Juliusz Starzyński
Data i miejsce urodzenia

28 lutego 1906
Lwów

Data i miejsce śmierci

11 grudnia 1974
Warszawa

Miejsce spoczynku

cmentarz Powązkowski w Warszawie

Zawód, zajęcie

historyk sztuki, krytyk sztuki

Tytuł naukowy

profesor

Uczelnia

Uniwersytet Warszawski

Odznaczenia

Juliusz Stanisław Starzyński (ur. 28 lutego 1906 we Lwowie, zm. 11 grudnia 1974 w Warszawie) – polski historyk sztuki, krytyk sztuki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.

Życiorys

Podczas II wojny światowej został wzięty przez Niemców do niewoli i był osadzony w Oflagu VII A Murnau, gdzie zajmował się tworzeniem teatru obozowego jako reżyser, autor inscenizacji i przekładów sztuk.

Kariera naukowa

W 1949 roku został profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, a od 1952 był członkiem korespondentem, od 1966 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. Publikował prace głównie z zakresu historii sztuki XIX i XX wieku oraz teorii sztuki.

Socrealizm

Na zjeździe plastyków w Nieborowie w lutym 1949 roku wygłosił referat wprowadzający, w którym uznał socrealizm za obowiązującą metodę twórczą. Jednocześnie wstąpił również do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Preferował sztukę monumentalną, publiczną, Felicjana Szczęsnego Kowarskiego i Xawerego Dunikowskiego czy syntetyczną formę prac Tadeusza Kulisiewicza. Do Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie wprowadził Mieczysława Porębskiego, popierał Urbanowicza i Kokoszkę. Jego koncepcja „polskiej drogi do samodzielności w sztuce” nawiązywała do idei „Bloku” i odpowiadała duchowi sztuki lat 30. Starzyński patronował „białostocko-frontowej” grupie, która wraz z grupą „realistów” wyznaczała koncepcję socrealizmu.

Został komisarzem pawilonu polskiego na Biennale w Wenecji w 1954 oraz komisarzem działu polskiego na międzynarodowej wystawie w Moskwie (1958-1959). Wbrew głoszonym przez siebie poglądom o wyłączności socrealizmu, w Moskwie zaprezentował przegląd wszystkich kierunków w sztuce polskiej, co spotkało się z gwałtowną krytyką ze strony radzieckich krytyków sztuki, wskutek czego został usunięty z dyrekcji Państwowego Instytutu Sztuki, a sam Instytut został włączony do Polskiej Akademii Nauk pod nazwą Instytut Sztuki PAN.

Dyrektorem stworzonego przez siebie w 1947 roku Państwowego Instytutu Sztuki PAN był do połowy roku 1960, kiedy to został zmuszony do odejścia ze stanowiska. Ponownie obejmował to stanowisko w latach 1969–1974. W 1969 był członkiem Komisji Nagród Ministerstwa Kultury i Sztuki.

Pełnione funkcje

Instytut Sztuki PAN przejął w latach siedemdziesiątych prawie sto tomów archiwum Juliusza Starzyńskiego, gromadzonego od roku 1935.

Juliusz Starzyński spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 237–IV–11).

Odznaczenia

Publikacje (wybór)

  • Juliusz Starzyński: Ludzie i obrazy: od Davida do Picassa, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
  • Juliusz Starzyński: O malarstwie Picassa, Warszawa: Państwowy Instytut Sztuki, 1956.
  • Juliusz Starzyński: O naukowo-krytycznej interpretacji dzieła sztuki, Warszawa: Państwowy Instytut Sztuki, 1950.
  • Juliusz Starzyński: O realizmie w polskiej krytyce artystycznej XIX wieku, Warszawa: 1951
  • Juliusz Starzyński: O romantycznej syntezie sztuk: Delacroix, Chopin, Baudelaire, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1965.
  • Juliusz Starzyński: Od Courbeta do Picassa, czyli o perspektywach sztuki nowoczesnej, Warszawa: Państwowy Instytut Sztuki, 1955.
  • Juliusz Starzyński: Les peintres polonais a la XXIX-e Biennale, Warszawa: Państwowy Instytut Sztuki, 1958
  • Juliusz Starzyński: Pięć wieków malarstwa polskiego, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1952.
  • Juliusz Starzyński: Problemy współczesnego malarstwa w świetle II Ogólnopolskiej Wystawy Plastyki, Warszawa 1952
  • Juliusz Starzyński: Delacroix et Chopin, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963.
  • Juliusz Starzyński: Fünf Jahrhunderte polnischer Malerei. 3, erweiterte und neu gestaltete Ausgabe, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1953.
  • Juliusz Starzyński: Impresjonizm i zagadnienie stylu w sztuce nowoczesnej, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Propagandy Sztuki, 1937 (Warszawa: M. Arct).
  • Juliusz Starzyński: Jak patrzeć na dzieło sztuki, Warszawa: Centralny Instytut Kultury, 1948.
  • Juliusz Starzyński: Jan Matejko, Państwowy Instytut Sztuki. Warszawa: „Sztuka”, 1953
  • Juliusz Starzyński: Jan Matejko, Warszawa: „Arkady”, 1973.
  • Juliusz Starzyński: Przemiany malarstwa europejskiego od romantyzmu do realizmu, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Sekcja Historii Sztuki, 1955.
  • Juliusz Starzyński: Realizm mieszczański a realizm socjalistyczny w nawiązaniu do obecnej sytuacji malarstwa polskiego, Warszawa: Państwowy Instytut Sztuki, 1950.
  • Juliusz Starzyński: Romantyzm i narodziny nowoczesności: Stendhal, Delacroix, Baudelaire, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1972.
  • Juliusz Starzyński: Rozwój nauki o sztuce w Polsce Ludowej w latach 1944–1954, Warszawa: Państwowy Instytut Sztuki, 1955
  • Juliusz Starzyński: Sztuka w świetle historii: studia z metodologii historii sztuki, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1951.
  • Juliusz Starzyński: Śladami postępowej myśli polskiej, Warszawa: 1952
  • Juliusz Starzyński: Van Gogh – człowiek i malarz, Warszawa: Państwowy Instytut Sztuki, 1954.
  • Juliusz Starzyński: Wilanów: dzieje budowy pałacu za Jana III, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976
  • Włoska grafika współczesna: wybór z III Biennale w Wenecji: Warszawa, październik 1959 / Związek Polskich Artystów Plastyków, Centralne Biuro Wystaw Artystycznych ; [przedmowa J. Starzyński]. Warszawa: Związek Polskich Artystów Plastyków, 1959.
  • Wojsko polskie w sztuce współczesnej / [tekst Juliusz Starzyński] ; współpraca Główny Zarząd Polityczny Wojska Polskiego i Muzeum Wojska Polskiego. Warszawa: Wydawnictwo „Ruch”, 1968.
  • Wystawa grafiki meksykańskiej „Taller de Gráfica Popular” (Warsztat Grafiki Ludowej) / [przedmowa J. Starzyński, N. Fryd].Warszawa: Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, 1950.
  • Wystawa polskiego malarstwa batalistycznego: VI-IX 1939 / Instytut Propagandy Sztuki ; [przedmowa Juliusz Starzyński]. Warszawa: IPS, 1939
  • Juliusz Starzyński: Z dziejów teorii sztuki w epoce Odrodzenia, Warszawa: 1951
  • Z zagadnień plastyki polskiej w latach 1918–1939: zbiór studiów pod red. Juliusza Starzyńskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN, 1963.
  • Juliusz Starzyński: Zadania krytyki artystycznej i nauki o sztuce, Warszawa: Państwowy Instytut Sztuki, 1953.
  • Ze studiów nad genezą plastyki nowoczesnej w Polsce: zbiór studiów / pod red. Juliusza Starzyńskiego Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo PAN, 1966.

Przypisy

  1. ↑ Stefan Majchrowski: Za drutami Murnau. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970, s. 103, 106, 107.
  2. ↑ Członkowie PAN: Skorowidz.
  3. ↑ Historia IS PAN. [dostęp 2013-01-25].
  4. ↑ Dziennik Polski, r. XXV, nr 169 (7905), s. 3.
  5. ↑ Historia SHS. [dostęp 2013-01-25].
  6. ↑ Działalność Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. [dostęp 2013-01-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-05)].
  7. ↑ Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.
  8. 1 2 3 4 5 6 Andrzej Ryszkiewicz: Starzyński Juliusz Stanisław (1906–1974). [w:] Polski Słownik Biograficzny t. XLII/2003-2004 [on-line]. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2017-09-10].
  9. ↑ M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 1007.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.