João Fernandes (ur. XV w., zm. XV w.) – portugalski żeglarz i odkrywca.
Przez siedem miesięcy przebywał wśród ludów koczowniczych w Afryce Zachodniej. W trakcie tego pobytu zebrał informacje na temat topografii terenu, szlaków handlowych i handlu, które dostarczył księciu Henrykowi (później znanemu jako „Henryk Żeglarz”). Informacje Fernandesa umożliwiły rozwój portugalskiego handlu niewolnikami.
Życiorys
Kronika Zurary (1410–1474) wzmiankując Fernandesa opisuje go jako „giermka”. Fernandes określany bywa jako „giermek” także w źródłach współczesnych. Alencastro (2018) podaje, że Fernandes był giermkiem księcia Viseu.
W latach 40. XV w. portugalski książę Henryk (później znany jako „Henryk Żeglarz”) finansował pierwsze wyprawy portugalskie do Afryki. Celem wypraw było odkrycie nowych ziem i nawiązanie kontaktów handlowych.
Fernandes popłynął z wyprawą pod dowództwem Antão Gonçalvesa do regionu Rio de Oro w Afryce Zachodniej. Różne źródła podają różny rok wyprawy – 1444 i 1445. Wyprawa Gonçalvesa powróciła do Portugalii z tubylcem, a Fernandes został w Afryce. W Portugalii Afrykanin został dobrze przyjęty przez księcia Henryka, który go obdarował i odesłał do domu.
Fernandes przez siedem miesięcy przybywał wśród koczowniczych pasterzy owiec, którzy trzymali niewolników z królestw afrykańskich. Niektóre źródła podają, że Fernandes był pierwszym w historii lançado (tłum. „wyrzucony”, „wygnany”) – portugalskim osadnikiem, jednak inne wskazują na to, że Fernandes nie zamierzał osiedlać się w Afryce na stałe. Fernandes towarzyszył koczownikom podczas ich podróży na szlakach łączących Afrykę Zachodnią z Afryką Północną.
Antão Gonçalves wrócił po Fernandesa w 1445 roku, a ten po powrocie do Portugalii przekazał Henrykowi szczegółowe informacje o zachodniej Saharze i handlu z wybrzeżem Gwinei – o oazach, szlakach karawan, towarach, którymi handlowano, topografii terenu i panujących tam zwyczajach. Fernandes zaobserwował, że koczownicy finansują kupno niezbędnych rzeczy poprzez zyski ze sprzedaży afrykańskich niewolników Maurom z Afryki Północnej.
Informacje Fernandesa umożliwiły rozwój portugalskiego handlu niewolnikami – w 1448 roku Portugalia zawarła lukratywne kontrakty handlowe z wodzami mauretańskimi i afrykańskimi.
Uwagi
- ↑ Encyclopædia Britannica podaje, że do Portugalii udał się jeden z mauretańskich kupców, a Fernandes zgłosił się na ochotnika, by zostać jako zakładnik z rodziną kupca, zob. Encyclopædia Britannica ↓. Kronika Zurary podaje, że Fernandes został, by zebrać informacje o regionie i przekazać je księciu, zob. Castro E Almeida 2018 ↓.
Przypisy
- 1 2 Castro E Almeida 2018 ↓.
- 1 2 Alencastro 2018 ↓, s. 384.
- 1 2 3 4 5 Voigt 2012 ↓, s. 5.
- 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica ↓.
- 1 2 3 Tymowski 2020 ↓, s. 69.
- 1 2 3 Koch 2015 ↓, s. 55.
- ↑ Voigt 2012 ↓, s. 6.
Bibliografia
- Alencastro, Luiz Felipe de: The Trade in the Living: The Formation of Brazil in the South Atlantic, Sixteenth to Seventeenth Centuries. SUNY Press, 2018. ISBN 978-1-4384-6929-4. [dostęp 2021-10-30]. (ang.).
- Castro E Almeida, Virginia De: Revival: Conquests and Discoveries of Henry the Navigator: Being the Chronicles of Azurara (1936): Being the Chronicles of Azurara. Routledge, 2018. ISBN 978-1-351-34559-0. [dostęp 2020-10-30]. (ang.).
- Koch, Peter O.: To the Ends of the Earth: The Age of the European Explorers. McFarland, 2015. ISBN 978-0-7864-8380-8. [dostęp 2021-10-26]. (ang.).
- João Fernandes, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2021-10-26] (ang.).
- Tymowski, Michał: Europeans and Africans: Mutual Discoveries and First Encounters. BRILL, 2020. ISBN 978-90-04-42850-8. [dostęp 2021-10-26]. (ang.).
- Voigt, Lisa: Writing Captivity in the Early Modern Atlantic: Circulations of Knowledge and Authority in the Iberian and English Imperial Worlds. UNC Press Books, 2012. ISBN 978-0-8078-3878-5. [dostęp 2021-10-30]. (ang.).