Juan Santos Atahualpa (ur. ok. 1710, zm. ok. 1756) – XVIII-wieczny peruwiański przywódca religijno-polityczny, lider antyhiszpańskiego powstania.

Nie wiadomo zbyt wiele na temat jego życia. Posługiwał się językiem keczua, urodził się w okolicach Cajamarki lub Cuzco. Został wychowany przez jezuitów, którzy nauczyli go czytać i pisać po hiszpańsku, a także podstaw łaciny. W młodości odbył podróż do Hiszpanii i przypuszczalnie do Afryki.

W pewnym momencie, oskarżony przez władze hiszpańskie o popełnienie morderstwa w Guamance, zbiegł do plemienia Kampów zamieszkałego w rejonie gór Chanchamayo, skąd w 1742 roku poprowadził antyhiszpańską rebelię. Twierdził, że jest prawowitym władcą Inków, potomkiem Atahualpy. Występował jako religijny przywódca, tytułując się Synem Bożym i Mesjaszem, który urodził się w celu uwolnienia tubylczej ludności Ameryki z niewolnictwa u Hiszpanów. Przepowiadał powstanie Kościoła indiańskiego z indiańskimi kapłanami (na co uzyskał rzekomo osobistą zgodę papieża) i odbudowę imperium inkaskiego, w którym jego wyznawcy posiądą na własność hiszpańskie bogactwa. W utworzony przez siebie kult włączył rytualne spożywanie koki.

Prowadzeni przez Juana Santosa powstańcy ujawnili się nagle na obszarze wschodniego Peru w maju 1742 roku, paląc 27 znajdujących się na tym terenie misji prowadzonych przez franciszkanów. Pomimo początkowych sukcesów, nie udało się poderwać do powstania ludności centralnego Peru i rebelia nabrała charakteru wojny podjazdowej, toczonej na terenach prowincji Jauja i Tarma. Wojska hiszpańskie mimo kilkukrotnie ponawianych ekspedycji (1742, 1743, 1746, 1750) nie potrafiły rozgromić kryjących się w głębokiej dżungli powstańców, a sam Juan Santos pozostawał nieuchwytny. Ostatecznie po nieudanej próbie zdobycia miasta Andamarca w 1752 roku rebelia załamała się.

Dokładna data i okoliczności śmierci Juana Santosa nie są znane. Przypuszczalnie dokonał życia w Metraro. Według jednej z wersji zginął, gdy próbując udowodnić swoją boskość rozbił sobie głowę o kamień. Jego zwolennicy twierdzili jednak, że nie umarł, ale obleczony w chmury wstąpił do nieba.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Latin American Lives. New York: Macmillan Library Reference, 1998, s. 86. ISBN 0-02-865060-3.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Who’s Who of World Religions. edited by John R. Hinnells. London: The Macmillan Press, 1993, s. 198-199. ISBN 978-0-333-44099-5.
  3. 1 2 3 4 Andrzej Szyjewski: Etnologia religii. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, 2016, s. 617. ISBN 978-83-7688-328-1.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.