Jerzy Wiktor Lewakowski
Vocarelli X
podpułkownik geograf
Data i miejsce urodzenia

23 marca 1891
Lwów

Data i miejsce śmierci

wiosna 1940
Katyń

Przebieg służby
Lata służby

1914–1940

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Jednostki

2 Pułk Piechoty
4 Pułk Piechoty
86 Pułk Piechoty
40 Pułk Piechoty Dzieci Lwowskich
Batalion Szkolny Podchorążych Rezerwy Piechoty

Stanowiska

dowódca batalionu
zastępca dowódcy pułku

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa (kampania wrześniowa)

Odznaczenia

Jerzy Wiktor Lewakowski, ps. „Vocarelli X” (ur. 23 marca 1891 we Lwowie, zm. w kwietniu 1940 w Katyniu) – podpułkownik geograf Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Aleksandra i Eugenii Dębickiej. Jego żoną była Jadwiga Czarnecka. Miał syna, Johna Janusza Lewakowskiego, ur. 3 lipca 1923 w Warszawie.

Służba w C.K. Armii

W czasie I wojny światowej zmobilizowany został do cesarskiej i królewskiej armii i przydzielony do Szkoły Oficerów Rezerwowych w Pradze, a później do 2 Brygady Artylerii Fortecznej w Krakowie i służył w regimencie artylerii fortecznej nr 2. Po restrukturyzacji artylerii austro-węgierskiej pod koniec 1917 pułk ten został przemianowany na regiment artylerii ciężkiej nr 2. Walczył na froncie rosyjskim, serbskim, rumuńskim i włoskim.

Służba w Wojsku Polskim

31 października w momencie wybuchu „Bezkrwawej Rewolucji w Krakowie” i przejęciu władzy przez oddziały polskie, jako najstarszy oficer polskiego pochodzenia, przejął sprzęt artyleryjski znajdujący się w regimencie artylerii ciężkiej nr 2 oraz jego koszary znajdujące się przy ul. Montelupich. Tego samego dnia pułk artylerii ciężkiej nr 2 stał się pierwszym pułkiem artylerii Wojska Polskiego pod jego komendą. 4 listopada 1918 został mianowany przez gen. Bolesława Roję dowódcą pociągu pancernego nr 2 „Śmiały” powstałego z podzielenia austro-węgierskiego pociągu pancernego zdobytego w nocy z 30 na 31 października 1918 r. w Bieżanowie przez grupę Badziocha. 11 i 12 listopada 1918 r. dowodził pociągiem podczas zdobywania Przemyśla i wsławił się atakiem pociągu przez most kolejowy na Sanie, na silnie umocnione pozycje ukraińskie, otwierając drogę piechocie do przeprawy na drugi brzeg rzeki. W maju 1920 przeniesiony został do Korpusu Kadetów Nr 1 w Łobzowie, w charakterze wykładowcy i instruktora. W sierpniu i wrześniu 1920, w czasie wojny z bolszewikami, służył w Sztabie 1 Armii na stanowisku referenta Oddziału III Operacyjnego.

W latach 1920–1926 pełnił służbę w:

  • Wydziale Szkolenia Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych Ministerstwa Spraw Wojskowych,
  • Wydziale I Regulaminów i Wyszkolenia Oddziału III Sztabu Generalnego WP na stanowisku kierownika Referatu Regulaminów (szefem Wydziału I był wówczas ppłk SG Janusz Gąsiorowski, a kierownikiem Referatu Wyszkolenia - kpt. SG Marian Porwit),
  • Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii na stanowisku instruktora,
  • Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie na stanowisku instruktora artylerii,
  • Referacie Przysposobienia Wojskowego w Warszawie na stanowisku kierownika referatu.

Do czasu przeniesienia z korpusu oficerów artylerii do korpusu oficerów geografów, pozostawał oficerem nadetatowym 5 pułku artylerii ciężkiej w Krakowie.

16 maja 1926 roku wyznaczony został na stanowisko kierownika Samodzielnego Referatu Organizacyjno-Mobilizacyjnego Wojskowego Instytutu Geograficznego w Warszawie. W latach 1932–1939 był zastępcą komendanta Wojskowego Instytutu Geograficznego by 25 sierpnia na tydzień przed rozpoczęciem II wojny światowej objąć funkcję komendanta tegoż instytutu. Był autorem podręczników do nauki terenoznawstwa i kartografii wojskowej. W 1933 został awansowany do stopnia podpułkownika.

W czasie kampanii wrześniowej 1939, po kapitulacji obrońców Lwowa, dostał się do sowieckiej niewoli. Więziony w Starobielsku, a później w Kozielsku. W kwietniu 1940 zamordowany w Lesie Katyńskim.

Minister Obrony Narodowej decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 awansował go pośmiertnie do stopnia pułkownika. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Awanse

  • chorąży – 1 maja 1915
  • podporucznik – 1 stycznia 1916
  • porucznik – 1 lutego 1918
  • kapitan – zweryfikowany w 1922 ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919
  • major – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 59 lokatą w korpusie oficerów zawodowych artylerii
  • podpułkownik – 12 marca 1933 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 1 lokatą w korpusie oficerów geografów
  • pułkownik – pośmiertnie 5 października 2007

Ordery i odznaczenia

Publikacje

Był autorem następujących dokumentów:

  • Terenoznawstwo i Kartografia Wojskowa: Podręcznik Dla Organizacyi Wojskowych i Drużyn Skautowych, Lwów: nakł. Związku Polskich Gimnast. Towarzystw Sokolich, 1916.
  • Klucz znaków przyjętych rosyjskiej mapy wojskowo-topograficznej 1: 26.000, Lwów: Związek Polskich Gimnastycznych Towarzystw Sokolich, 1914.
  • Mapa Terenów Powodzi w Lipcowej 1934 Roku, Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny, 1935.
  • Karabin "Mannlicher" (zwięzły opis z tablicą) Lwów: Związek Polskich Gimnastycznych Towarzystw Sokolich, 1913.
  • Klucz Znaków Przyjętych Dla Map Austrjackich: 1:75.000 i 1:200.000; Pruskich: 1:100.000 i 1:200.000; Rosyjskich: 1:84.000 i 1:126.000, Warszawa ; Kraków: J. Czernecki, [1920].
  • Klucz Znaków Przyjętych Dla Map Austrjackich, Pruskich, Rosyjskich, Warszawa; Kraków: nakł. Księgarni J. Czerneckiego, [post 1905].
  • Klucz Znaków Przyjętych Rosyjskiej Mapy Wojskowo-Topograficznej 1:126.000, [Lwów]: nakł. Związku Polskich Gimnast. Towarzystw Sokolich, [1914].
  • Terenoznawstwo i Kartografja Wojskowa, Warszawa ; Kraków: nakł. Księgarni J. Czarneckiego, 1920.
  • Na Kartograficznym I Pomiarowym Ekranie Abisynii, Warszawa: [s.n.], 1936.
  • Terenoznawstwo i Kartografia Wojskowa. Lwów: Zwiaązek Polskich Gmin. Tow. sokolich, 1916.
  • Wiadomości Służby Geograficznej. Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny, 1927.
  • Wiadomości Służby Geograficznej 1929 z. 3-4, Wojskowy Instytut Geograficzny Warszawa Sekcja Geograficzna Towarzystwa Wiedzy Wojskowej 1929.
  • Wiadomości Służby Geograficznej 1931 z. 3, Wojskowy Instytut Geograficzny Warszawa Sekcja Geograficzna Towarzystwa Wiedzy Wojskowej 1931.
  • Wiadomości Służby Geograficznej 1930 z. 1, Wojskowy Instytut Geograficzny Warszawa Sekcja Geograficzna Towarzystwa Wiedzy Wojskowej 1930.
  • Wiadomości Służby Geograficznej 1931 z. 4, Wojskowy Instytut Geograficzny Warszawa Sekcja Geograficzna Towarzystwa Wiedzy Wojskowej 1931.
  • Wiadomości Służby Geograficznej 1931 z. 1, Wojskowy Instytut Geograficzny Warszawa Sekcja Geograficzna Towarzystwa Wiedzy Wojskowej 1931.
  • Wiadomości Służby Geograficznej 1931 z. 2, Wojskowy Instytut Geograficzny Warszawa Sekcja Geograficzna Towarzystwa Wiedzy Wojskowej 1931.
  • Wiadomości Służby Geograficznej 1937 z. 3-4, Sekcja Geograficzna Towarzystwa Wiedzy Wojskowej Warszawa 1937.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  2. ↑ M.P. z 1931 r. nr 251, poz. 355 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  3. ↑ M.P. z 1925 r. nr 62, poz. 234 „za zasługi, położone na polu pracy naukowej w armji Rzeczypospolitej Polskiej”.
  4. ↑ Odznaka pamiątkowa dawnych Harcerzy małopolskich. „Wschód”. Nr 65, s. 11, 10 listopada 1937.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.