Joachim Karsch | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Narodowość | |
| Dziedzina sztuki |
rzeźba, grafika |
| Ważne dzieła | |
|
Hiob i jego przyjaciele | |
Joachim Karsch (ur. 20 czerwca 1897 we Wrocławiu, zm. 11 lutego 1945 w Gądkowie Wielkim) – niemiecki rzeźbiarz i grafik ekspresjonistyczny.
Życiorys
Wychowywał się w sierocińcu, w latach 1911–1914 uczęszczał do Państwowej Akademii Sztuki i Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu, następnie, w latach 1915–1917 uczył się w berlińskiej Akademii Sztuk Pięknych u Petera Breuera. W 1917 roku otrzymał nagrodę Fundacji Karla Haasego za rzeźbę Stojąca kobieta. Przerwał naukę i przez dwa lata pracował jako fornal lub robotnik rolny w folwarku na Śląsku. Podczas I wojny światowej doznał uszczerbku na zdrowiu – uszkodził sobie ramię, co spowodowało jego niepełnosprawność.
W 1919 roku przeprowadził się do Berlina, jego dzieła zostały zaprezentowane w berlińskiej Akademii, a za gipsową rzeźbę Hiob i jego przyjaciele (1919), otrzymał jesienią tegoż roku państwową nagrodę Pruskiej Akademii Sztuk, która miała umożliwić sześciomiesięczną naukę w Villa Massimo w Rzymie; Karsch jednak nie mógł wówczas skorzystać z tego stypendium, ponieważ rząd włoski skonfiskował pracownie tejże instytucji pod koniec I wojny światowej. W 1920 roku nagrodzona praca była prezentowana w ramach wystawy grupy Wolna Secesja, po wystawie artysta zniszczył tę pracę, ponieważ nie miał miejsca na jej przechowywanie w niewielkim berlińskim studio, pozostawił jedynie fragment, tj. rzeźbę głowy jednej z postaci. W marcu 1920 roku miał zorganizowaną wystawę w galerii Hansa Goltza w Monachium, która zebrała dobre opinie. Pomimo sukcesów artystycznych był zmuszony pracować w fabrykach firm Schering i AEG – w połowie lat 30. XX wieku był zrujnowany finansowo. Jesienią 1924 roku poślubił Metę Correns (1899–1981). Zamieszkał z nią w Jaszkowej Górnej, miał z nią syna Floriana (1925–2015) (ur. 1925).
W 1928 Karsch przeniósł się do Berlina po podpisaniu kontraktu z galerią Nierendorf, w tymże roku jego prace wystawiono na dwóch wystawach w Berlinie. Para rozwiodła się latem 1929 roku, a Meta poślubiła Josefa Nierendorfa, właściciela galerii w Berlinie. W latach 30. XX wieku mieszkał w Berlinie-Wilmersdorfie, w 1932 roku otrzymał brązowy medal za pracę plastyczną Stabwechsel w Olimpijskim Konkurs Sztuki i Literatury w Los Angeles. W tym okresie podróżował m.in. na południe Francji oraz skorzystał ze stypendium w Villa Massimo. W 1933 roku poślubił Liesbeth Wiemer. W 1937 roku jego dzieło Czytająca para zostało skonfiskowane z Muzeum Folkwang w Essen jako sztuka wynaturzona.
W 1942 roku otrzymał intratne zlecenie od miasta Gdyni na kaplicę cmentarną. Rok później jego berlińska pracownia została całkowicie zniszczona przez atak bombowy, a siedem rzeźb, które były przechowywane w siedzibie Verein Berliner Künstler również uległo zniszczeniu przez bomby. W lutym 1945 roku żołnierze armii radzieckiej zajęli jego mieszkanie w Gądkowie Wielkim oraz celowo zniszczyli jego dzieła. Po tych wydarzeniach popełnił samobójstwo w nocy z 10 na 11 lutego wraz z żoną Liesbeth, jedną z możliwych przyczyn tego kroku była chęć uniknięcia deportacji na wschód. Ciała artysty i jego zostały znalezione i pogrzebane przez sąsiadów. Pamiątkowy grób rzeźbiarza znajduje się na berlińskim cmentarzu parkowym Lichterfelde. W latach 2003–2011 jego syn Florian opracował trzytomowy katalog dzieł ojca.
Twórczość
We wczesnym okresie swej twórczości tworzył rzeźby w stylu ekspresjonistycznym, głównie głowy oraz statuy. W latach 1917–1918 stworzył portretowe ilustracje do Braci Karamazow Fiodora Dostojewskiego oraz do powieści Malte Rainera Marii Rilkego. Jego dzieła wykazują wpływy twórczości niemieckiego rzeźbiarza Gerharda Marcksa.
Zaprojektował m.in. wysoki na 3 metry relief dla cmentarza ewangelickiego w Teltow. W 2011 roku kaplica cmentarna i relief zostały wpisane na listę zabytków Brandenburgii.
Dzieła w muzeach
- Klotho, Atropos, rzeźby, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu (zaginione)
- Stojąca, grafika na papierze, Szczecińskie Muzeum Miejskie (skonfiskowana, sprzedana Bernhardowi Böhmerowi)
- Czytająca para (1931), rzeźba w drewnie, Neue Nationalgalerie, Berlin
Przypisy
- 1 2 3 4 Bahlinger 1929 ↓, s. 144.
- 1 2 Hellwag 1935 ↓, s. 181.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Joachim Karsch. Sports Reference LLC. [dostęp 2018-07-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-20)].
- ↑ Piotr Łukaszewicz: Wrocławska Akademia Sztuki i środowisko artystyczne tego miasta 1918–1933. W: Co robić po kubizmie? Studia o sztuce europejskiej pierwszej połowy XX wieku. Jerzy Malinowski (red.). Kraków – Wrocław: Wydawnictwo Literackie, 1984, s. 186. ISBN 978-83-08-01319-9.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Idis B. Hartmann: Karsch, Joachim. [w:] Kulturportal West Ost [on-line]. [dostęp 2018-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-14)].
- ↑ Hellwag 1935 ↓, s. 182.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 LACMA 1983 ↓, s. 110.
- ↑ Norman Davies, Roger Moorhouse: Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego. Vratislavia · Breslau · Wrocław. Kraków: Znak, 2002, s. 212.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Joachim Karsch 1897-1945. [w:] BudapestAuction [on-line]. [dostęp 2019-02-13].
- 1 2 LACMA 1983 ↓, s. 22.
- 1 2 3 Bahlinger 1929 ↓, s. 145.
- ↑ Nierendorf, Meta. [w:] Die Gesichter des Deutschen Kunstarchivs [on-line]. Germanisches Nationalmuseum. [dostęp 2018-07-01].
- 1 2 3 Florian Karsch gestorben. Freund der Künstler. [w:] Der Tagesspiegel [on-line]. 2015-10-06. [dostęp 2018-07-01].
- ↑ Bahlinger 1929 ↓, s. 143.
- ↑ Malerei und Plastik in Deutschland 1936. Hamburg: Kunstverein in Hamburg, 1936, s. 19.
- ↑ Olympic Games 1932 Los Angeles. Juergen Wagner. [dostęp 2018-07-01].
- ↑ Werden Berliner Nackte nach Regensburg verkauft?. Mittelbayerische, 2006-12-19. [dostęp 2018-07-01].
- ↑ Dunnington Bartholow & Miller, LLP Rowlani & Petroff: Verified complaint (Martin Grosz and Lilian Grosz). New York: 2009-04-10, s. 29.
- ↑ Hellwag 1935 ↓, s. 184.
- 1 2 Geschichte zur Entstehung unseres heutigen Friedhofs. Evangelische Kirchengemeinde. St. Andreas Teltow. [dostęp 2018-07-01].
- ↑ Denkmalliste des Landes Brandenburg Landkreis Potsdam-Mittelmark Stand: 31.12.2017. Potsdam-Mittelmark. Brandenburgisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologisches Landesmuseum, 2017, s. 40.
- ↑ Maciej Bartków: Zaginiona kolekcja dzieł sztuki Muzeum Górnośląskiego. [w:] Bytomski.pl [on-line]. 2015-09-06. [dostęp 2018-07-01].
- ↑ Dariusz Kacprzak: Moderna – sztuka zwyrodniała ze zbiorów Muzeum Miejskiego w Szczecinie w świetle źródeł archiwalnych. W: Szczecińskie awangardy. Szymon Piotr Kubiak (red.). Szczecin: Wydawnictwo-Artystyczno Naukowe Wydziału Malarstwa i Nowych Mediów Akademii Sztuki, 2017, s. 251. ISBN 978-83-63365-59-2.
Bibliografia
- Herbert Bahlinger. Joachim Karsch. „Schlesische Monatshefte”, 1929-04. (niem.).
- German expressionist sculpture. Barbara Einzig, Lynne Dean, Andrea P. A. Belloli (ed.). Los Angeles: Los Angeles County Museum of Art, 1983. ISBN 978-0-87587-115-8.
- Fritz Hellwag: Zu den Arbeiten von Joachim Karsch. W: Die Kunst für alle. Fünfzigster Jahrgang. 1934–1935. München: F. Bruckmann AG, 1935.