Jorge Amado
Imię i nazwisko

Jorge Leal Amado de Faria

Data i miejsce urodzenia

10 sierpnia 1912
Pirangi, Brazylia

Data i miejsce śmierci

6 sierpnia 2001
Salvador da Bahia

Narodowość

brazylijska

Język

portugalski

Alma Mater

Faculdade de Direito da Universidade Federal do Rio de Janeiro

Dziedzina sztuki

powieść, opowiadanie, esej, dramat

Ważne dzieła
  • Gabriela, goździki i cynamon
  • Dona Flor i jej dwóch mężów
  • Capitães da Areia
Odznaczenia

Nagrody
  • Nagroda Camõesa: 1994
Strona internetowa

Jorge Amado, właśc. Jorge Leal Amado de Faria (ur. 10 sierpnia 1912 w Pirangi, zm. 6 sierpnia 2001 w Salvador da Bahia) – brazylijski pisarz modernistyczny, nazywany ojcem stereotypu, najsłynniejszy dwudziestowieczny brazylijski twórca literatury. Jeden z najbardziej płodnych powieściopisarzy współczesnych. Jego książki przeznaczone dla klas niższych i kolorowych zostały przetłumaczone na siedemdziesiąt języków.

Życiorys

Jego rodzice mieli plantację kakao w brazylijskim stanie Bahia i wyniesione stamtąd doświadczenia i obserwacje stały się tematami jego wczesnych książek. Opisywał w nich biedę, brutalność życia na prowincji, walkę z naturą i inne przeciwności losu biednych Brazylijczyków. Był wtedy zdeklarowanym marksistą i przeciwnikiem ówczesnego dyktatora Brazylii Getúlio Vargasa. Uczęszczał do szkoły jezuickiej wraz z trzynastoma pracownikami z plantacji. Swoje pierwsze nowele napisał w wieku 12 lat. W wieku piętnastu lat był już reporterem lokalnej gazety. Pracował jako dziennikarz i pisał dla ubogich i uciskanych.

Po czterech latach opublikował pierwszą powieść, jednak nie została ona zauważona. Natomiast druga książka, Kakao, wydana w 1933 i przedstawiająca właścicieli ziemskich jako złych i prostych wieśniaków, prostytutki i uliczników jako lepszych, spowodowała kłopoty z władzami i cenzurę jego książek. Tak przedstawiony konflikt stał się podstawą wielu jego następnych książek i nieustających kłopotów z cenzurą. Z powodu swojego silnego zaangażowania społecznego kilka razy siedział w więzieniu, a kilka tysięcy egzemplarzy jego książek spalono publicznie na głównym placu stolicy stanu São Salvador de Bahia.

W latach 1948-50 przebywał na emigracji w Paryżu, gdzie poznał również zaangażowanych po stronie marksizmu Pabla Picassa i Jean Paul Sartre'a. W tamtym czasie odwiedził Pragę, Moskwę i Chiny. W ZSRR był popularnym i poczytnym pisarzem. W 1951 przyjął Leninowską Nagrodę Pokoju.

Po wydarzeniach po śmierci Stalina w 1956 zerwał z komunizmem, w jego książkach przynależność klasowa nie stanowiła już wyznacznika charakteru postaci. Dawną walkę klas zastąpił humor, fantazja, radość życia przesycona erotyką i magią rodzinnej Bahii.

Jego dwie najpopularniejsze powieści – Gabriela, goździki i cynamon z 1958 i Dona Flor i jej dwóch mężów z 1966 – stały się filmowymi hitami. Amado zasiadał w jury konkursu głównego na 38. MFF w Cannes (1985).

Zmarł w szpitalu w São Salvador de Bahia.

W 2012 został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Wielkim brazylijskiego Orderu Zasługi Kulturalnej.

Twórczość

  • O País do Carnaval (1931)
  • Cacau (1933) – wyd. pol. Kakao, Czytelnik 1949, tłum. Małgorzata Hołyńska, Eugeniusz Gruda
  • Suor (1934)
  • Jubiabá (1935) – wyd. pol. Jubiaba, Czytelnik 1950, tłum. Małgorzata Hołyńska, Eugeniusz Gruda
  • Mar morto (1936) – wyd. pol. Zamarłe morze, Czytelnik 1951, tłum. Małgorzata Hołyńska, Eugeniusz Gruda
  • Capitães da areia (1937)
  • A estrada do mar (1938) – wiersze
  • ABC de Castro Alves (1941) – wyd. pol. Opowieść o Castro Alvesie, PIW 1957, tłum. Małgorzata Hołyńska, Eugeniusz Gruda
  • O cavaleiro da esperança (1942)
  • Terras do Sem-Fim (1943) – wyd. pol. Ziemia krwi i przemocy, Czytelnik 1949, tłum. Janina Wrzoskowa
  • São Jorge dos Ilhéus (1944) – wyd. pol. Ziemia złotych płodów, Czytelnik 1950, tłum. Janina Wrzoskowa
  • Bahia de Todos os Santos (1944)
  • Seara vermelha (1946) – wyd. pol. Drogi głodu, Czytelnik 1950, tłum. Małgorzata Hołyńska, Eugeniusz Gruda
  • O amor do soldado (1944)
  • O mundo da paz (1951)
  • Os subterrâneos da liberdade (1954) – wyd. pol. Podziemia wolności, Czytelnik 1953, tłum. Małgorzata Hołyńska, Eugeniusz Gruda
  • Gabriela, cravo e canela (1958) – wyd. pol. Gabriela, Książka i Wiedza 1968, tłum. Janina Wrzoskowa lub Gabriela, cynamon i goździki, Filia 2015, tłum. to samo
  • A morte e a morte de Quincas Berro d'Água (1959)
  • Os velhos marinheiros ou o capitão de longo curso (1961) – wyd. pol. Starzy marynarze • Dwie historie z wybrzeża bahijskiego, Książka i Wiedza 1972, tłum. Janina Wrzoskowa, Eugeniusz Gruda
  • Os pastores da noite (1964) – wyd. pol. Pasterze nocy, Książka i Wiedza 1975, tłum. Janina Wrzoskowa
  • O Compadre de Ogum (1964)
  • Dona Flor e Seus Dois Maridos (1966) – wyd. pol. Dona Flor i jej dwóch mężów, Wydawnictwo Literackie 1993, tłum. Alina Lenczewska
  • Tenda dos milagres (1969)
  • Teresa Batista cansada de guerra (1972) – wyd. pol. Tereza Batista wojowaniem zmęczona, Wydawnictwo Literackie 1989, tłum. Elżbieta Reis
  • O gato Malhado e a andorinha Sinhá (1976)
  • Tieta do Agreste (1977)
  • Farda, fardão, camisola de dormir (1979)
  • Do recente milagre dos pássaros (1979)
  • O menino grapiúna (1981)
  • A bola e o goleiro (1984)
  • Tocaia grande (1984)
  • O sumiço da santa (1988)
  • Navegação de cabotagem (1992)
  • A descoberta da América pelos turcos (1994)
  • O milagre dos pássaros (1997)
  • Hora da Guerra (2008)

Uwagi

  1. ↑ Utwory Cacau (Kakao) i Suor {Pot) zostały po raz pierwszy wydane w Polsce w tomie pt. Świt Brazylii, Czytelnik 1949, tłum. Małgorzata Hołyńska, Eugeniusz Gruda.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Elke Schwarck, Autoren in Wort und Bild, Gütersloch: Reinhard Mohn OHG (niem.).
  2. ↑ Ministério da Cultura: Ordem do Mérito Cultural 2012. omc.cultura.gov.br. [dostęp 2014-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-22)]. (port.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.