa

Zawód, zajęcie

nauczyciel

profesor
Specjalność: albanistyka
Alma Mater

Uniwersytet Tirański

praca zawodowa

Kaplan Burović (cyr. Каплан Буровић, alb. Kapllan Buroviq), wcześniej Kapllan Resuli (cyr. Каплан Ресули; ur. 8 sierpnia 1934 w Ulcinju jako Kapllan Resulbegović (cyr. Каплан Ресулбеговић, alb. Kapllan Resulbegoviç lub Kapllan Resulbegoviq), zm. 11 sierpnia 2022 w Genewie) – jugosłowiańsko-albański prozaik, poeta, profesor albanistyki i nauczyciel, więzień polityczny, dysydent. Utworzył termin Republika Kosowa.

Znany był z obalenia licznych nieprawdziwych tez historycznych, jak między innymi rzekome pochodzenie Albańczyków z Albanii Kaukaskiej.

Pochodzenie

Rodzina Kapllana Resuliego pochodziła z Bośni.

Pradziadkowie Kapllana używali nazwiska Burović, jeden z nich przeszedł na islam; ich potomkowie aktualnie zamieszkują między innymi Sjenicę, Belgrad oraz Turcję. Jeden z przodków Kapllana nazywał się Rist-Rizvan Burović; jego potomkowie, żeby upamiętnić swojego ojca, używali nazwisko Rizvanagić (Sulejman Rizvanagić i jego syn Resulj), a następnie Rizvanbegović oraz Resulbegović. Pierwszą o tym ostatnim nazwisku był Arslan-beg Resulbegović, który w 1687 roku przeniósł się z Hercegu Novego do Ulcinja; był on jednym z przodków w linii prostej Kapllana Resulego.

Życiorys

Chodził do serbskojęzycznej szkoły, natomiast w domu posługiwano się językiem albańskim; w dzieciństwie Kapllan nie wykazywał dobrej znajomości tegoż języka.

W latach 1953-1955 pracował w Skopje jako publicysta dla czasopisma Flaka e Vllaznimit, a w latach 1956-1959 pełnił funkcję redaktora naczelnego czasopisma Iskra w Belgradzie. Opublikował również swój wiersz pod tytułem Bojana dla czasopism Koraci, Stravanje i Polet.

Latem 1956 roku wziął udział w protestach w Ulcinju przeciwko zamykaniu albańskojęzycznych szkół, uznając je za niezgodne z konstytucją. Albańczycy, którzy również brali udział w demonstracjach, byli agentami UDBA; ich celem było aresztowanie Resulbegovicia oraz doprowadzenie do skazania go na karę śmierci. Sam Resulbegović był nawet uważany za agenta UDBA. W 1957 roku ukończył naukę na Wyższym Instytucie w Skopje, następnie wyjechał do Tetowa, gdzie kontynuował pracę nauczyciela.

W 1959 roku został skazany na 18 miesięcy pozbawienia wolności; wyrok odbywał w Idrizowie i w Ulcinju. W następnym roku został wypuszczony na wolność; początkowo miał wyjechać do Związku Radzieckiego, jednak dnia 1 października 1960 roku ostatecznie wyjechał do Albanii, gdzie pracował jako nauczyciel w Lushnji oraz angażował się w karierę pisarską, a władze albańskie zakazały mu opuszczania kraju oraz nadały status internowanego. W celu ukrycia swojego pochodzenia zmienił nazwisko z Resulbegović na Resuli. Uczęszczał na studia albanistyczne na Uniwersytecie Tirańskim, które ukończył w 1969 roku.

Oskarżony o przygotowania do opuszczenia kraju, antyalbańską propagandę oraz za posiadanie i handel bronią palną, został skazany na ponad 40 lat pozbawienia wolności oraz osadzony w więzieniu w Burrelu, gdzie odbywał wyrok od roku 1970 do dnia 7 grudnia 1990. Po wyjściu na wolność ponownie zmienił nazwisko, tym razem na używane przez swoich przodków nazwisko Burović.

W 1991 roku wyemigrował do Genewy, gdzie kontynuował pracę pisarza. Założył czasopismo Ylberi, którego w latach 1993-1999 był redaktorem naczelnym.

Zmarł 11 sierpnia 2022 roku w Genewie; jego ciało zostało przetransportowane do Podgoricy, następnie do Ulcinja, gdzie zostało pochowane na cmentarzu przy Kościele św. Mikołaja.

Należał do lig pisarskich Jugosławii, Albanii oraz Czarnogóry; był również członkiem Albańskiej Akademii Nauk. Znał języki serbsko-chorwacki, albański, francuski, rosyjski i łaciński.

Wybrana twórczość i prace naukowe

  • Bojana (1952)
  • Naxhija (1953)
  • Ulcinjske daire (1953)
  • O determinaciji društva i društvenog uredjenja (1954)
  • E fejuara e detarit (1956)
  • Mornareva udovica (1956)
  • Mornareva vjernica (1956)
  • Shkënijat e para (1956)
  • Vejusha e detarit (1956)
  • Zov mora (1956)
  • Tramundana (1957)
  • Fanola (1958)
  • Njeriu pa ngjyrë (1958)
  • Mes dy kaltërsirave (1959)
  • Ulcinjski pomorci (1959)
  • Buna (1961)
  • Tradhëtia (1965)
  • Ushtima e korabit (1968)
  • Zana e Ulqinit (1968)
  • E folmja e ulqinit (1969)
  • Gjarpëri (1969)
  • Šubara (1975)
  • Zemër prindi (1975)
  • Do të vij! (1987)
  • Le vrai visage d'Ismail Kadare (1992)
  • Liber leximi (1992)
  • Rrezet e shpresës (1992)
  • Je viendrai (1993)
  • Fjalori të polmes së Ulqinit (1994)
  • Ilirët dhe shqiptarët (1994)
  • Morski valovi (1994)
  • Paqja nuk arrihet duke shpifur dhe intriguar (1994)
  • Porijeklo Albanaca (1994)
  • Resulbegovići (1994)
  • Ulcinj (1994)
  • Pisma iz zatvora (1996)
  • L'amour defendu (1997)
  • Shpifjet e Kadaresë nuk e ndryshojnë të vërtetën (1997)
  • Ngadhnjimi i shpresës (1998)
  • Autopsia e një morali (1999)
  • Letra nga Burreli (1999)
  • Mikrologjira (2000)
  • Shpifjet e udbashit nafi çegrani (2000)
  • Stvarnost i albanske uluzije (2000)
  • Istina iznad svega (2001)
  • Mbi dashurinë (2001)
  • Nishta dhe të tjerë (2001)
  • Studentet (2001)
  • Adem Demaçi (2002)
  • Njegoš (2002)
  • Od Iliromanje do terorizma (2002)
  • Agjenti i Sigurimit (2003)
  • Krik raspetog (2003)
  • Llagapët e ulqinakëve (2003)
  • Marginalije (2003)
  • Resulbegoviqët dhe shqiptarët (2003)
  • Bumerangu i Enver Hoxhës dhe i hoxhistëve (2004)
  • Dardanija (2004)
  • Esat Mekuli (2004)
  • Hapšenje mornareve vjerenice (2004)
  • Pretendiranja albanca (2004)
  • Bukuroshja e plazhit (2005)
  • Dëshmoj (2007)
  • Martirizirano Kosovo (2007)
  • Burovići (2008)
  • Istorija Ulcinja (2009)
  • Na Istoku ništa novo! (2009)
  • Ngadhënjimi mbi vdekjen (2009)
  • Ambasadori shqiptar (2010)
  • Enciklopedija Ulcinja (2010)
  • Fjala është karajfil (2015)

Wyróżnienia

Podczas II Kongresu Ligi Pisarzy Albańskich, który odbył się w 1969 roku, uznano powieść Resulego pod tytułem Tradhtia jako jedno z najlepszych dzieł literatury albańskiej, a sam autor został ogłoszony honorowym członkiem Albańskiej Akademii Nauk.

Albańskie Ministerstwo Edukacji i Kultury w 1992 roku wprowadziło do programu szkolnego utwory Resulego; zostały również umieszczone w jugosłowiańskiej encyklopedii Biographical Lexicon, wydanej w 1999 roku w językach serbsko-chorwackim i angielskim.

W 2005 roku uczelnia New York University ogłosiła Burovicia Mandelą Albanii.

Życie prywatne

Był w trzech związkach małżeńskich. Pierwszą żoną była Turczynka Feriha Hajrullah, która wzięła rozwód z Buroviciem, gdyż uległa informacji, jakoby ten miał być agentem UDBA.

Miał rodzeństwo (najmłodszy brat miał na imię Hajrudin) oraz dwoje dzieci: Arbena i Arbanę.

Zadeklarował, że nie jest narodowości albańskiej.

Uwagi

  1. ↑ Po II wojnie światowej Kosowo miało status autonomii, której oficjalną nazwą była Socjalistyczna Prowincja Autonomiczna Kosowo.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 Burovic Kaplan. lexikon.a-d-s.ch. [dostęp 2016-12-24]. (niem. • fr.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Suad Sulejmanagić: ALBANSKI MONSTRUOZITETI PROTIV AKADEMIKA BUROVIĆA. tragovi-sledi.com, 2015-07-04. (serb.-chorw.).
  3. 1 2 3 Умро велики Каплан Буровић: Сахрана у Улцињу, по православном обреду. visit-ulcinj.com, 2022-08. (serb.).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Żiwko Apostołowski (Живко Апостоловски): The Albanian Racism Towards its Neighbours is Based on Historical Falsifications. unitedmacedonians.org, 2003-02-25. [dostęp 2013-07-21]. (ang.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Slobodan Jovanović: Интервју: Каплан Буровић. slobodanjovanovic.org, 2010-03-09. [dostęp 2011-10-31]. (serb.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 Irhan Jubica: Nga Irhan Jubica - Shpëtoni shkrimtarin Kapllan. syri.net, 2019-11-07. (alb.).
  7. 1 2 3 4 5 Luigj Burovi: Te njohim, Kapllan Resulin. forumishqiptar.com, 2002-05-04. (alb.).
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Suad Sulejmanaga: Kapllan Resuli boton veprën e 135-të. panorama.com.al, 2015-11-27. (alb.).
  9. ↑ Skënderbeg Klaiqi: DEKORATAT E KRYEMINISTRAVE RAMA E THAÇI NË ULQIN NUK DUROJNË RECIPROCITET. voal-online.ch, 2015-04-22. (alb.).
  10. 1 2 Goran Komar: U vezi nove knjige akademika, prof. dr Kaplana Burovića. novinar.de, 2011-02-20. (serb.).
  11. 1 2 Ç’pati ndodhë me Kapllan Resulin. gazetatema.net, 2014-01-21. (alb.).
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 B. srpskadijaspora.info. [dostęp 2010-11-30]. (serb.).
  13. 1 2 3 4 Luka Tomović: POEMA “BOJANA” – Povodom 65-godišnjice disidencije Akademika Burovića. tragovi-sledi.com, 2017-09-28. (serb.-chorw.).
  14. 1 2 3 4 5 KAPLLAN RESULI. shqiptarja.com, 2015-05-20. s. 18-19. (alb.).
  15. ↑ Albanologu Resuli: Kosova t’i kthehet Serbisë. Shqiptarët s’janë autoktonë. telegraf.al, 2015-06-02. (alb.).
  16. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 Ulqini në veprat e akademikut Resuli. visit-ulcinj.com, 2010-11-11. (alb.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.