John Goodricke

John Goodricke - portret pędzla Jamesa Scoulera
Data i miejsce urodzenia

17 września 1764
Groningen, Holandia

Data i miejsce śmierci

20 kwietnia 1786
York, Anglia

Zawód, zajęcie

astronom

John Goodricke (ur. 17 września 1764 w Groningen, Holandia, zm. 20 kwietnia 1786 w Yorku, Anglia) – angielski astronom, który jako pierwszy zauważył, że niektóre z gwiazd zmiennych są okresowe oraz podał dokładne wyjaśnienie tej zmienności. Laureat Medalu Copleya.

Życiorys

Urodził się w Groningen jako syn brytyjskiego dyplomaty Johna Goodricke i Holenderki. W wieku pięciu lat zachorował na szkarlatynę i ogłuchł. Rodzice zadbali, aby odebrał edukację w szkole dla głuchych w Edynburgu. Uczył się na tyle dobrze, że mógł studiować w Warrington Academy niedaleko Yorku, gdzie zainteresował się astronomią. W 1781 roku, po zakończeniu trzyletniej edukacji w tej szkole, powrócił do Yorku. Obserwacje astronomiczne prowadził ze swoim sąsiadem, astronomem Edwardem Pigottem. 6 kwietnia 1786 roku został członkiem Towarzystwa Królewskiego (Royal Society). Wkrótce potem zmarł, prawdopodobnie na zapalenie płuc, którego nabawił się podczas swoich nocnych obserwacji.

Osiągnięcia

12 listopada 1782 roku, jako zaledwie osiemnastolatek, odnotował w swoim dzienniku odkrycie zmienności Algola – zauważył, że jest ona bardzo regularna. Jasność tej gwiazdy utrzymywała się w okolicach 2,1m, jednak co 2,867 dnia spadała nagle do swojej minimalnej jasności 3,3m.
W 1783 roku zdał relację ze swoich obserwacji londyńskiemu Towarzystwu Królewskiemu. Zaproponował dwa różne wyjaśnienia niecodziennego zachowania gwiazdy: Algol albo był czasowo zasłaniany przez inny, ciemny obiekt, albo obracał się i miał na powierzchni ciemną plamę. Pierwsza z teorii okazała się prawdziwa.

W 1784 roku stwierdził zmienność drugiej gwiazdy, oznaczanej jako delta (δ) Cephei. Oszacował okres jej zmienności na 128 godzin i 45 minut, czyli 5,36634 dnia. Jasność zmienia się w granicach 3,6 – 4,4 m.

Nagroda i upamiętnienie

Za swoje odkrycie w wieku 19 lat otrzymał od Towarzystwa Królewskiego Medal Copleya; według danych z 2021 roku, w tym czasie nadal pozostawał najmłodszym laureatem tej nagrody.

Na jego cześć nazwano planetoidę (3116) Goodricke.

Przypisy

  1. ↑ Encyklopedia Britannica-Ziemia i Wszechświat. T. 13. Poznań: Kurpisz, 2006, s. 49. ISBN 978-83-60563-25-0.
  2. ↑ Award winners: Copley Medal (ang.), Royal Society [dostęp 2021-09-24].
  3. 1 2 3 4 List of Fellows of the Royal Society 1660 – 2007 [online], Royal Society, 2007 [zarchiwizowane z adresu 2017-06-02] (ang.).
  4. ↑ John Goodricke The Discovery of the Occultating Variable Stars. 2003. [dostęp 2016-04-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-06-22)]. (ang.).
  5. ↑ Disability history month: John Goodricke the deaf astronomer. [w:] BBC News [on-line]. 2012-12-18. [dostęp 2016-04-20]. (ang.).
  6. ↑ Lutz D. Schmadel: Dictionary of Minor Planet Names. Springer, 2003, s. 257. ISBN 3-540-00238-3.

Bibliografia

  • Paul Murdin, Tajemnice Wszechświata, Krzysztof Bednarek (tłum.), Warszawa: Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz, 2010, ISBN 978-83-7659-067-7, OCLC 751553737.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.