João Fernandes (ur. XV w., zm. XVI w.) – portugalski żeglarz i odkrywca, prawdopodobnie także rolnik (port. lavrador) na Azorach – to od niego pochodzić ma nazwa półwyspu Labrador.
Życiorys
João Fernandes pochodził z Azorów (z wyspy Terceira), gdzie prawdopodobnie był rolnikiem lub właścicielem ziemskim (port. lavrador). Uważa się, że to do niego nawiązuje nazwa półwyspu Labrador. Zachowało się niewiele pewnych informacji na temat jego życia i dokonań. Wiadomo, że miał powiązania biznesowe z Bristolem i odbył jedną lub więcej podróży do Nowego Świata.
Wyprawy w poszukiwaniu Przejścia Północno-Zachodniego
Odkrycia w Ameryce Północnej Johna Cabota (1450–1499) w służbie angielskiej najprawdopodobniej przyczyniły się do zainteresowania Portugalii przejściem zachodnim z Europy do Azji – uważano, że nowo odkryte tereny przypadały Portugalii na mocy traktatu z Tordesillas (1494). W latach 1498–1504 portugalscy żeglarze, m.in. João Fernandes, bracia Gaspar (1450–1501) i Miguel Corte-Real (1448–1502?), udali się na poszukiwania nowych ziem na północnym Atlantyku.
João Fernandes prawdopodobnie handlował z Bristolem od 1486 roku i miał kontakty z angielskimi żeglarzami. Prawdopodobnie brał udział w wyprawie Cabota w 1498 roku jako nawigator. Podczas gdy Cabot zaginął na morzu wraz z czterema statkami, Fernandes miał wrócić na piątym statku, przywożąc mapy i wiedzę o Grenlandii i Nowej Fundlandii. W 1499 roku król Manuel I Szczęśliwy (1469–1521) nadał przywilej Fernandesowi, obiecujący mu stanowisko gubernatora wszelkich wysp, które miał odkryć.
W 1501 roku król Henryk VII Tudor (1457–1509) nadał przywilej odkrywców angielsko-portugalskiemu syndykatowi, w którym uczestniczyli João Fernandes, Francisco Fernandes i João Gonsales. Przywileje nadane syndykatowi w 1502 roku wykluczały jednak Fernandesa z podróży do ziem odkrytych przez Anglików. Uczyniono tak prawdopodobnie z uwagi na udział Fernandesa w konkurencyjnych wyprawach portugalskich – Fernandes być może brał udział w ekspedycjach braci Corte-Real. Inne źródła natomiast podają, że Fernandes zaginął podczas podróży do Ameryki w 1501 roku.
Mapa świata King-Hamy z ok. 1503 roku pokazuje Grenlandię jako Terra Laboratoris (inne źródła podają nazwę Terra de Labrador) i region współczesnego Labradoru i Nowej Fundlandii jako Terra de Corte Real (inne źródła podają nazwę Terra Corterealis) – co może sugerować, że Grenlandia została „odkryta” przez Fernandesa. Możliwe, że w 1500 roku Fernandes rzeczywiście dotarł do Grenlandii i nazwał ją Terra de Labrador, a ta nazwa została później użyta dla określenia lądu odkrytego na południe od Grenlandii – współczesnego Labradoru. Prawie wszystkie mapy z pierwszej połowy XVI w. umieszczały Grenlandię pod nazwą „Labrador”. Nie ma jednak źródeł potwierdzających podróż Fernandesa do Grenlandii.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Dictionary of Canadian Biography ↓.
- 1 2 3 Rompkey 2005 ↓, s. 20.
- 1 2 3 4 The Canadian Encyclopedia 2014 ↓.
- 1 2 3 4 Hiller 1998 ↓.
- 1 2 Dictionary of Canadian Biography – Corte-Real, Gaspar ↓.
- ↑ Day 2006 ↓, s. 39–40.
- ↑ Skelton 2017 ↓, s. 121.
- ↑ Skelton 2017 ↓, s. 120.
Bibliografia
- Day, Alan: Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Northwest Passage. Scarecrow Press, 2006. ISBN 978-0-8108-6519-8. [dostęp 2021-10-26]. (ang.).
- Davies, A.: Fernandes, João. W: Dictionary of Canadian Biography. T. 1. University of Toronto/Université Laval, 2003. (ang.).
- Hiller, J.K.: The Portuguese Explorers. [w:] Newfoundland and Labrador Heritage Web Site [on-line]. 1998 (aktualizacja w 2004). [dostęp 2021-10-26]. (ang.).
- Marsh, James H.: Joao Fernandes. W: The Canadian Encyclopedia. Historica Canada, 2014-10-30. (ang.).
- Rompkey, Bill: The Story of Labrador. McGill-Queen's Press, 2005. ISBN 978-0-7735-2995-3. [dostęp 2021-10-26]. (ang.).
- Skelton, R.A.: The Cabot Voyages and Bristol Discovery under Henry VII. Routledge, 2017. ISBN 978-1-317-03952-5. [dostęp 2021-10-26]. (ang.).
- Vigneras, L.-A.: Corte-Real, Gaspar. W: Dictionary of Canadian Biography. T. 1. University of Toronto/Université Laval, 2003. (ang.).