Prof. Jerzy Axer (2013) | |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
18 kwietnia 1946 |
| profesor doktor habilitowany nauk humanistycznych | |
| Specjalność: filologia klasyczna i neolatynistyka, teatrologia, źródłoznawstwo | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
1972 |
| Habilitacja |
1976 |
| Profesura |
1986 |
| Polska Akademia Nauk / Umiejętności | |
| Status PAN |
Członek rzeczywisty |
| Status PAU |
Członek czynny Wydziału I Filologicznego |
| Doktor honoris causa Uniwersytet Państwowy im. Iwana Franki we Lwowie – 2003 | |
| Nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia | |
| Wydział | |
| Stanowisko |
profesor zwyczajny |
| Uczelnia | |
| Wydział | |
| Stanowisko |
profesor zwyczajny |
| Dziekan | |
| Wydział | |
| Okres spraw. |
2012–2016 |
| Następca |
dr hab. Robert Sucharski |
| Dyrektor | |
| Kolegium | |
| Okres spraw. |
od 2016 |
| Poprzednik |
prof. dr hab. Piotr Wilczek |
| Odznaczenia | |
| Strona internetowa | |
Jerzy Axer (ur. 18 kwietnia 1946 r. w Łodzi) – polski filolog klasyczny, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, od 2022 członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.
Życiorys
Syn Erwina Axera, znanego polskiego reżysera teatralnego, wychowanego we Lwowie, i Bronisławy z Kreczmarów – przedstawicielki warszawskiej rodziny nauczycielskiej. Żonaty z Anną Axer. Absolwent VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1964).
Kariera naukowa i tytuły
- magisterium z zakresu filologii klasycznej, Uniwersytet Warszawski, 1969 r.
- stopień naukowy doktora nadany na podstawie rozprawy doktorskiej pt. Georgius Ticinius – humanista i dyplomata, Uniwersytet Warszawski, 1972 r.
- stopień doktora habilitowanego nadany na podstawie rozprawy habilitacyjnej pt. Styl i kompozycja mowy Cycerona „Pro Q. Comoedo” (Wrocław, 1975 r., Warszawa, 1980 r.) oraz krytycznego wydania tej mowy (łac. Oratio pro Q. Roscio Comoedo) w Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, 1976 r.
- tytuł profesora nauk humanistycznych: 1986 r.
Członkostwo w towarzystwach naukowych
Członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk (2022). Członek z wyboru wielu towarzystw naukowych, polskich i zagranicznych, m.in. Polskiej Akademii Umiejętności (PAU), Polskiego Towarzystwa Filologicznego (PTF, prezes 1992–2001), Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (TNW), International Society for the History of Rhetoric (wiceprzewodniczący 1997–1999, przewodniczący 1999–2001, past-president 2001–2003), Academia Europaea (Londyn, od 1993), Academia Latinitati Fovendae (Rzym, od 1990). Członek honorowy Collegium Invisibile.
Zainteresowania naukowe
Początkowo zajmował się krytyką tekstu, przede wszystkim na przykładzie twórczości Cycerona. Od czasów studenckich łączył jednak latynistykę z zainteresowaniami historią nowożytną, w tym teatrem jezuickim, dziejami dyplomacji, a także edytorstwem źródeł historycznych. Kieruje obecnie międzynarodowym programem edycji źródeł historycznych: Corpus epistularum Ioannis Dantisci, któremu patronuje International Academic Union.
Przedmiotem jego zainteresowania jest również obecność i funkcja tradycji antycznej w wielkich dziełach literackich – Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza, Henryka Sienkiewicza.
W jego twórczości naukowej ważną rolę odgrywa problematyka widowisk w świecie antycznym i nowożytnym. Interesują go także przemiany klasycznego kanonu w czasach najnowszych. Od lat dziewięćdziesiątych zajmuje się jednak przede wszystkim recepcją kultury antycznej w kulturach narodowych i regionalnych Europy Środkowowschodniej, kierując międzynarodowymi programami badawczymi, m.in. „Łacina w Polsce. Teksty literackie i dokumenty z Europy Środkowowschodniej” (z udziałem uczonych ukraińskich, białoruskich, litewskich, włoskich, niemieckich i polskich; wyniki programu opublikowane zostały w zeszytach naukowych „Łacina w Polsce”, t. 1–12, 1995–1998) oraz „Respublica Polonorum a Respublica Litteraria Europaea”, również z udziałem badaczy wschodnioeuropejskich.
Działalność organizatorska
Na fali ruchu pierwszej „Solidarności” został wybrany prodziekanem, a następnie dziekanem Wydziału Polonistyki UW (1980–87). Wkrótce potem (1991) utworzył w Uniwersytecie Warszawskim centrum interdyscyplinarnych badań humanistycznych – Ośrodek Badań nad Tradycją Antyczną w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej na Uniwersytecie Warszawskim (od roku 2008 Instytut Badań Interdyscyplinarnych „Artes Liberales”, od roku 2012 Wydział „Artes Liberales”) i powołał organizacyjnie z nim związaną nową formę studiów humanistycznych – Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych (1992), próbując stworzyć środowisko zdolne do łączenia wysokiej klasy badań naukowych z dydaktyką przywracającą między studentem a profesorem relacje mistrz – uczeń. 10 grudnia 2008 na mocy porozumienia z Fundacją „Instytut Artes Liberales” i Uniwersytetem Warszawskim powołał do życia Collegium Artes Liberales, będące jedyną w Europie Wschodniej placówką szkolnictwa wyższego nawiązującą do tradycji edukacji liberalnej, ugruntowanej w amerykańskich college’ach. Stanął na jego czele. Sprawuje funkcję Prezydenta Rady Fundacji „Instytut Artes Liberales”.
Odznaczenia
- Krzyż Złoty Orderu Feniksa (Grecja, 1996)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1998)
Publikacje
Wybrana bibliografia:
- M.T. Cicero, Pro Roscio Comoedo, oprac. Jerzy Axer, Bibliotheca Teubneriana, Leipzig 1976
- Jerzy Axer, The Style and Composition of Cicero’s Speech „Pro Roscio Comoedo”, przeł. Joanna Holzman, Warszawa 1980
- Joannes Joncre, Tragoedia Boleslaus Secundus Furens, oprac. Jerzy Axer, Wrocław 1972
- Georgii Ticinii ad Martinum Cromerum epistulae, oprac. Jerzy Axer, Wrocław 1978
- Georgii Ticinii ad principes Radziwiłł epistulae, oprac. Jerzy Axer, Wrocław 1980
- Polski dyplomata na papieskim dworze: wybór listów Jerzego z Tyczyna do Marcina Kromera, tł., wstęp i oprac. Jerzy Axer, Warszawa 1982
- Españoles y polacos en la corte de Carlos V. Cartas del embajador Juan Dantisco, red. Antonio Fontán, Jerzy Acer, Madrid 1994
- J. Kochanowski, Dzieła wszystkie. T. 2: Treny (współautor komentarza), Wrocław 1983
- Jerzy Axer, Filolog w teatrze, Warszawa 1991
- Z Rzymu do Rzymu (koncepcja i redakcja naukowa z M. Bokszczanin), Warszawa 2002
- Rhetoric of Transformation (koncepcja i redakcja naukowa), Warszawa 2003
- Łacina jako język elit (koncepcja i redakcja naukowa), Warszawa 2004
- Jerzy Axer, „Présentation. Une République aux confins de l’Europe”, w: Adam Mickiewicz, Les Slaves. Cours du Collège de France 1842, Paris 2005
- Jerzy Axer, „The Classical Tradition in Central-Eastern Europe”, w: Companion to the Classical Tradition, London 2007
- Po co Sienkiewicz (koncepcja i redakcja naukowa wraz z T. Bujnickim), Warszawa 2007
Nagrody
Przypisy
- ↑ Prof. dr hab. Jerzy Axer. mpd.al.uw.edu.pl. [dostęp 2020-10-15].
- 1 2 AXER, Jerzy [online], Polska Akademia Nauk - Członkowie PAN, 1 maja 2020 [dostęp 2023-02-01] (pol.).
- ↑ W. Rylski: Absolwenci Szkoły im. Tadeusza Reytana w Warszawie, rocznik 1964, nr 1. wne.uw.edu.pl (zarchiwizowane w archive.org). [dostęp 2020-07-11].
- ↑ Prof. dr hab. czł. koresp. PAN Jerzy Axer, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2019-01-13].
- ↑ Członkowie Polskiej Akademii. Nauk Wydział I Nauk Humanistycznych i Społecznych. Członkowie krajowi korespondenci. Axer Jerzy. PAN. [dostęp 2019-01-13].
- ↑ Jerzy Axer. ae-info.org. [dostęp 2021-01-28]. (ang.).
- ↑ Collegium Invisible. Raport roczny 2007/2008, s. 15. ci.edu.pl. [dostęp 2020-10-15].
- ↑ Corpus epistularum Ioannis Dantisci. dantiscus.al.uw.edu.pl. [dostęp 2020-10-28].
- ↑ Kierownictwo Collegium. mish.uw.edu.pl. [dostęp 2020-10-14].
- ↑ Prof. hab. Jerzy Axer. ial.org.pl. [dostęp 2022-10-03].
- 1 2 Antyk i my. Warszawa: Wydział „Artes Liberales” UW, 2013, s. 269–270. ISBN 978-83-63636-18-0.
- ↑ Nagroda im. Stefanii Światłowskiej, reytan.edu.pl [dostęp 2023-11-26].
- ISNI: 0000000107797583
- ORCID: 0000-0001-9588-7940
- VIAF: 36963955
- LCCN: n81112592
- GND: 1021168564
- LIBRIS: 20dgg32l5dx3r0s
- BnF: 121959005
- SUDOC: 030570174
- NLA: 35802280
- NKC: js2009524993
- NTA: 072833998
- BIBSYS: 9021871
- CiNii: DA04825826
- Open Library: OL796959A
- PLWABN: 9810663008605606
- NUKAT: n93080122
- J9U: 987007423981505171
- ΕΒΕ: 86029
- LIH: LNB:mg7;=Br